Steeds weer komt Wybren van Haga in het nieuws, en de nieuwsstroom houdt maar niet op

Wybren van Haga Voor de VVD wordt het steeds lastiger het Kamerlid te steunen. Fractievoorzitter Dijkhoff staat voor een groot dilemma.

Wybren van Haga is „rijkelijk laat” met het op afstand zetten van zijn bedrijf. Foto Jerry Lampen/ANP

Slechts 2.156 stemmen kreeg Wybren van Haga tijdens de Tweede Kamerverkiezingen van 2017, na een campagne die hij met 60.000 euro uit eigen zak had betaald. Niet dat hij rekende op een Kamerzetel, als nummer 41 op de kandidatenlijst van de VVD, die 33 zetels haalde. Maar de VVD ging meeregeren en mocht zes ministers en drie staatssecretarissen leveren. Van Haga kreeg een kleine portefeuille, die de status van onbekende backbencher bevestigde: oorlogsgetroffenen, groen onderwijs, arbeidsomstandigheden.

Inmiddels weet iedereen in Den Haag wie Wybren van Haga is. De ingenieur met grote vastgoedportefeuille haalt het afgelopen jaar keer op keer het nieuws met berichten over zijn vastgoed-bv en zijn ontevredenheid over het Kamerlidmaatschap. De VVD-fractie in de Tweede Kamer maakt zich grote zorgen. Van Haga maakt geen aanstalten te vertrekken uit de Kamer, en laat zich niet zomaar wegsturen. Als fractievoorzitter Klaas Dijkhoff Van Haga laat vallen, kan de coalitie de 76ste Kamerzetel kwijtraken. Wat als Van Haga een eenmansfractie begint, of zich aansluit bij Forum voor Democratie?

Nieuwsluwe Haagse zomer

Tegelijkertijd: het wordt steeds moeilijker het Kamerlid te steunen, nu de stroom Van Haga-nieuws niet opdroogt. En dat is precies waar de VVD bang voor is, in een nieuwsluwe Haagse zomer. Deels omdat Van Haga’s entourage de ophef zelf organiseert: in HP/De Tijd schreef Van Haga’s bekende Ton F. van Dijk over de onvrede van het Kamerlid, dat een spreekverbod zou hebben gekregen – deels omdat Van Haga de afwikkeling van zijn bedrijf niet goed geregeld heeft. De VVD ontkent dit overigens.

Veel van dit nieuws was al bekend. Van Haga is niet gestraft met een kleine portefeuille, maar heeft die al vanaf het begin. Een onthulling van Het Parool dat Van Haga een marionet bij zijn vastgoed-bv Sjopperdepop heeft geplaatst, was ook al bekend. In september vorig jaar stelde hij zijn werknemer Bianca Jut aan als algemeen directeur van Sjopperdepop. Hij bleef zelf aandeelhouder – een omstreden, maar niet ongebruikelijke constructie, zeggen deskundigen.

Lees ook: Een profiel van Van Haga, die politiek voert alsof het oorlog is

Van Haga kreeg van de VVD, na onthullingen over overtredingen van huurregels op acht van zijn adressen, tot en met april 2018 de tijd om zijn problemen persoonlijk op te lossen. Vorige week zei het Kamerlid in Het Parool dat hij „een aantal maanden geleden” begonnen is zijn aandelen onder te brengen in een Stichting Administratiekantoor, waardoor hij wel aandeelhouder blijft, maar geen zeggenschap meer heeft. Dat proces moet deze maand worden afgerond.

Een stap in de goede richting, maar rijkelijk laat, zegt Jaap Koelewijn, hoogleraar finance aan de Nyenrode Universiteit. „Als hij het had gewild, had hij het al lang en breed geregeld. Dat kost niet meer dan een paar weken tijd.” Ook hoogleraar ondernemingsrecht Claartje Bulten van de Radboud Universiteit zegt dat enkele maanden haar „aan de lange kant lijkt”. Koelewijn bespeurt onwil bij het Kamerlid. „Het lijkt erop alsof hij niet zoveel zin heeft om het netjes te regelen.”

Vorige week onthulde het YouTube-programma #BOOS een opname van een gesprek tussen huurders en Van Haga, waarin de huisbaas zijn huurders dreigt met gemeentelijke boetes en intimideert. Bovendien suggereert het programma dat Van Haga ook na april, toen fractievoorzitter Klaas Dijkhoff hem vroeg te kiezen tussen Kamer en bedrijf, nog actief zou zijn geweest voor Sjopperdepop. Van Haga zegt in één van de opnames: „Als er nu een coalitie komt, dan ga ik waarschijnlijk de Tweede Kamer in. Als ik op dat moment constructies aan het aanleggen ben om de wet te omzeilen dan ben ik ook weer meteen uit de Kamer, want dat komt heel groot in de krant.”

Lees ook: De macht van het 76ste Kamerlid

Ook hier geldt: helemaal nieuw is het niet. Uit gesprekken die NRC dit voorjaar voerde met meer dan twintig huurders bleek al eens dat Van Haga boetes wilde verhalen op zijn huurders. Wel nieuw is dat hij zijn huurders intimideert, en dat Van Haga zich bewust toont dat zijn rol als huisbaas gevolgen kan hebben voor zijn toekomstig Kamerlidmaatschap.

Uitgelekte gesprekken

De VVD liet eind vorig jaar een onderzoek doen door de integriteitscommissie. Uitgelekte gesprekken tussen de commissie en Van Haga maakten duidelijk dat Van Haga „kwetsbaar” wordt geacht, en dat er „grote zorgen” zijn in de partijleiding over zijn vastgoedbezit. In april schrijft de commissie dat Van Haga „niet ernstig verwijtbaar” gehandeld heeft, maar dat de combinatie van ondernemer en Kamerlid „onwenselijk” is.

De VVD heeft het probleem sindsdien niet kunnen oplossen. Door de keuze aan Van Haga te laten, heeft Dijkhoff zichzelf een groot dilemma bezorgd. Keer op keer wordt de vraag actueel of Van Haga wel of niet zijn belofte om afstand te houden heeft geschonden. Dijkhoff heeft een harde eis gesteld, maar kan het Kamerlid niet laten vallen. Daarom spreekt hij tot nu toe vooral sussende woorden. Hij had het over „gedoe”, waar „Nederlanders” weinig aan hebben. Er staat een gesprek gepland tussen Dijkhoff en Van Haga, maar dat is pas na het reces.

    • Guus Valk
    • Sam de Voogt