Zij blijven, ook in de Kitchen Champions League

Reportage FC Twente

De ruim 19.000 verkochte seizoenskaarten zijn het eenzame succesverhaal na de degradatie van FC Twente. Op bezoek bij de opkrabbelende reus. „Het gevoel was echt van: dit laten we ons niet gebeuren.”

Door onze redacteur Bart Hinke

De slogan was ‘we blijven’, maar er kwamen zelfs nog Tukkers bij. Duizend meer dan vorig seizoen, de teller stond op 19.100 seizoenskaarten deze week. „Dus ik heb ’t uutrekend”, sprak de Twentse cabaretier André Manuel donderdag in de Grote Degradatieshow, „Als we nog zeven keer degraderen zit het stadion helemaal vol.”

Na de tranen over de degradatie afgelopen april gaat de verwerking van de teloorgang van FC Twente via satire en galgenhumor. „Ambitie en Tukkers is hetzelfde als Patricia Paay en mobiele telefonie”, aldus Manuel in het Enschede Wilminktheater. „Geen gelukkige combinatie.” De titel, de hoogmoed, de val – alles kwam nog eens voorbij in de voorstelling van vier Twentse komieken die deze week twee keer optraden, met gastrollen voor clubmannen als Sander Boschker, Evert Bleuming en Eddy Achterberg.

FC Twente lééft. Ook na de degradatie naar de Keuken Kampioen Divisie, al gauw de Kitchen Champions League genoemd. En dus stromen de duizenden vrijdagavond de Grolsch Veste binnen om een ratjetoe van eigen jeugd, aankopen en huurlingen tegen Sparta aan een ongewis seizoen te zien aftrappen. Ze komen uit de volle treinen op station Drienerlo, of met de fiets. Of uit die talloze auto’s die zich door de straat langs het Twentekanaal persen op zoek naar een plekje op de parkeerplaats bij het stadion waar acht jaar geleden het kampioenschap van Nederland gevierd werd.

‘Eenmaal zullen wij de kampioenen zijn’, luidt het clublied. Eenmaal in 2010 was het zover: kampioenen. Als de hond die zijn hele leven auto’s achtervolgt, op een dag de bumper in zijn kaken krijgt en denkt: en nu dan? Ongebreidelde groei, instorting, degradatiestraf in 2016, toch gered. Herstart, normaal doen. En toen, twee jaar later, toch gedegradeerd. Manuel: „En waarom? Ja. Eigenlijk vooral omdat we gewoon kats (dialect voor ‘helemaal’) onderaan zijn geëindigd.”

De seizoenskaartenteller bij FC Twente was deze zomer het eenzame succesverhaal tussen de vele onheilstijdingen uit Enschede. Het voortbestaan van de club stond op het spel, riep de directeur – niet voor het eerst in de clubgeschiedenis. De rest van voetbalminnend Nederland haalde de schouders op. En de supporter van FC Twente? Die bestelde zijn seizoenskaart. Ook in de eerste divisie is hij of zij erbij, veelal op vrijdagavonden. ‘Clubliefde kent geen divisie’, staat er op hun seizoenskaarten.

Ruim 5.000 losse kaarten zijn verkocht voor het openingsduel vrijdagavond tegen mededegradant Sparta. Met het recordaantal verkochte jaarkaarten in de eerste divisie is FC Twente qua opkomst in de Grolsch Veste (capaciteit 30.000) nog steeds de vierde club in Nederland.

Het eerste uur al 2.000 supporters

„Het zegt alles over de regio”, zegt Jeroen Bos van FC Twente. „Wij hoefden eigenlijk alleen op dat sentiment inspelen. De eerste dag, nee, het eerste uur, verlengden er al 2.000 supporters. Dan heb je wel iets van: dit kon wel eens heel mooi worden.” De degradatie leidde tot een soort verbetenheid, gevoed ook door de hoon in het land. Als de club zich had gehandhaafd, „vraag ik me af hoeveel we verkocht hadden”, zegt Lars Klein Nagelvoort. „Dan hadden wij als club er harder aan moeten trekken. Nu was het in gevoel hier: dit laten we ons niet gebeuren.”

Klein Nagelvoort, medewerker marketing, en zijn collega Bos van de afdeling ticketing willen best vertellen over hoe ze deze zomer ruim 19.000 seizoenskaarten aan de man brachten, als maar duidelijk is dat dat niet hun verdienste is. Bos: „De supporter doet dit, wij niet.”

Ongeveer een derde van de supporters betaalde het volle pond – dezelfde prijs dus als vorig seizoen, minimaal 200 euro. De rest koos voor twintig procent korting. „De kortingoptie kwam tot stand in samenspraak met vertegenwoordigers van de supportersverenigingen. Anders had je misschien sowieso 20 procent van de prijs weggeven. Nu draai je het om. En heb je heel veel mensen die zeggen: we betalen nog wel de volle 100 procent ook”, legt Klein Nagelvoort uit. „Van mijn vrienden heeft één deze eerstedivisiekorting niet genomen. Maar dat deed ie vooral omdat ik hier werk.”

Lang was dit voorjaar onduidelijk op welk thema marketing moest sturen. „Je bedenkt elk jaar iets. We hadden wat met tien jaar Grolsch Veste in gedachte”, zegt Klein Nagelvoort. „En dan wordt het maart, sta je onderaan. Wat doe je dan? Uiteindelijk hebben we gewacht tot het duidelijk werd dat we eruit lagen.” Dat was uit bij Vitesse op 29 april.

De dag voor de laatste wedstrijd van het seizoen tegen NAC, toen de verlengingsperiode inging, stroomden de aanvragen al binnen. Klein Nagelvoort: „Toen was het in principe inkoppen met de kreet ‘Wij Blijven’. Die is blijven plakken.” Ook speelt FC Twente in op voetbal op vrijdag – ‘Je voetbalweekend begint op vrijdag’. Voor velen is dat toch aantrekkelijk in verband met hun amateurvoetbal.

Typerend voor de tragiek van degradatie is dat de geestelijke ouders van de campagne de volbrenging ervan niet meemaakten. Zowel het hoofd marketing als het hoofd ticketing vertrok ‘om bedrijfseconomische redenen’. FC Twente opereert in veel opzichten nog steeds op dezelfde schaal, maar de organisatie (was zeventig fte) is deze zomer met 17 fte afgeslankt. De leverancier op het trainingscomplex in Hengelo kreeg ’s ochtends altijd een kop koffie – maar degene die de koffie zette is er niet meer.

Wout Brama-effect

Hetzelfde werk doen met minder mensen. Zo gaat dat nu, zegt Richard Peters donderdag na de training. Hij is al twaalf jaar perschef bij FC Twente, ook zijn afdeling verloor een medewerker bij de sanering. Peters. „Veel mensen hebben gelukkig alweer nieuw werk. FC Twente staat goed op je cv. nog steeds.”

Middenvelder Wout Brama (31) loopt intussen geroutineerd de tv-interviews af. De teruggekeerde clubjongen die alle successen van de afgelopen tien jaar meemaakte – en weg was voor de bom barstte. „Het scheelt dat ie er weer is hoor”, zegt Peters. Lachend: „Als ik er even niet ben dan stuurt hij de spelers wel naar de camera’s. Daar heeft ie ook oog voor.”

Het Brama-effect is ook te zien in de seizoenskaartenverkoop, zegt Klein Nagelvoort. Een korte opleving in de verkoop rond 1 juni, toen Brama’s terugkeer rond kwam. Maar kort daarop werd het sentiment rond de club weer negatief. Financiële problemen, dreiging met faillissement, gemeentelijke steun – zo 2016.

Bos en Klein Nagelvoort, beide twintigers, hadden al ervaring met onzekere tijden. Na de degradatiestraf in mei 2016 balanceerde de club op de rand van de afgrond. Maar ook toen werden er meer kaarten verkocht dan het seizoen ervoor. De beroepscommissie van de KNVB bracht de straf terug tot een boete, waarmee de club gered was. Klein Nagelvoort: „Toen hoefde de financiële afdeling alleen nog maar op de knop te drukken en liep de incasso van de seizoenskaarten binnen. Dat was zo belangrijk.”

Tegenvallers zonder dekking

Net als toen zocht het bestuur de grenzen van de bereidwilligheid in de regio deze zomer weer op. Twee forse financiële tegenvallers, een belastingclaim van 4,4 miljoen euro en de verloren zaak over de betaling van 6,3 miljoen aan een Argentijnse zaakwaarnemer, waren wel begroot maar onvoldoende gedekt. Dat was nijpend in combinatie met de degradatie, die zich vooral laat voelen door bijna vijf miljoen euro minder televisieopbrengsten. Een storm van Twentse tegenvallers. En weer was het crisis.

Investeerders wachtten op een nieuwe garantstelling van de gemeente, de wethouder voelde zich op zijn beurt door FC Twente voor het blok gezet. Na een lange weg vol onderlinge irritaties kwamen gemeente, club en investeerders half juli een reddingsplan overeen. Uitstel van betaling van rente en aflossing voor de gemeentelijke kredieten – in totaal heeft Enschede voor 25,4 miljoen euro belangen in de club. En de investeerders, verenigd in de groep Noabers (Twents voor ‘buren’), verstrekken een kredietlijn van 14 miljoen euro. Zij willen niet meewerken aan een artikel, laten ze weten.

FC Twente weer gered. Dus nu, eendracht? Dinsdag bracht de regionale krant Tubantia naar buiten dat directeur Erik Velderman door de raad van commissarissen is gevraagd te vertrekken. Hij heeft het voorstel om terug te treden, mogelijk tot alleen financieel directeur, in beraad.

Voor technische manager Ted van Leeuwen was het al met al lastig werken. Langlopende verplichtingen wil de club niet aangaan, lange tijd was hij met handen gebonden. Brama sprak onlangs van „een ander plaatje” dat hem was voorgeschoteld toen hij eind mei uit Australië terugkeerde. Over de titel praat trainer Marino Pusic dus niet, na een voorbereiding die volgens hem met profvoetbal weinig te maken had. Sparta is „natuurlijk favoriet”, zei Pusic donderdag.

Valse bescheidenheid? Twents realisme. „Wij zijn arbeiderskinderen”, sprak André Manuel die avond in het Wilminktheater. „Die hebben de grootste verhalen, maar daarover niets te vertellen.”

    • Bart Hinke