Meer dan driehonderd Amerikaanse kranten verdedigen de vrije pers

‘President Trump is gevaarlijk territorium binnengetreden met zijn onophoudelijke aanval op de pers.’ Amerikaanse kranten hebben zich hard uitgesproken tegen Trumps kritiek op de media.

Foto Joseph Prezioso/AFP

“Deze aanhoudende aanval op de vrije pers heeft gevaarlijke consequenties.” En: “President Trump is een onbekend en gevaarlijk territorium binnengetreden met zijn onophoudelijke, frontale aanval op de pers.” En: “Waarheden die je niet bevallen ‘nepnieuws’ noemen, vormt een gevaar voor de levensader van de democratie.”

Redactioneel commentaar: Amerikaanse pers laat zich terecht niet stil en zwijgend verketteren

Meer dan driehonderd Amerikaanse kranten hebben zich donderdag uitgesproken tegen aanvallen van president Donald Trump op de pers. In commentaren delen ze hun zorgen over de gevaren voor media in het huidige politieke klimaat en de noodzaak van het vrije woord. De oproep aan het Amerikaanse publiek is een initiatief van The Boston Globe. Hun boodschap: journalisten zijn niet de vijand van het volk.

The Globe schrijft dat de risico’s van deze aanvallen niet onderschat moeten worden. Het omvormen van vrije media naar staatsmedia is “een eerste belangrijke stap voor elk corrupt regime dat een land overneemt”. De cruciale functie van journalistiek is het verantwoordelijk houden van machthebbers, stelt de krant. “En het is geen toeval dat deze president, wiens financiële zaken duister zijn (…), zo hard zijn best doet om journalisten te intimideren die onafhankelijk, kritisch onderzoek doen.”

1984

Eerder was volgens The Globe het belang van onafhankelijke media vanzelfsprekend. Maar nu, concludeert de krant uit peilingen, ziet bijna de helft van Republikeinen de media als vijand. En dat is een direct gevolg van de uitspraken van de president, stelt The Globe.

Zoals Trump onlangs zei tijdens een toespraak in Kansas: “Onthoud, wat je ziet en leest is niet wat er aan de hand is.” The Globe ziet een overeenkomst met de dystopische roman 1984 van George Orwell: “De partij vertelt je om het bewijs van je ogen en oren af te wijzen. Het was haar laatste, meest essentiële bevel.”

NRC-correspondent Bas Blokker sprak over de actie met een opinieredacteur van de Amerikaanse krant Star Tribune: ‘Als niemand voor ons opkomt, moeten we het zelf maar doen’

Trump heeft donderdag op zijn typische manier gereageerd op de kritiek: op Twitter noemt hij de media “de oppositiepartij”:

Voornamelijk middelgrote en kleine regionale media hebben zich aangesloten, maar ook The New York Times heeft donderdag een commentaar over het vrije woord gepubliceerd. Opmerkelijk is wel dat The Washington Post, een van de belangrijke kranten die regelmatig de laatste schandalen in het Witte Huis blootlegt, zich niet heeft aangesloten bij de oproep van The Globe. Het is niet duidelijk waarom.

Ook The Wall Street Journal doet niet mee. Een opiniestuk in de zakenkrant eerder deze week stelde dat de president net zo goed recht heeft op het vrije woord. Daarnaast zou de actie juist contraproductief zijn: aanhangers van Trump zouden het kunnen zien als aanvullend bewijs dat de media samen een front hebben gevormd tegen de president en zijn beleid.

Dit schreven de kranten:

The Sacramento Bee (President Trump, stop uw strijd tegen de vrije media):

“In ons werk weten we hoe belangrijk woorden zijn. We weten ook dat Trumps verwijzingen naar ons als ‘de vijand van het Amerikaanse Volk’ niet minder gevaarlijk zijn, omdat ze strategisch zijn. Dat is hoe de nazi’s het Joodse volk afschilderden. Dat is hoe Stalin zijn critici markeerde voor executie.”

The New York Times (De vrije pers heeft u nodig)

“Het bekritiseren van media is volledig juist. Verslaggevers en redacteuren zijn mensen, en maken fouten. Deze corrigeren is onze kerntaak. Maar waarheden die je niet bevallen ‘nepnieuws’ noemen, vormt een gevaar voor de levensader van de democratie. En journalisten ‘vijanden van het volk’ noemen is gevaarlijk, punt uit.”

The Dallas Morning News (Wij, het volk, houden onze verkozen ambtenaren verantwoordelijk):

“Door de pers te kleineren, kunnen mensen met macht gemakkelijker besturen zonder de stabaliserende kracht van openbaar kritisch onderzoek. Dat is niet een recept om de president te helpen, maar eerder om ervoor te zorgen dat onze leiders in Washington het contact met het volk kwijtraken en besluiten dat zij beter weten dan het volk waarover ze regeren.”

Duluth News Tribune (Vrije pers - onze bescherming voor tirannie):

“Dit is geen nepnieuws. De vrije pers is altijd toegewijd tot de waarheid - de volledige waarheid, zelfs zaken die boosdoeners, degenen met macht en anderen liever niet geopenbaard zien.”

Aanval op media door Sinclair

Eerder dit jaar liet een Amerikaanse mediagigant, Sinclair Broadcast Group, zijn tweehonderd zenders de media juist aanvallen. Nieuwslezers moesten een commentaar voorlezen waarin gewaarschuwd werd voor ‘nepnieuws’, ook door de andere omroepen en kranten. De boodschap leek opvallend veel op de gebruikelijke kritiek van de president.

Lees ook: Zo ziet het eruit wanneer bijna tweehonderd zenders de media aanvallen
    • Christiaan Paauwe