Het atrium van het Trump International Hotel in Washington, negen verdiepingen hoog.

Foto Imageselect

Is macht te koop in het Trump-hotel?

Centrum van de macht Het familiebedrijf van president Trump exploiteert een groot vijfsterrenhotel in het hart van Washington. Volgens sommigen is dat in strijd met de Amerikaanse grondwet.

Onder enorme kroonluchters en een Amerikaanse vlag van vier verdiepingen hoog geniet Diane Stamp met drie reisgenoten van een prijzig drankje in de lobby van het Trump International Hotel in Washington. Ze zijn allemaal onder de indruk van de foyer, een gigantisch, lichtovergoten atrium van negen etages hoog. Gasten zitten in leunstoelen en op fluwelen banken, voor een bar met een metershoge collectie drank en televisieschermen met de zender Fox News.

„Ik vind het heel elegant”, zegt Stamp, een aanhanger van president Trump, uit Michigan. „Het heeft een eigen persoonlijkheid. Het is ontzagwekkend dat Trump dit heeft gedaan.” Haar echtgenoot praat niet met journalisten („Are you fake news?”, vraagt hij), maar ook Vicky Pavelka, die zich voorstelt als „zeer pro-Trump”, is enthousiast. „Je loopt hier binnen en je ziet meteen dat de familie Trump erachter zit. Zo prachtig en smaakvol.”

Lees ook het commentaar: Amerikaanse pers laat zich terecht niet stil en zwijgend verketteren

Het Trump International Hotel aan Pennsylvania Avenue, in het zicht van het Congres en op loopafstand van het Witte Huis, is een trekpleister sinds het officieel werd geopend in oktober 2016, krap twee weken voor de presidentsverkiezingen. Gevestigd in het voormalige hoofdpostkantoor, een gebouw uit het einde van de negentiende eeuw, is het met afstand het prominentste luxehotel van de stad. Niet in de laatste plaats door de identiteit van de uitbater: de president van de Verenigde Staten.

Dat is uniek – en omstreden. Volgens critici is het ongepast dat de naam van de president op de gevel prijkt. Trump zou met de exploitatie van het hotel zelfs de grondwet schenden, betogen juristen in een proces tegen Trump dat onlangs groen licht heeft gekregen van een rechter.

Lobbyen bij de regering

Gasten van het vijfsterrenhotel – een overnachting kost al gauw vijfhonderd dollar (442 euro) – bekommeren zich nauwelijks om de controverse. Republikeinse politici, diplomaten en andere notabelen komen er over de marmeren vloer. Ze lunchen of dineren in een van de twee restaurants, zoals het dure steakhouse BLT Prime van topkok David Burke – het enige restaurant in Washington waar Trump zelf regelmatig eet. Of ze houden evenementen in een van de zalen van het historische pand, zoals de stijlvolle Lincoln Library of de ‘Presidentiële balzaal’. Zo lanceerde Jeanine Pirro, een tv-presentator bij Fox, er vorige maand haar boek Liars, Leakers and Liberals: The Case against the Anti-Trump Conspiracy.

Ook zakelijke organisaties die lobbyen bij de regering, van bankwezen tot mijnbouw, weten het hotel voor hun bijeenkomsten te vinden. En Republikeinse Congresleden in de gunst van Trump, die er fundraisers houden voor hun campagnes. Dat is kassa voor het bedrijf van de president. Volgens onderzoeksbureau McClatchy hebben Republikeinen dit jaar tot nog toe 3,5 miljoen dollar uitgegeven in etablissementen van Trump, waaronder naast het Trump International Hotel ook Mar-a-Lago, zijn buitenverblijf in Florida.

Lees ook over Mar-a-Lago: Trump verdient bij in zijn weekendhuisje

En dan zijn er nog de buitenlandse hotelgasten. Een lobbygroep die werkt voor Saoedi-Arabië, besteedde van eind 2016 tot vorig voorjaar 270.000 dollar in het hotel, al dan niet met de bedoeling een wit voetje te halen bij de president. Bahrein hield er een viering van de nationale feestdag, Koeweit verplaatste er zijn jaarlijkse receptie naar toe. In juni vierden de Filippijnen er hun nationale feestdag – Trump onderhoudt warme banden met de omstreden Filippijnse leider Duterte. In totaal hebben volgens The Washington Post zeker zeven landen geld uitgegeven in het Trump International Hotel.

Moeras

Welkom in het Washington van Donald Trump, de president die het „moeras” van corruptie in de Amerikaanse hoofdstad zou aanpakken. Maar volgens critici staat zijn eigen hotel op het drassigste perceel. Vergeet even het Ruslandonderzoek, en het zwijggeld voor porno-actrice Stormy Daniels, die beweert seks te hebben gehad met Trump; volgens sommige waarnemers is de belangenverstrengeling tussen de president en zijn familiebedrijf het grootste schandaal van zijn presidentschap.

„Dit hotel in Washington is een epicentrum voor wie de regering wil beïnvloeden”, zegt Alan Zibel van Public Citizen, een progressieve ‘waakhond’ in Washington, die onderzoek heeft gedaan naar het hotel. „Het is een uitgelezen mogelijkheid voor machtsmisbruik door de president. Zeer problematisch, een situatie die we nooit eerder hebben meegemaakt. We raken er bijna aan gewend, maar we moeten niet uit het oog verliezen hoe ongebruikelijk en bizar het is.”

In 2016 stuurden waakhonden een brandbrief over het risico van belangenverstrengeling: Trump en het moeras van belangenverstrengeling

Hoewel de president de dagelijkse leiding van zijn bedrijven, verzameld in de Trump Organization, uit handen heeft gegeven aan zijn oudste zoons, Donald junior en Eric Trump, heeft hij er geen afstand van gedaan toen hij het Witte Huis betrok. Hierdoor maakt hij volgens Public Citizen en andere critici het presidentschap te gelde: alleen al zijn positie als president betekent enorme reclame voor zijn bedrijven, zowel het Trump International Hotel als zijn andere hotels en golfbanen in de VS en daarbuiten.

Volgens sommigen is dat illegaal. De directe vermenging van het presidentschap met zakelijke belangen, uniek in de Amerikaanse geschiedenis, zou in strijd zijn met de grondwet – in het bijzonder met de zogeheten Emoluments Clause, een clausule die de founding fathers opnamen in het eerste artikel om te voorkomen dat vertegenwoordigers van de federale overheid konden worden omgekocht door buitenlandse mogendheden. In de clausule, geïnspireerd door een Nederlandse regel uit de zeventiende eeuw, staat dat vertegenwoordigers van de federale overheid „niet zonder toestemming van het Congres enig cadeau, ‘emolument’, ambt of titel mogen aannemen, van welke aard dan ook, van een koning, prins of buitenlandse staat”. Het woord ‘emolument’ kan hierbij van alles betekenen, van honorarium tot bijverdienste tot steekpenningen.

Foto Pablo Martinez Monsivais/AP

In de ruim 230 jaar dat de Emoluments Clause bestaat is nooit op basis ervan een grote rechtszaak gevoerd. Hoewel het Amerikaanse Hooggerechtshof zich dus nooit heeft uitgesproken over de precieze betekenis, hebben de procureurs-generaal van Washington en Maryland Trump gedagvaard omdat hij de clausule zou schenden. Bij de exploitatie van het Trump International hotel neemt zijn bedrijf geld aan van buitenlandse mogendheden. Trump „moedigt buitenlandse regeringen aan om zijn aanzienlijke rijkdom te vergroten door zaken te doen met zijn bedrijven”, aldus Steven Sullivan, advocaat-generaal van Maryland, tegenover een federale rechter.

Advocaten van Trump vinden dat de zaak moet worden verworpen. Volgens hen houdt de Emoluments Clause in dat een president geen dure giften mag aannemen – wel betaling voor geleverde diensten tegen marktwaarde. Een rechter oordeelde eind vorige maand echter dat het proces mag doorgaan. De clausule betekent, stelt hij, dat de president als particulier persoon niets mag aannemen „dat meer is dan minimale baten, winst of voordeel”.

Tegenstanders van de president houden het proces nauwlettend in de gaten; de aanklagers krijgen in een volgende fase mogelijk de kans om de belastingaangiftes van Trump op te eisen (die heeft hij, in tegenstelling tot presidenten voor hem, geweigerd openbaar te maken).

Lees ook over een jaar Trump: Chaotisch, narcistisch en effectief

Woonkamer van Amerika

Medewerkers van het Trump International Hotel gaan niet op deze kwestie in. Patricia Tang, directeur marketing, erkent dat sommige klanten op de naam ‘Trump’ afkomen, maar wijst erop dat anderen juist wegblijven. Het effect is „neutraal”, stelt ze. Ze benadrukt dat Trump al met het hotel begon voor hij president werd.

Tang looft de manier waarop Trump en zijn familie het ambitieuze project hebben aangepakt. De Trump Organization investeerde tweehonderd miljoen dollar om het oude postkantoor, met een klokkentoren van bijna honderd meter die uitsteekt boven de meeste andere gebouwen in het centrum van Washington, te verbouwen tot een hotel van 263 kamers. In 2014 begon de ingrijpende renovatie van het verwaarloosde gebouw, dat diverse malen op het nippertje werd gered van de sloop. Voorwaarde van de General Services Administration (GSA), het agentschap van de federale overheid dat de rechten van het gebouw voor zestig jaar aan de Trump Organization heeft verleend, was dat het historische karakter behouden zou blijven. Zo werd het voormalige kantoor van de postmaster general verbouwd tot de ruime presidentiële suite, met een toilet in een torentje.

Trump wilde Washington een prestigieus hotel geven, zegt algemeen directeur Mickael Damelincourt, ook nauw betrokken bij de ontwikkeling. De ervaren hotelier vond het „schokkend” dat de Amerikaanse hoofdstad niet zoals andere wereldsteden beschikte over tenminste één vijfsterrenhotel, zegt hij in het atrium. „We waren opgetogen over de architectuur en over de locatie, in het hart van Washington. De ligging maakt het tot een ontmoetingsplaats, ik noem het de woonkamer van Amerika.”

Het exterieur van het voormalige hoofdpostkantoor, inclusief de oude klokkentoren.
Foto Beth J. Harpaz/AP
Een demonstrant bij het hotel roept Trump op zijn belastingaangifte bekend te maken.
Foto Jim Lo Scalzo/EPA

Spa by Ivanka

In tegenstelling tot het streng beveiligde Witte Huis, nog geen kilometer verderop, kan iedereen het hotel van Trump binnenlopen. Niet alleen aanhangers maken daar gebruik van; ook demonstranten komen soms langs. Robin Bell, een kunstenaar uit Washington, projecteert regelmatig teksten op de voorgevel, zoals Pay Trump Bribes Here, met een pijl naar de deur.

Twitter avatar bellvisuals robin bell Projections of #EmolumentsWelcome at Trump Hotel in Washington, DC 5-15-17 #resist https://t.co/8gkucztYOm

Niettemin is het Trump International Hotel een financiële hit. In 2017 verdiende het bedrijf van de president veertig miljoen dollar aan het hotel, bleek in mei uit een rapportage. Ivanka Trump, de dochter van de president, verdiende 3,9 miljoen dollar aan haar aandeel in het hotel – met name aan een exclusieve ‘Spa by Ivanka Trump’. Als tegemoetkoming aan de kritiek heeft de Trump Organization toegezegd geld dat afkomstig is van buitenlandse mogendheden, aan de Amerikaanse schatkist te schenken. Voor 2017 is ruim 151.000 dollar betaald – al is onduidelijk hoe dat bedrag tot stand is gekomen.

Daarmee houdt de belangenverstrengeling overigens nog niet op. Ook omstreden is de dubbelrol van Trump als zowel huurder als indirecte verhuurder van het pand. Het gebouw is eigendom van de federale overheid, onder beheer van de eerdergenoemde GSA. Als hoofd van de federale overheid verhuurt president Trump het in feite aan zichzelf – terwijl in de regels van de GSA staat dat het niet aan een vertegenwoordiger van de regering mag worden verhuurd. Het is onduidelijk of Trump zijn invloed heeft gebruikt om te voorkomen dat de GSA daar een punt van maakt.

Alan Zibel van Public Citizen vindt dat Trump afstand moet doen van het hotel en zijn andere zakelijke belangen. Zijn groep wil ook dat de regels ter voorkoming van belangenverstrengeling worden aangescherpt, voor ná president Trump. Maar volgens Diane Stamp en haar gezelschap is er niets aan de hand. „Hij hoeft dit niet te doen”, zegt Stamp, die erop wijst dat Trump zijn salaris als president weggeeft – bewijs, volgens haar, dat hij niet uit is op zelfverrijking. „Hij heeft het niet nodig.”

    • Frank Kuin