Sabina Molinari woont met haar ouders, en haar dochter op de foto, op de boerderij waar vader opgroeide. Het is een kleine boerderij: dertien melkkoeien en een kalfje.

Foto Merlin Daleman

Windmolens tegen de massale leegloop

Steun van bewoners is cruciaal voor een succesvolle verduurzaming. Dat is de rode draad in de serie van drie (foto)reportages. Voor het Italiaanse Varese Ligure bleek de transitie zelfs de redding van het dorp.

Al meer dan zeventien jaar produceert het Noord-Italiaanse Varese Ligure met gemak zijn eigen stroomconsumptie dankzij de windmolens die op de 1.100 meter hoge bergketen staan. Dat betekende in 2001 een Europese primeur. En de zonnepanelen op het gemeentehuis zorgen sinds jaar en dag voor de verwarming van het zwembad in het boerendorp dat zo’n 2.200 inwoners telt.

Juist dat (dalende) inwonersaantal was voor burgemeester Maurizio Caranza in 1990 aanleiding om het dorp, waar ooit 8.000 mensen woonden, te vergroenen. Het geïsoleerde Varese Ligure kon als centrum van duurzame economie en toerisme volgens hem een nieuwe toekomst krijgen.

Caranza kreeg gelijk, alleen heeft de in 2006 gestorven burgemeester het zelf niet mee mogen maken. Inmiddels produceren de windmolens driemaal zoveel stroom als het dorp zelf nodig heeft. Die molens zijn voor een derde gefinancierd door Europa, de rest door plaatselijke, particuliere geldschieters. Juist omdat de vergroening als redding van het dorp wordt gezien, blijft de kritiek op de windmolens uit.

Inmiddels wordt Varese Ligure in toeristische folders als green village aangeprezen. Niet alleen vanwege de zelfredzaamheid op stroomgebied, maar ook door de meer dan honderd groene boeren in de omgeving. Een ecologische zuivelfabriek en een coöperatie die het biovlees op de markt brengt, hebben de boeren weer toekomst gegeven.

Zorgen voor de toekomst zijn er ook. Sinds de onverwachte dood van burgemeester Caranza lijkt het heilige vuur van de pioniers te zijn gedoofd. Al jaren staat de bouw van een kleine waterkrachtcentrale in de planning, maar bureaucratie en de kosten staan de realisatie in de weg. De vraag is wie in Varese Ligure de energietransitie 1.0 een vervolg kan geven.

Een kapelletje op de rug van de berg boven Varese LigureFoto Merlin Daleman
Dagjesmensen komen op de motor naar Varese Ligure en maken een selfie op het centrale plein.Foto Merlin Daleman
Foto Merlin Daleman
Fulvio Gotelli, het hoofd van de biologische operatie in Varese Ligure, met een van zijn lievelingsstierenFoto Merlin Daleman
De zoon van Gotelli heeft ervoor gekozen om bij zijn vader te blijven werkenFoto Merlin Daleman
De hoofdpriester van een van de gehuchtjes maait ook het grasFoto Merlin Daleman
Sabina Molinari woont met haar ouders en haar dochter op de boerderij waar vader opgroeide.Foto Merlin Daleman
Het is een kleine boerderij: dertien melkkoeien en een kalfje. Foto Merlin Daleman
Een coöperatie die biovlees op de markt brengt, heeft de boeren weer toekomst gegeven.Foto Merlin Daleman
Het graf van burgemeester Maurizio Caranza Foto Merlin Daleman
Een marktkoopman verkoopt schoenenFoto Merlin Daleman
Het benzinestation aan de rand van het dorpFoto Merlin Daleman

Dit project van de Oostenrijkse journalist Michael Riedmüller en de Nederlandse fotograaf Merlin Daleman is mede mogelijk gemaakt door een bijdrage van ‘Reporters in the Field’ van de Robert Bosch Stiftung.

    • Erik van der Walle