NRC checkt: ‘Bij kritiek op EU geen subsidie uit Brussel’

Dat schrijft de SP over onderzoekssubsidies van de Europese Commissie.

Foto iStock

De aanleiding

De SP stuurde onlangs een opmerkelijke tweet de wereld in. „Onderzoekers die EU-kritisch zijn krijgen geen subsidie van de Europese Commissie. Pas als zij pro-EU-onderzoek doen kunnen ze Europees geld verwachten”, luidde de tekst.

Waar is het op gebaseerd?

Een alerte twitteraar vroeg de partij direct om onderbouwing van de stelling. Daarop verwees de SP naar een scriptie van Kirsten Derksen, die als student van de Stenden Hogeschool in Leeuwarden stage liep bij de Tweede Kamerfractie.

En, klopt het?

Het is belangrijk onderscheid te maken tussen verschillende EU-subsidies voor wetenschappers. Zo heeft de Europese Commissie via ‘Horizon 2020’ een budget van 77 miljard euro beschikbaar gesteld om onderzoek en innovatie te financieren.

Derksen onderzocht voornamelijk de invloed van de Europese Commissie op de studie Europese Studies. Derksen bekeek of ‘Brussel’ het curriculum mede bepaalt en of er geldstromen lopen vanuit de Commissie richting studie en docenten. Het gaat hierbij niet om het omvangrijke programma Horizon 2020, maar onder meer wel om het Jean Monnet-programma, officieel bedoeld om kennis over de Europese integratie te bevorderen.

Derksen concludeert dat de Commissie „indirect” invloed uitoefent op het curriculum van Europese Studies door projecten te financieren die leerdoelen aan hogescholen en universiteiten in Europa harmoniseren. Om er zo voor te zorgen dat studenten in een ander EU-land kunnen studeren en diploma’s in de hele Unie worden erkend.

Ook zou de Commissie bijdragen aan de „vormgeving” van Europese Studies door eisen te stellen aan EU-financiering van studieprojecten. Zo is het vergroten van de belangstelling voor de EU een eis om financiering te krijgen voor ‘Jean Monnet-onderwijsmodules’. Derksen kan niet hard maken dat de Commissie hierbij alleen geld verstrekt aan projecten die een pro-EU-boodschap verkondigen: „Echter zijn er geen bewijzen die aantonen dat deze activiteiten slechts positieve EU-aspecten moeten verspreiden”, schrijft Derksen.

Docenten of hoogleraren kunnen in aanmerking komen voor een ‘Jean Monnet-leerstoel’ met bijbehorende financiële ondersteuning, maar ook hierbij wordt in de scriptie niet aangetoond dat dergelijke leerstoelen alleen naar medewerkers gaan die onkritisch zijn over de EU.

SP-Tweede Kamerlid Renske Leijten, die stagebegeleider was van Derksen, erkent dat de bewering in de tweet door de scriptie niet wordt onderbouwd. Die tweet moet volgens Leijten worden gezien als een „ankeiler” die gestoeld is op „klachten van academici”. Die zouden off the record tegen haar zijn geuit. Deze wetenschappers willen volgens haar niet on the record met NRC praten. Deze krant heeft wetenschappers over dit onderwerp gesproken. Sommigen plaatsen vraagtekens bij EU-financiering van Europese Studies en leerstoelen, maar de bewering in de SP-tweet kan niemand hard maken.

Conclusie

In de scriptie waar de SP naar verwijst wordt bewijs voor de stelling in de tweet niet geleverd. Volgens Tweede Kamerlid en stagebegeleider Renske Leijten van de SP hebben academici off the record tegen haar gezegd dat EU-kritische onderzoekers geen subsidie krijgen. On the record willen deze wetenschappers volgens haar niet met NRC praten. Wetenschappers die NRC sprak, kunnen de stelling in de SP-tweet ook niet hard maken. Omdat de SP niet kan onderbouwen dat EU-kritische onderzoekers geen subsidie krijgen van de Europese Commissie, en NRC niemand vond die dat wel kan, beoordelen we de stelling als ongefundeerd.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrcchec kt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Wilmer Heck