Bitcoin zit in limbo tussen onder- en bovenwereld

Vier vragen over cryptovaluta De koers krabbelt maar niet uit het dal. „Het doet een beetje denken aan de dotcom-boom en -crash eind jaren negentig.” Maar bitcoin is nog zeker niet dood.

Illustratie Studio NRC

Het wil al een halfjaar niet vlotten met bitcoin en andere digitale valuta’s. De koersen zijn de afgelopen maanden behoorlijk gedaald, deze week dook de bitcoin zelfs even onder de 6.000 dollar, op het hoogtepunt was dat bijna 20.000.

Zelfs positief nieuws leidt nu amper nog tot koersstijgingen. „Een typisch geval van een bear market”, zegt Marc van der Chijs, één van de grootste Nederlandse cryptovaluta-ondernemers en -investeerders, over het negatieve sentiment. Hij is zelf ook vele miljoenen euro’s verloren vergeleken met het hoogtepunt eind 2017. „De dalingen komen met name omdat er geen kopers in de markt zijn en de markt daardoor relatief eenvoudig te manipuleren is.”

Er overheerst nu een kater, na de hype van eind 2017. Maar de koers is nog altijd ruim de helft hoger dan rond deze tijd een jaar terug. Bitcoin is zeker nog niet dood.

„Het verloop doet sterk denken aan technologie-index NASDAQ rondom de internetzeepbel tussen 1995 en 2003”, zegt Alfred Prevoo, oprichter van Blockchain Investments & Co en oud-toezichthouder bij de Europese Centrale Bank. „Alleen gaat het met bitcoin veel sneller.”

Lees ook: Moet je bitcoinwinst op de jaaraangifte?

1. Waarom loopt het niet meer zo lekker met bitcoin?

Bitcoin lijkt een beetje in limbo te zitten tussen onder- en bovenwereld: tussen de anarchistische wortels en de kapitalistische instituten die er ook wel in willen stappen. Door inbraken bij bitcoin-portemonnees en -beurzen is beleggen in cryptovaluta’s nog altijd een vrij riskant spel – nog los van de koersschommelingen. Institutionele beleggers wachten al een poos op manieren om bitcoin op een beurs te kunnen kopen en op een manier om ze veilig te laten beheren.

De snelste weg naar de bovenwereld van institutionele beleggers waar veel bitcoin-believers hun hoop op hebben gevestigd, is een Exchange Traded Fund (ETF), ook wel tracker genoemd.

Zo’n ETF kan een manier zijn om in bitcoin te handelen zonder ze zelf te kopen. Er zijn her en der wat pogingen gedaan, maar voor een echte doorbraak is officiële goedkeuring nodig van bijvoorbeeld de Amerikaanse beurswaakhond SEC. Vorige week bleek dat die toestemming er voorlopig nog niet in zit.

Het is overigens wel de vraag of zo’n ETF daadwerkelijk veel effect zal hebben op de koers. Al maanden wordt goedkeuring verwacht, dus het zou goed kunnen dat in de koers al flink wat verwachting zit over de komst van ETF’s.

2. En hoe zit het met al die andere cryptovaluta’s?

Met de meeste andere digitale munten gaat het de laatste maanden ook niet echt lekker. De nummer twee en drie van de cryptomarkt, Ethereum en Ripple, zijn behoorlijk aan het kwakkelen en klimmen maar niet uit het dal.

Er is elke maand wel weer een andere alternatieve munt (altcoin) die even voor wat beroering zorgt onder cryptobeleggers en gespecialiseerde websites. De laatste weken gaat veel aandacht naar Augur. Die dienst, die vorige maand live ging, wordt gebruikt voor weddenschappen op wereldnieuws en sportwedstrijden. Op die manier kan het wedkantoor als tussenpersoon worden omzeild.

Maar in de wereld van cryptovaluta blijft het oppassen voor luchtkastelen en niet nagekomen beloftes. De meeste alternatieve cryptoprojecten mislukken, en veel projecten berusten zelfs op oplichting.

„Mijn verwachting is dat meer dan 90 procent van de altcoins gaat verdwijnen”, zegt Marc van der Chijs. „Het doet mij ook een beetje denken aan de dotcom-boom en -crash eind jaren 90. Wat ik daarvan geleerd heb is dat een crash goed is om alle slechte aandelen, in dit geval slechte altcoins, van de markt te halen.”

De goede moeten dan wel eerst overblijven. Van der Chijs heeft er zelf vele miljoenen euro’s op ingezet dat bitcoin de Amazon.com van het cryptotijdperk wordt.

Top-econoom Paul Krugman schreef onlangs een vernietigend stuk waarin hij stelt dat de kans groot is dat bitcoin waardeloos zal worden

3. Zijn er ook nog fans van bitcoin of winnen de pessimisten?

Lang niet iedereen is zo optimistisch als Van der Chijs. Nobelprijswinnaar en econoom Paul Krugman schreef onlangs een vernietigend stuk waarin hij stelt dat de kans groot is dat bitcoin waardeloos zal worden. Vooral omdat de transactiekosten van bitcoin heel hoog zijn en de valuta daardoor nutteloos is om te gebruiken als betaalmiddel.

Maar de vraag is of de vergelijking met munten een compleet beeld geeft. De mogelijkheden van cryptovaluta’s zijn potentieel veel groter dan hun nut als munt. Krugmans stuk zorgde sowieso voor veel discussie in de bitcoingemeenschap. Veel optimisten zien bitcoin helemaal niet als munt, maar als manier om waarde op te slaan, zoals bijvoorbeeld goud.

Hoe dan ook heeft Krugman een punt: cryptovaluta’s doen het tot nu toe behoorlijk slecht als geld. Ze zijn veel te instabiel om te accepteren in ruil voor, zeg, een pizza. Technische beperkingen zorgen er bovendien voor dat transacties lang duren en steeds duurder worden.

Lees ook: Witwassen met bitcoins is zo makkelijk niet

Maar daar wordt aan gewerkt. Er wordt veel verwacht van het zogeheten Lightning Network, een technische oplossing die ervoor moet zorgen dat bitcoin ook als betaalmiddel gebruikt kan gaan worden.

En er is de afgelopen weken ook ander positief nieuws geweest. ICE, het moederbedrijf van de New Yorkse aandelenbeurs NYSE kondigde deze maand aan dat het samen met techreus Microsoft een handelsplatform opricht voor cryptovaluta. Maar de koers reageerde ook daarop nauwelijks.

4. Zijn er intussen veel mensen hun geld kwijtgeraakt?

Vorig jaar was sprake van een onvervalste hype – met bijbehorende zeepbel. Op de piek van 19 december zat in totaal 335 miljard dollar in bitcoin. Nu is daar nog maar een derde van over. Veel mensen hadden er goed aan gedaan om naar de beurswijsheid te luisteren dat het tijd is om uit te stappen als je taxichauffeur over een niet te missen investeringskans begint.

Maar in Nederland valt het allemaal wel mee met de schade, bleek uit onderzoek van de toezichthouder AFM eind juli. Ongeveer 80 procent van 885 ondervraagde cryptobezitters geeft aan ‘geen probleem’ te hebben als de waarde van hun cryptoportefeuille volledig instort. Slechts 1 procent beschrijft zo’n scenario als een ‘groot probleem’.

Nederlanders beleggen ook niet heel veel geld in cryptovaluta’s. Een grote meerderheid van Nederlanders blijft onder de 1.000 euro aan ingelegd geld. Slechts 2 procent heeft meer dan 10.000 euro. Ook zijn deze beleggingen vooral gewoon veilig met eigen geld gedaan, maar ongeveer 2 procent van de Nederlandse cryptovalutabezitters heeft met geleend geld belegd. Nederlandse consumenten lijken vooralsnog beheerst te zijn omgegaan met cryptovaluta’s.

    • Wouter van Noort