Foto Roger Cremers

Een zomerhit in Turkije, maar deze Turkse Nederlander is hier nog onbekend

Umut Timur (28) uit Arnhem scoorde een hit met het Turkse nummer ‘Vermedin’. Maar in Nederland is hij relatief onbekend. „Ik wil er geen zielig verhaal van maken.”

Een dansbare beat, een sitarloopje en – in het Turks – een tekst over de vrouw die zijn hart veroverde: het nummer ‘Vermedin’ (letterlijk: ‘Je hebt het niet terug gegeven’) van Arnhemmer Umut Timur (28) is een zomerhit. In vijf maanden tijd scoorde de Turks-Nederlandse zanger meer dan 50 miljoen views op YouTube, en ruim zes miljoen op Spotify. Ter vergelijking: het populaire zomernummer Drank & Drugs van Ronnie Flex en Lil’Kleine uit mei 2015 haalde, hoewel in het kleinere taalgebied Nederlands, bijna 33,5 miljoen YouTube-views.

Vooral in Turkije is hij naar eigen zeggen populair, maar ook in Duitsland, Azerbajdzjan, Frankrijk en Nederland heeft hij fans. Hij is trots, vertelt hij in de studio waar hij zijn muziek opneemt. Zijn album Saheser (letterlijk: ‘meesterwerk’), waar ‘Vermedin’ op staat, kwam in april uit. Onlangs hoorde hij op radiozender FunX: „dan gaan we nu luisteren naar ‘Vermedin’ van Umut Timur.” Hij liet wel even een traan, geeft hij toe.

Timur, breedgeschouderd en een groen petje achterstevoren op zijn hoofd, dankt zijn succes vooral aan bekendheden in Turkije die zijn videoclip deelden op sociale media, zoals Galatasaray-voetballer Ryan Donk, en aan zijn samenwerking met de Franse rapper MRC. En ja, aan zijn talent, maar dat is geen garantie voor succes. Je moet doorzettingsvermogen en geduld hebben. „Na één tegenslag heb je nog niet verloren. Je verliest pas als je opgeeft.”

Tegenslagen waren er genoeg voor Timur. Hij is zes jaar oud als zijn oudere basisschoolvrienden in het Arnhemse Malburgen-West fietsen stelen en mensen beroven. Hij doet mee. „Je denkt er niet bij na want je weet niet of het goed of slecht is. Je begint met spelen, dan ga je mee chillen en doe je wat je gevraagd wordt.” Hij was jong, dus herinneringen zijn vaag, maar zijn moeder vertelt hem dat hij bij een ‘gang’ hoorde.

De videoclip van ‘Vermedin’.

Zij is bang dat het fout afloopt met Timur, en dus zet ze hem op zijn achtste op een andere basisschool. Op zijn tiende verhuizen ze naar de Arnhemse nieuwbouwwijk Rijkerswoerd. „De kans bestaat dat ik was blijven meedoen als ik in Malburgen-West was blijven wonen. Veel oude basisschoolvrienden zijn in aanraking gekomen met justitie.”

Achterstandswijk en imago

Of Timur bewust het imago neerzet van de jongen uit een achterstandswijk die groot wordt in de muziek? „Ja en nee. Aan de ene kant wil ik er geen zielig verhaal van maken.” Maar: „Ik kom ook uit een achterstandswijk, was kansarm, kon makkelijk verkeerde dingen doen. Je kúnt het juiste pad kiezen en je doelen bereiken. Dat wil ik uitdragen.”

Muziek kan daarbij helpen, weet Timur. Tot zijn zeventiende had hij geen vrienden. Mede omdat het niet klikte met schoolgenoten. In die middelbareschoolperiode krijgt hij belangstelling voor muziek. Hij was twaalf, ging op schoolreisje en maakte in de bus geluiden met zijn mond. „Een klasgenoot zei: ‘jij kunt best goed beatboxen’, ik wist niet dat dat zo heette.” Beatboxen wordt niet alleen een hobby, maar ook een afleiding van zijn angst om alleen te zijn – een opvulling van het gebrek aan vriendschap destijds.

Ik ben een Turkse Nederlander dus ik zie er voor Turken anders uit. Maar ze accepteren me. Dat mis ik hier soms

Umut Timur

Op zijn zestiende maakt hij op zijn slaapkamer liedjes met zijn neef, die hij opneemt met een voicerecorder. Dat zijn eerst „bullshit-nummers” met zinnen als „wij zijn de coolste, wij komen uit Arnhem”.

Maar zijn hobby krijgt een professionele draai als hij zijn huidige producer Joost Jellema ontmoet. Hij is dan zeventien en neemt nummers op in een studio. Het geld daarvoor verdient hij in zijn vaders dönerzaak. „Hij wilde dat ik de waarde van geld leerde kennen.” Daarnaast moet hij studeren: een mbo-opleiding tot onderwijsassistent en een hbo-studie Events, Music and Entertainment die hij nog moet afronden. Hij heeft baanzekerheid nodig, vinden hijzelf en zijn ouders. Tegelijkertijd verkoopt hij zijn muziek via zijn platenlabel.

Zijn muziek krijgt meer betekenis: „Als ik op mijn kamer zat en me vervelend voelde, lag dat kladblok daar en ging ik schrijven. Tot op de dag van vandaag helpt het me. Ik deel mijn gevoelens niet snel. Maar alles binnenhouden is niet goed. Als je gevoelens opschrijft, zingt en rapt, kom je er vanaf.”

Op een festival in Duitsland werd zijn hit gespeeld, en luidkeels meegezongen.

Tijdens het gesprek verontschuldigt hij zich als hij niet op een woord komt. „Ik spreek meestal Turks. Het is de eerste taal die mij is aangeleerd, ik heb veel Turkse vrienden en kijk Turkse televisie. Soms spreek ik Duits of Engels, met jou Nederlands. Soms haal ik alle talen door elkaar.” Zingen doet hij voorlopig alleen in het Turks; zo kan hij zijn gedachten makkelijker verwoorden.

In Nederland woont hij, maar zijn hart ligt in Turkije, beseft hij na een stage in Istanbul. Hier mist hij de warmte van Turkse mensen. Neem de gepensioneerde buurvrouw daar, die hem elke ochtend groette als hij naar de bushalte liep. „Heb je iets nodig? Breng je broek naar mij als er iets aan genaaid moet worden.” Of de bakker, die hem standaard vroeg of hij de wedstrijd van Galatasaray had gezien.

Ik wil Turkse muziek internationaal op de kaart zetten, zoals Tarkan dat jaren geleden deed

Umut Timur

Timur mist ook de positiviteit. „Veel jongeren in Nederland staan negatief in het leven. Ze weten niet wat ze willen doen.” In Turkije krijg je vaker vragen over je toekomst van docenten en mensen op straat, zegt Timur, waardoor je er beter over nadenkt. „Ik wil die positieve houding – dat mensen elkaar helpen – overbrengen.” Met positiviteit bedoelt hij ook: elkaar accepteren, ongeacht achtergrond. „Ik ben een Turkse Nederlander dus ik zie er voor Turken anders uit. Maar ze accepteren me. Dat mis ik hier soms.”

Dansen

Timur wil naast zichzelf ook andere mensen helpen met zijn dansbare muziek. „Door te dansen kun je pijn en verdriet kwijtraken. Je voelt het nog steeds, maar minder.” Hij wil een voorbeeld zijn voor jongeren. „Er zullen net zoals ik veel jongeren zijn die het slechte pad op gaan terwijl ze dat zelf niet doorhebben. Ik weet hoe moeilijk het is om op het goede pad te blijven.”

Zo zingt hij in ‘Dur’ dat het niet erg is te ‘showen’ wat je hebt, zolang je het met ‘eerlijk geld’ kocht. En ‘In Çik’ gaat over ups and downs. „Volg je pad, blijf een doel hebben in je leven. Jongeren die mij als voorbeeld nemen, blijven weg van money, bitches and cocaine.” Jongeren gaan zich daarmee bezighouden als je erover zingt, stelt Timur. „Met zulke teksten kan ik misschien meer verdienen, maar geld neem je niet mee. Als je dood bent, laat je alleen je succes en boodschap achter. Dus zeg liever motiverende dingen.”

Luister hier andere nummers van Umut Timur.

In Istanbul ontmoette hij zijn verloofde. Dat leidde tot een duidelijk inzicht: over een paar jaar trouwen, en voor die tijd zorgen dat hij genoeg geld verdient met muziek. En anders een andere baan zoeken. „Het was nu of nooit. Ik wil voor mijn vrouw kunnen zorgen.”

Sinds drie maanden kan Timur rondkomen van muziek. De clip van ‘Vermedin’ schoot hij in Arnhem - als eerbetoon. „Je moet niet vergeten waar je vandaan komt.” Hij trouwt in september en emigreert dan naar Turkije. „Frankrijk, Duitsland, Amerika, Afrika. Ik wil alles veroveren, als labeleigenaar en artiest. Turkse muziek internationaal op de kaart zetten, zoals Tarkan dat jaren geleden deed.”

    • Evy van der Sanden