‘Verzwijgen van meldingen over een dader is onrecht’

Misbruik in de Katholieke Kerk Volgens Annemie Knibbe, die misbruikslachtoffers begeleidt, zullen er nog lang meldingen komen. „Je gaat aan jezelf twijfelen tot het moment dat je hoort dat anderen met dezelfde persoon hetzelfde hebben meegemaakt.”

Foto Jewel Samad/AFP

Alweer een misbruikzaak in de Katholieke Kerk. Driehonderd priesters hebben over een periode van zeventig jaar meer dan duizend kinderen misbruikt, in de Amerikaanse staat Pennsylvania.

Houdt het dan nooit op, vragen we aan Annemie Knibbe van het VrouwenPlatform Kerkelijk Kindermisbruik (VPKK), dat vrouwen begeleidt bij het melden en verwerken van misbruik.

Knibbe: „Als u vraagt of het nooit ophoudt, dan antwoord ik dat de meldingen van misbruik nog een hele tijd doorgaan, ook als klachtencommissies, zoals in Nederland, allang gesloten zijn en kerkelijke autoriteiten zeggen dat er geen meldingen meer te verwachten zijn.”

Lees ook: Ook in Pennsylvania dekte de kerk misbruik toe

U verwacht dat meldingen blijven komen?

„Melden is moeilijk. Vaak blijven meldingen achterwege als melders geen bevestiging door andere melders kunnen verwachten. Een vrouw van 65 jaar bijvoorbeeld realiseert zich dat ze op jonge leeftijd is misbruikt. Dan denkt ze: ‘Kan ik mijn geheugen wel vertrouwen?’ ‘Ben ik de enige?’ ‘Zit het alleen in mijn hoofd?’ Je gaat aan jezelf twijfelen tot het moment dat je hoort van slachtoffers die met dezelfde persoon hetzelfde hebben meegemaakt. Daarom is het verzwijgen van andere meldingen over dezelfde persoon een onrecht.”

Het misbruik dat nu gemeld wordt, is veelal verjaard.

„Alleen in het strafrecht is de verjaring absoluut, dat is vaak anders in het burgerlijk recht. Het misbruik is jaren verborgen gehouden. De kerkelijke hiërarchie heeft ondanks de ervaringen van afgelopen jaren niet geleerd om slachtoffers recht te doen, door bevestiging van andere meldingen te geven. Dat is uiterst kwalijk.”

Voor slachtoffers verjaart misbruik eigenlijk nooit?

„De tijd die iemand nodig heeft om het zwijgen te doorbreken hangt samen met de ernst van het misdrijf, met het moment waarop, en met de levensduur van het slachtoffer. Slachtoffers proberen de herinnering eraan te onderdrukken. Ze willen hun kinderen en kleinkinderen er niet mee belasten. Pas later, als ze ouder worden, komt het trauma boven.”

Ligt het aan het celibaat?

„Het celibaat is een risico. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat 50 procent van de priesters zich aan het celibaat houdt. De andere helft heeft er belang bij om ook zaken als pedofilie niet te openbaren. Ze zijn chantabel, want anderen zeggen tegen hen: jij deugt zelf ook niet want jij hebt een vriendje of een vriendinnetje. Dat versterkt de toedekcultuur.”

Is het risico op misbruik in de kerk dus extra groot?

„Het speelt ook in andere werelden, zoals het theater. Wie een ster is, heeft macht. In de katholieke kerk speelt dat ook. Priesters en bisschoppen hebben een status van eerwaardigheid of zelfs heiligheid. Dat geeft macht. Tegen die macht is de kleine mens vaak niet opgewassen.”

    • Arjen Schreuder