Opinie

    • Jan Reinder Rosing
    • Sander van der Stok

Psychedelica vragen regulering, geen verbod

Paddo’s en ayahuasca zijn niet verslavend en relatief onschadelijk. Een minimumleeftijd plus bijsluiter zijn beter dan verbieden, denken en
Foto iStock

In zijn recensie van het boek How to Change Your Mind van de Amerikaanse journalist Michael Pollan (‘En toen was er LSD’, 9/8) beschrijft wetenschapsredacteur Hendrik Spiering hoe psychedelica (LSD, paddo’s) in de westerse cultuur bezig zijn aan een „aarzelende terugkeer”. De Nederlandse wetgeving is hier echter niet op voorbereid. De wetgever slingert heen en weer tussen verbieden en ongereguleerde verkoop, wat ten koste gaat van de vrijheid en gezondheid van burgers.

Sinds het aantreden van het eerste kabinet Balkenende wordt het steeds moeilijker om psychedelica te gebruiken. In 2002 verbood de regering de verkoop van gedroogde paddo’s; in 2008 volgden ook de verse paddo’s. Momenteel buigt de Hoge Raad zich over het invoeren van ayahuasca – een psychedelicum uit de Amazone dat de laatste jaren aan populariteit heeft gewonnen in Nederland – om gebruikt te worden voor religieuze doeleinden.

Lees ook: „Word ik gek? Gaat het mis?” Thomas Rueb drinkt ayahuasca

Wat je ook van het gebruik vindt, een verbod op dit soort middelen lijkt ons alleen te rechtvaardigen als gebruikers serieuze schade veroorzaken. Maar hoe schadelijk zijn psychedelica nou precies? In 2009 maakte het RIVM een vergelijkende risico-inschatting van de schadelijkheid van zeventien soorten drugs. Gekeken werd naar hoe giftig en verslavend middelen zijn en wat de maatschappelijke schade is die met het gebruik ervan samenhangt. Het RIVM: „Heroïne en crack blijken samen met alcohol en tabak relatief het meest schadelijk te zijn. Paddo’s, LSD en khat scoren relatief laag op deze lijst.”

Natuurlijk worden tabak en alcohol veel vaker gebruikt dan paddo’s en ayahuasca, maar hetzelfde rapport van de RIVM concludeert dat er „geen risico voor de individuele gezondheid bij het gebruik van paddo’s” is. Sterker nog, uit de Global Drugs Survey van 2017 blijkt dat paddo’s de ‘drug’ zijn met de minste acute ziekenhuisopnames per gebruiker per jaar. Vergelijk dat met de ruim 21.000 mensen die volgens het Jellinek in 2013 overleden door het gebruik van alcohol en tabak, middelen waarvan de productie en verkoop wél wordt gereguleerd.

Zijn psychedelica dan op zijn minst verslavend? Wederom niet, volgens het RIVM en Jellinek zijn ayahuasca en paddo’s níet verslavend. Tel daar bij op dat de onderwereld amper betrokken is bij de productie en handel in deze producten. Waar hebben we het dan over? Deze vraag is des te relevanter aangezien veel gebruikers van psychedelica aangeven hier baat bij te hebben, een claim die ondersteund wordt door recent wetenschappelijk onderzoek.

Een ‘slechte trip’? Inderdaad kan het gebruik van psychedelica in bepaalde omstandigheden – bijvoorbeeld zonder begeleiding of in combinatie met alcohol of andere drugs – zeer onprettig zijn. Dit kan in uitzonderlijke gevallen tot problemen leiden, zoals het uitlokken van een psychose. Mensen die eerder psychotisch zijn geweest of bij wie psychoses in de familie voorkomen, lopen hierop een verhoogd risico. Echter, dit is zelfs bij een krachtig psychedelicum als ayahuasca „zeldzaam” (Therapeutic Advances in Psychopharmacology, 2017). We dienen dit risico serieus te nemen maar het instellen van een verbod is ongerechtvaardigd.

Commentaar: Paddo’s horen niet vrij verkrijgbaar te zijn

In 2007 raadde het RIVM aan om de verkoop van paddo’s te reguleren. Het zou goed zijn als de overheid dit voor psychedelica in het algemeen zou doen. Momenteel zijn verschillende psychedelica – zoals truffels en cacti – vrij verkrijgbaar. Omdat het gebruik van deze middelen zoals gezegd niet zonder risico is, is het wachten op een incident, dat weer aanleiding kan vormen voor een verbod. Het instellen van een minimumleeftijd in combinatie met voorlichting aan de balie en goede bijsluiters zou al veel helpen.

Samengevat zitten we met een groep verboden middelen die amper schadelijk zijn voor de gebruikers, de omgeving en de samenleving. De risico’s die verbonden zijn aan het gebruik van deze middelen zijn overzichtelijk en beperkt tot een zeer kleine groep gebruikers. Waar het boerenverstand faalt kan een meertalige bijsluiter en wat uitleg aan de balie al veel helpen. Door de verkoop van psychedelica te reguleren respecteren we de vrijheid van de mensen die deze middelen willen gebruiken en voorkomen we onnodige ongelukken. Op deze manier is Nederland klaar voor een verantwoorde terugkeer van psychedelica.

Correctie (20 augustus 2018): In een eerdere versie van dit artikel stond in de inleiding abusievelijk Casper van der Stok, waar Sander van der Stok moet staan. Dat is aangepast.

    • Jan Reinder Rosing
    • Sander van der Stok