Ook in Pennsylvania dekte de kerk misbruik toe

Grand jury-rapport

Meer dan duizend kinderen in de Amerikaanse staat werden misbruikt door katholieke priesters, zo bleek dinsdag. De kerk verborg bewust de waarheid.

Een deel van de lijst met Amerikaanse misbruikgevallen uit de Oscarwinnende film Spotlight, aangevuld met recente gevallen elders. Bekijk de gehele lijst onderaan. NRC

Priesters die foto’s maakten van een jongen en hem zeiden dat hij zijn broek moest laten zakken, omdat zijn foto’s zouden worden gebruikt bij de vervaardiging van Christusbeelden. De priester die zijn ‘uitverkoren’ jongens allemaal een gouden kruisje liet dragen – zodat ook zijn collega’s wisten dat deze jongens seksueel te misbruiken waren. De priester die vijf dochters uit een en hetzelfde gezin misbruikte, en die in de wc een toestelletje installeerde waarmee hij van de meisjes schaamhaar, urine en menstruatiebloed opving, die hij zorgvuldig bewaarde. De pastorie waar priesters orgieën organiseerden met marihuana, alcohol en zwepen. Priesters die jongens verkrachtten, tot masturbatie dwongen.

Het is een akelig rapport, dat de openbaar aanklager in de staat Pennsylvania dinsdag vrijgaf. Het gaat over meer dan duizend kinderen die in de afgelopen zeven decennia in de bisdommen in deze staat zijn misbruikt, door in elk geval 300 seksueel agressieve („predatory”) priesters. Het rapport is bewust akelig. De grand jury, de lekenjury die onderzoek doet voorafgaand aan een rechtszaak en het rapport schreef, zette erin: „Wij zijn ziek van alle misdaden die ongestraft en zonder verhaal zijn begaan.”

Misbruikschandaal in VS: 300 priesters vergrepen zich aan ruim duizend kinderen

Instructieboekje

Naast de concrete beschrijving van de bewezen geachte gevallen bevat het rapport vooral bewijzen voor de houding van de kerkelijke autoriteiten. Die waren niet nonchalant, volgens de grand jury, maar druk bezig de misdaden toe te dekken. Het leek wel, schrijft zij, of de kerkelijke autoriteiten een instructieboekje voor het verbergen van de waarheid hanteerden. Uit de handelwijze van een groot aantal zaken destilleren de onderzoekers de volgende instructies:

1. Gebruik verhullende woorden. Zeg nooit ‘verkrachting’, maar zeg ‘ongewenste contacten’. Of ‘problemen met grenzen stellen’.

2. Doe halfslachtig onderzoek naar beschuldigingen. Huur geen professionele ondervragers in, maar stel geestelijken aan, die expres ontoereikende vragen stellen.

3. Stuur, om integer te lijken, een evaluatierapport naar een aan de kerk verbonden psychiatrische instelling. Laat deze experts voornamelijk op basis van de verklaring van de priester in kwestie vaststellen of hij pedofiel is – zonder acht te slaan op bewijzen van daadwerkelijk seksueel misbruik.

4. Als een priester toch weg moet, zeg dan niet tegen de buitenwereld waarom. Noem het „ziekteverlof” of „overspannenheid”.

5. Zelfs als een priester kinderen verkracht, blijf hem van onderdak en levensonderhoud voorzien.

6. Als de buitenwereld weet dat een priester seksueel misbruik heeft gepleegd, zet hem dan niet uit zijn ambt, maar plaats hem over naar een plek waar niemand weet dat hij een kindermisbruiker is.

7. Voor alles: zeg niets tegen de politie. Handel de zaak in eigen huis af.

Gezondheidsredenen

Ook van de toedekkers noemt het rapport naam en toenaam. Toenmalig bisschop van Pittsburgh, Donald Wuerl, schreef weliswaar in de jaren tachtig een brief aan het Vaticaan, waarin hij verslag deed van enkele beschuldigingen in zijn bisdom, hij pedofielen „ongeneeslijk” noemde, en stelde dat de gelovigen het recht hadden te weten of een priester die van zulke zaken was beschuldigd, in hun parochie was aangesteld. Maar de grand jury vond ook een briefje uit 1991, waarin Wuerl een beschuldigde priester elders een nieuwe aanstelling gaf. Diezelfde priester werd enkele jaren later, nadat hij om „gezondheidsredenen” zijn ambt had neergelegd, van soortgelijke zaken beschuldigd.

Wuerl, als kardinaal en aartsbisschop van Washington tegenwoordig een van de bekendste gezichten van de katholieke kerk in de VS, schreef een dag vóór verschijning van het rapport een brief aan de geestelijken in zijn aartsbisdom, waarin hij voorspelde dat het rapport „verontrustende zaken” zou bevatten en „wonden zou openen”. Hij verwachtte ook kritische opmerkingen over zijn eigen gedrag, hoewel hij schrijft dat hij zorgvuldig te werk is gegaan bij voorkomende gevallen.

Lees ook: ‘Verzwijgen van meldingen over een dader is onrecht’

Nederlands geval

Een andere hoge geestelijke die veelvuldig in het rapport wordt genoemd is William Keeler, bisschop van Harrisburg tussen 1983 en 1989. Hij kreeg verschillende klachten over priesters die zich misdroegen, zoals de priester met de verzameling schaamhaar, urine en menstruatiebloed. Deze priester kon gewoon in zijn ambt blijven. Keeler, die in 2017 overleed, deed niets.

Een priester die wél door Keeler uit zijn ambt is gezet, is Charlie Rouse. Zijn naam komt niet voor in het Pennsylvania-rapport, maar wel in een interview dat NRC-journalist Joep Dohmen in 2002 hield met toenmalig Tweede-Kamerlid en huidig Eurocommissaris Frans Timmermans. Timmermans vertelde dat hij in 1974 als dertienjarige jongen in Italië was misbruikt door een Amerikaanse priester, die hem in een hotelkamer probeerde te bevredigen.

Lees het interview met Frans Timmermans uit 2002

In 1995 dook Rouse, die inmiddels Charles heette, op in een nieuwsbericht in The Baltimore Sun. William Keeler, inmiddels gepromoveerd tot aartsbisschop van Baltimore, had hem uit het ambt gezet nadat hij „very, very credible evidence” had gekregen voor het seksueel misbruiken van jongens. De priester vestigde zich daarop in Baltimore als sociaal werker.

De lijst met Amerikaanse misbruikgevallen uit de Oscarwinnende film Spotlight (2015), aangevuld met recente gevallen elders:

    • Bas Blokker