Wie is Semjon Mogilevitsj?

Van zijn vele bijnamen is ‘Brainy Don’ misschien wel de meest toepasselijke: Semjon ‘Seva’ Mogilevitsj dankt zijn luisterrijke criminele carrière aan een goed stel hersens. Waar andere Russische misdadigers zich tijdens de Sovjet-jaren toelegden op martelen en moorden, specialiseerde hij zich in een combinatie van zakendoen, witteboordencriminaliteit en geweld. Het leverde hem de reputatie op van ‘boss of bosses’ van de Russische onderwereld.

Semjon Mogilevitsj werd vlak na de oorlog geboren in een Joodse familie in Kiev. Hij verdiende zijn eerste fortuin met het oplichten van Joden die naar de VS en Israël emigreerden en van hun waardevolle spullen af wilden. Na zijn eerste gevangenisstraf raakte hij betrokken bij de beruchte Moskouse Solntsevskaja Bratva-misdaadorganisatie. De groep is tot op de dag van vandaag een van de machtigste criminele netwerken van Rusland en opereert volgens de FBI onder bescherming van de Russische veiligheidsdienst FSB.

Monopolie op gas

Na de val van de Sovjet-Unie – misdaad en oligarchie floreerden – verhuisde Mogilevitsj naar Boedapest waar hij een villa betrok, drie kinderen kreeg en zijn criminele imperium, de ’Semjon Mogilevitsj Organisatie’, verder uitbouwde. Hij ontplooide activiteiten in landen over de hele wereld – fraude, witwassen, wapenhandel, drugs- en mensensmokkel. In zijn geboorteland Oekraïne legde hij zich toe op de olie- en gassector – via de schimmige joint venture RosUkrEnergo van oligarch Dmitri Firtasj, die een monopolie had over de handel in gas naar Oekraïne en zaken deed met het Russische staatsbedrijf Gazprom. Mede vanwege zijn vele paspoorten wist Mogilevitsj uit handen van de politie te blijven.

Volgens de Amerikaanse FBI verzorgde Mogilevitsj witwasdiensten voor drugskartels, Israël en de VS stellen dat hij eens voor 20 miljoen aan gestolen wapens aan Iran leverde. ‘Alsof dat niet genoeg was’, schrijft Craig Unger in zijn boek, ‘kocht hij grote bedrijven die de Hongaarse wapenindustrie domineerden, wat een bedreiging vormde voor zowel de NAVO als de oorlog tegen terrorisme’. Volgens een onderzoek uit 2001 zou hij verrijkt uranium hebben geleverd aan Bin Laden, al stellen sommigen dat zijn invloed wordt overschat.

In de VS maakte Mogilevitsj midden jaren ’90 een miljoenenklapper met aandelenfraude. Het leverde hem een plaats op de ‘Ten Most Wanted’-lijst van de FBI.

De nu 72-jarige Mogilevitsj leeft tot op de dag van vandaag in vrijheid in Moskou. Ondanks het feit dat hij jarenlang door de Amerikaanse en Europese diensten op de hielen werd gezeten, is hij nooit veroordeeld. Volgens de in 2006 met polonium vermoorde oud-KGB’er Alexandr Litvinenko zou Mogilevitsj begin jaren ’90 goede banden onderhouden met de toenmalige geheim agent Vladimir Poetin.

    • Eva Cukier