Hoe valt de opmars van Kiki Bertens te verklaren?

Analyse Vorig seizoen verloor ze nog zeventien wedstrijden op hardcourt, nu wint ze op die ondergrond een groot toernooi en is ze een van de outsiders voor de US Open dat volgende week begint.

Kiki Bertens in actie tijdens de wedstrijd tegen Petra Kvitova op het toernooi in Cincinnati. Foto John Minchillo/ AP Photo

Die ene vernietigende forehand vertelde misschien het hele verhaal. Tiebreak tweede set, matchpoint voor Simona Halep, de Roemeense nummer één van de wereld. Het is snikheet in Cincinnati, Ohio. Kiki Bertens slaat een zachte tweede service, naar de forehand van Halep. Die retourneert voorzichtig met een topspinbal, die halverwege de baan met hoge stuit opspringt.

Bertens staat iets achter de baseline, ze kan met haar lengte (1,82 m) goed achter de bal komen en twijfelt niet: ze geeft een harde, zware zwieper met haar forehand. Uitdelen – vóórdat er op jou gejaagd wordt.

Je hoort hoe zuiver ze de bal raakt. Met veel risico gaat hij diep richting de backhandhoek van Halep. Die loopt, noodgedwongen, meters achter de baan. Ze raakt de bal nog net, maar mist controle. Uit. Weg wedstrijdpunt.

Lees ook: De ups en downs van de samenwerking tussen Bertens en coach Sluiter

De power van Bertens wint het hier van het fenomenale loopvermogen van de kleine Halep (1,68 m). Het toont dat de agressieve, aanvallende instelling bij de van nature meer verdedigend ingestelde Bertens de bovenhand heeft. Het is precies het speltype dat ze nodig heeft om te excelleren op het snelle hardcourt. Even later wint ze de set en uiteindelijk ook de wedstrijd.

De titel in Cincinnati is de mooiste in haar carrière tot nu toe. „Een hele dikke kers op de taart”, zegt haar coach Raemon Sluiter, vanuit de Verenigde Staten. Het is haar eerste toernooizege op hardcourt en haar eerste overwinning op een nummer één van de wereld. Bertens, van origine een gravelspecialiste, heeft nu op alle ondergronden bewezen de wereldtop aan te kunnen. Vorige maand verraste ze op Wimbledon al met de kwartfinale.

Nummer dertien van de wereld

Op de nieuwe wereldranglijst van maandag is ze gestegen van de zeventiende naar de dertiende plaats, haar hoogste ranking ooit. Bertens ligt op koers voor plaatsing voor de WTA Finals in Singapore, het zeer lucratieve en prestigieuze evenement aan het eind van het seizoen: op die speciale ranglijst staat ze nu zevende, de eerste acht worden toegelaten.

Langzaam gaat ze naast gravel nu ook houden van hardcourt – de ondergrond waar het merendeel van de proftoernooien op wordt gespeeld. Vorig seizoen verloor ze liefst zeventien wedstrijden op hardcourt, tegen acht overwinningen. De balans in dit nog lopende seizoen: dertien zeges tegen acht nederlagen.

Een van de voornaamste factoren hierin is haar toegenomen fitheid, waar ze in het verleden nog wel eens te zwaar oogde. Bertens is nu zeer afgetraind, en ze is flexibeler, doet sinds een klein jaar aan yoga. Door die verhoogde explosiviteit en soepelheid kan ze op de snellere banen beter en in een hoger tempo anticiperen. „Ze haalt zoveel ballen en zit er zo stevig achter”, zegt Sluiter.

Lees ook: Kiki Bertens wint in Cincinnati haar grootste titel tot nu toe

Die fitheid is een gevolg van haar toegenomen discipline. Haar beleving is momenteel optimaal, waar het vorig jaar simpel gezegd een rommeltje was. Na nederlagen bleef ze soms dagen in bed liggen, wilde niet trainen, was het spoor bijster in enkele wedstrijden, miste alle motivatie. Ze twijfelde of ze nog verder wilde met haar carrière. De samenwerking met Sluiter stond op losse schroeven.

Het kantelpunt op Bali

Een therapeutische vakantie op Bali eind vorig jaar deed haar inzien dat ze verder wilde – maar wel op een andere manier. Minder stress, fatsoenlijk trainen, ook na nederlagen, elke dag iets beter worden. Het is een kantelpunt geweest. „Kiek laat in haar werkwijze nergens meer steekjes vallen”, zegt Sluiter. Waar ze in het verleden dagenlang van slag kon zijn als iets niet liep zoals zij – perfectionist als ze is – wilde, zet ze zich nu makkelijker over tegenslagen heen. Sluiter: „Ze blijft de juiste dingen doen.”

Kiki Bertens na haar zege in de finale van het toernooi in Cincinnati. Foto Matthew Stockman/AFP

Het is ook haar agressievere, meer offensieve strategie in duels op hardcourt die zich nu uitbetaalt. Op snellere banen is het eten of gegeten worden: zodra je in de verdediging zit, is het lastig je daar onderuit te spelen.

In de voorbereiding op dit seizoen werkten Bertens en Sluiter bij de trainingen op een indoor hardcourtbaan in Ridderkerk om die reden specifiek veel aan de eerste vier slagen, die bepalend zijn voor de rest van de rally: service, return, eerste bal na de service en eerste bal na de return. Instappen, aanvallen, heersen – en niet de kat uit de boom kijken zoals Bertens bij voorkeur doet.

Lees ook: De giftige spin van Kiki Bertens

Dat dominantere speltype zie je nu terug. En zo kan het allemaal opeens goed vallen, dit seizoen. Anderhalve week geleden haalde ze al de kwartfinales in Montreal. In twee weken tijd won ze zes keer van een toptienspeelster. De toptien heeft ze nu zelf in zicht. Bertens heeft de komende maanden weinig punten te verdedigen waardoor ze bijna alleen maar kan stijgen op de wereldranglijst.

Ze maakt keuzes die passen bij een wereldtopper. Na Wimbledon nam ze een break, in plaats van een kleiner graveltoernooi te spelen in Gstaad, waar ze titelverdedigster was. Rust nemen, bijtanken. En pieken op de grote toernooien.

Ze ging een week op vakantie naar Italië met haar vriend. „Daar hebben ze de boel even de boel gelaten, ook qua eten”, zegt Sluiter. Maar daarna ging de knop meteen weer om.

Volgende week begint de US Open, waar ze een van de outsiders zal zijn, gezien haar goede resultaten in het Noord-Amerikaanse hardcourtseizoen. Maar enige tempering in de verwachtingen is wel op zijn plaats. Niet vergeten moet worden dat Bertens in de kwartfinale in Montreal nog met 6-3 en 6-1 verloor van de Australische Ashleigh Barty. Het vrouwenveld is grillig – en Bertens soms ook nog.

    • Steven Verseput