Brieven

Wat was ik blij met de ‘beste reizigers’ van de NS

Stilletjes juich ik als de conducteur het omroepbericht begint met ‘Beste reizigers’. Hoe jammer dat genderneutraal daarna werd uitgeroepen tot irritantste woord in een jaarlijkse verkiezing. Als transvrouw ben ik niet blij met die afkeer. Toch voelt niet iedere transpersoon dat zo. Christine Karman (NRC, 03/08) en Maxim Februari (De Standaard, 02/08) hebben als „ex-transgender” en „man met een transgenderverleden” wél het gevoel dat ze afstand moeten nemen.

Geslacht bestaat eigenlijk op twee manieren, of je nu transgender bent of niet. Je hebt het geslacht dat de buitenwereld aan je toekent bij je geboorte: heeft de baby een penis of een vagina? (Al is dat soms niet te beantwoorden, zoals interseksepersonen weten). En er is het geslacht waarvan je voelt dat dit bij je past. Komen die twee overeen dan ben je cisgender. Mijn toegekende geslacht kwam niet overeen met het geslacht waarvan ik kwam te weten dat het bij mij paste. Behalve transmannen en -vrouwen zijn er ook non-binaire transpersonen, zij weten: ‘Man of vrouw? Daar kan ik niks mee.’ Maar onze cultuur is volkomen ingesteld op slechts mannen en vrouwen. We kunnen daardoor mannelijk en vrouwelijk fijntjes van elkaar onderscheiden. Dat doen we ook met taal die ervan doorspekt is.

Voor transgenderpersonen is er eigenlijk maar één manier om erbij te horen: wees als een cisgender man óf vrouw. Ook transmannen en -vrouwen voelen de druk om zo cisgender mogelijk over te komen. Sommigen slagen daarin. Wie het níét lukt, rest een leven als zichtbaar transpersoon. De gevolgen: sociale uitsluiting. En dan te bedenken dat er cisgender personen zijn die al klagen wanneer ze in de trein met ‘beste reizigers’ worden toegesproken.

De NS, maar ook de Gemeente Amsterdam en de HEMA, hadden de beste bedoelingen met hun genderneutrale communicatie en kinderkleding. Elders werd er echter gemopperd over ‘politieke correctheid’. Transpersonen schonden blijkbaar een cultureel contract. De boete is uitsluiting. Als dat de voorwaarden zijn, dan blijf ik me verzetten en zeg ik met trots en gebalde vuist: ‘Vrijheid van geslacht voor iedereen!’

Dit is een bekorte versie. Lees het originele betoog op Transgendernetwerk.nl.