Profiel

MaandagProfiel Berat Albayrak minister van Financiën

Erdogans kroonprins moet de crisis oplossen

Normaal is de Turkse minister van Financiën goed van de tongriem gesneden. Nu hield hij zwetend een presentatie over de economie.

Hij was amper een maand in functie toen de Turkse lira in een vrije val raakte en de economie van zijn land op een van de ergste financiële crises uit zijn recente geschiedenis afraasde. Sindsdien moet de Turkse minister van Financiën Berat Albayrak alle zeilen bijzetten om erger te voorkomen. Elke opmerking van de minister, bijgenaamd ‘De Bruidegom’ wegens zijn huwelijk met de oudste dochter van president Erdogan, wordt op een goudschaaltje gewogen.

Het gaat de politiek nog tamelijk onervaren Albayrak (40) - hij komt uit het bedrijfsleven - niet altijd even makkelijk af. Wanhopig probeerde hij op 10 augustus, door Turkse economen al Zwarte Vrijdag gedoopt omdat de lira toen in één dag 12 procent van zijn waarde verloor tegenover de dollar, de internationale financiële markten gerust te stellen. Maar zijn toespraak vanuit een Ottomaans paleis aan de Bosporus was te vaag, oordeelden financiële analisten. Ook de zweetdruppeltjes die hij zich bij herhaling van het gezicht moest wissen, deden zijn presentatie geen goed.

Zes dagen later, toen de lira zich enigszins had gestabiliseerd, revancheerde ‘De Bruidegom’ zich. In een conference call met enige duizenden ondernemers en investeerders vertoonde Albayrak, die vloeiend Engels spreekt, zijn oude flair en zelfbewustzijn. Hij beloofde de markten niet lastig te vallen met maatregelen die het geldverkeer aan banden leggen en zegde bezuinigingen toe. Ditmaal werd zijn verhaal positiever ontvangen.

Lees ook: is de val van de Turkse lira nog te stoppen? En andere vragen

Albayrak is doorgaans goed van de tongriem gesneden en niet gespeend van charisma. Reden waarom sommigen in Turkije hem zelfs al afschilderen als Erdogans kroonprins. Vaststaat dat Erdogan zijn schoonzoon de laatste jaren steeds zwaardere taken toevertrouwt en over alles laat adviseren.

Als enige uit het kabinet rijdt hij mee in de presidentiële limousine. Op cruciale ogenblikken is het Albayrak die Erdogan bijstaat. Zoals op 15 juli 2016, de dag van de mislukte staatsgreep tegen zijn schoonvader. De hele familie was toen in het zuidwesten van Turkije met vakantie. Met grote vanzelfsprekendheid vergezelde hij zijn schoonvader die dramatische nacht naar Istanbul. Naar later bleek in een vliegtuig dat nét niet door opstandige militairen werd neergeschoten. Eenmaal in Istanbul op luchthaven Atatürk geland, flankeerde Albayrak Erdogan, toen die voor het oog van de wereld triomfantelijk kon verklaren dat de coup was mislukt.

Albayraks voornaamste kracht en zwakte is zijn nauwe band met zijn schoonvader. Bijna niemand gelooft dat Albayrak het deze zomer door Erdogan gecreëerde nieuwe superministerie van Financiën en Economische Zaken ooit toegeschoven zou hebben gekregen zonder hun band. Binnen Turkije kan Albayrak zich daardoor bijna alles veroorloven.

Albayrak gedraagt zich alsof hij de president zelf is.

Een anonieme regeringsfunctionaris in Der Spiegel

Band ondermijnt gezag

Albayrak gedraagt zich alsof hij de president zelf is, vertrouwde een anonieme regeringsfunctionaris het Duitse weekblad Der Spiegel onlangs geërgerd toe. Hij geeft collega-ministers instructies en vertelt hun wie ze moeten aannemen.

Maar buiten Turkije ondermijnt die band juist ook zijn gezag. De financiële markten zagen Albayraks voorganger, de veel ervarener Mehmet Simsek, met lede ogen vertrekken. „Ik denk niet dat Albayrak de moed heeft zijn schoonvader tegen te spreken”, zegt de Turkse econoom en publicist Mustafa Sönmez aan de telefoon. „Hij weet dat hij dan net als Simsek wordt ontslagen.”

Albayrak werd geboren in Istanbul en groeide daar ook op. Zijn familie was afkomstig uit Trabzon aan de Zwarte Zee, niet ver van de plaats waar Erdogan zijn wortels heeft. Berats vader was al heel lang bevriend met Erdogan en was na een loopbaan als journalist enige tijd parlementslid voor de Welvaartspartij, destijds de partij van Erdogan.

Hoewel president Erdogan de val van de lira over zich heeft afgeroepen, schuift hij de schuld op de VS. Veel Turken geloven hem. Lees daarover: Miljardeninjectie voor Turkse lira

Albayraks relatie met Erdogans dochter Esra begon in 2003, toen zij aan de University of California in Berkeley, in de VS, studeerde. Met uitdrukkelijke toestemming van haar vader, zoals later uit een uitgelekte e-mail bleek. De bruiloft een jaar later in Istanbul – de bruid met een nauw sluitende witte sluier om het hoofd - werd door duizenden gasten bijgewoond, onder wie de Jordaanse koning , de Pakistaanse president en de premiers van Griekenland en Roemenië.

Ondanks Albayraks huwelijk met Esra - het paar heeft inmiddels drie kinderen - veranderde er aanvankelijk niet zoveel in zijn leven. Hij werkte na een studie economie in Istanbul voor Çalıik, een groot Turks bedrijf met belangen in textiel, energie en de media dat nauwe banden onderhield met de overheid. Hij was manager voor dat bedrijf in de Verenigde Staten, waarbij hij gelijktijdig een MA-programma in business aan de Pace University in New York volgde.

Twee jaar na zijn huwelijk werd hij, 29 pas, topman van Çalıik. Dat was hij zeven jaar lang, waarna een kort intermezzo volgde als economisch commentator voor de krant Sabah. Volgens journalist Andrew Wilks, die over Albayrak voor Al Jazeera schreef, maakte hij zich daarbij frappant genoeg ook bij herhaling sterk voor een verhoging van de rentestand. Iets waartegen Erdogan zich altijd heeft verzet, omdat het uitbuiting van de bevolking zou zijn en onislamitisch.

Zowel hijzelf als zijn schoonvader hebben de Turken voorgehouden dat de problemen te wijten zijn aan een samenzwering van de Amerikanen en anderen.

Intrigant

In 2015 raakte Albayraks loopbaan in een stroomversnelling. Hij werd gekozen in het parlement voor de AK partij van Erdogan en kort daarop minister van Energiezaken. Hoewel dat geen zware post is, begon Albayrak zich al spoedig met de portefeuilles van collega-ministers te bemoeien en te ontpoppen als een ware intrigant.

Het leidde naar verluidt tot wrijving met een ander zwaargewicht in de regering, de populaire minister van Binnenlandse Zaken Suleyman Soylu. De krant Cumhuriyet meldde in april dat Albayrak zelfs het afluisteren van Soylu’s telefoon had gelast. Soylu op zijn beurt zou een dossier hebben aangelegd met compromitterende zaken over Albayrak. Zo zou deze stiekem oliehandel hebben bedreven met Islamitische Staat.

Albayrak staat intussen voor de loodzware opgave de lira en de economie te beschermen. Zowel hijzelf als zijn schoonvader hebben de Turken voorgehouden dat de problemen te wijten zijn aan een samenzwering van de Amerikanen en anderen om het grote Turkije te vernederen. Maar Albayrak weet dat de internationale markten zo’n verhaal niet pikken.

„Het gaat er uiteindelijk niet om hoe Albayrak en Erdogan de zaak presenteren”, zegt de econoom Sönmez, „maar om het harde feit dat de economie er slecht voor staat en veel schulden in het buitenland heeft. De regering moet daarom met een overtuigend actieplan komen.” En heeft de gerenommeerde Turkse econoom veel fiducie in ‘De Bruidegom’? Sönmez: „Ik vind de aanpak die Albayrak tot nu toe volgt niet getuigen van competentie.”

Correctie 22-8: In een eerdere versie van dit verhaal stond dat Albayrak is geboren in 1973, dit moest 1978 zijn. Dit is aangepast.

    • Floris van Straaten