Madonna wordt zestig. 31 jaar geleden trad ze voor het eerst op in Nederland. Redacteur Amanda Kuyper was erbij en reconstrueerde het concert.

Reconstructie

1987: Madonna trad op in de Kuip en ik was erbij

Door Amanda Kuyper. 16 augustus 2018

Madonna wordt zestig. 31 jaar geleden trad ze voor het eerst op in Nederland. Redacteur Amanda Kuyper was erbij en reconstrueerde het concert.

Ze houdt haar hoofd naar achter, legt een hand in haar nek. „I’ve got the moves baby, you got the motion”, zingt ze in een zwarte bustier met gouden pailletten en kwastjes. „If we got together we’d be causing a commotion.” Met haar witmarmeren, afgetrainde sportlijf huppelt Madonna de traptreden omhoog. Dan loopt ze met kruispassen – links over rechts – terug op een rolband die zoeft over de breedte van het podium. Op de maat, een elastieken baslijntje, gooit ze haar linkerarm in de lucht en duwt hem dan weer opzij. Op-neer. Op-neer.

Ik kan mijn ogen er niet van afhouden.

„They’ve got the moves baby”. De drie zangeressen in lange zwarte colberts volgen haar precies. Pam-pam-pááá-dam, onderstrepen keyboardaccenten staccato. En dan een onvergetelijk slotbeeld. Madonna werpt haar hoofd met dat korte, platinablonde Marilyn-haar en die rode lippen weer achterover, steekt een vuist in de lucht en laat zich nonchalant-cool weg rollen, de coulissen in.

Ik ben elf jaar, draag een tuinbroek en een polo, verslind wekelijks de Hitkrant en dit is mijn eerste grote stadionconcert. Madonna in het Feijenoordstadion (De Kuip) in Rotterdam, op 25 augustus 1987. De in Detroit opgegroeide popster met Italiaanse roots, die tot in het diepste van haar ziel voelde dat ze eens een ster zou worden, is dan 28 jaar en getrouwd met acteur Sean Penn. En ze treedt voor de eerste keer op in Nederland.

Madonna-mania

Het is een paar maanden nadat David Bowie tijdens zijn Glass Spider-tournee uit een spinnenweb aan een draad naar beneden is gezakt en Bono van U2 een volle Kuip doet trillen met de hymne ‘Sunday Bloody Sunday’. En nadat Phil Collins het Invisible Touch-concert met Genesis heeft gestopt vanwege een knokpartij in het publiek.

Sinds de start van muziekzender MTV in 1981 wordt popmuziek steeds visueler. Madonna is megapopulair. Ze is een onontkoombaar vrouwelijk popfenomeen tussen andere jarentachtighelden als Prince en Michael Jackson. De Who’s That Girl World Tour is Madonna’s eerste wereldtournee. Die dient onder andere ter promotie van een zeer matige, gelijknamige film waarin Madonna de hoofdrol speelt. De bijbehorende soundtrack scoort wel. Haar multimediale tournee krijgt er veel publiciteit door. Al trekt haar privéleven met haar agressieve echtgenoot Penn ook nogal de aandacht.

„Met een opwinding van het aangenaamste soort wordt in Rotterdam gewacht op de komst van de bruisende Amerikaanse zangeres met de branie-achtige persoonlijkheid.”

De tournee trapt 14 juni 1987 af voor een hysterische massa. Het is ‘Madonna-mania’ in Osaka, Japan. Ze geeft shows door heel Noord-Amerika en Canada, en komt dan naar Europa. De show in Turijn wordt opgenomen door IDTV en live uitgezonden. „Met een opwinding van het aangenaamste soort”, schrijft het Algemeen Dagblad, wordt in Rotterdam gewacht op de komst van de bruisende Amerikaanse zangeres met de branie-achtige persoonlijkheid, die haar publiek rechtstreeks aanspreekt. Ze geeft twee shows (25 en 26 augustus), voor twee keer 45.000 fans die met extra treinen naar Rotterdam-Zuid komen.

Een kaartje op de tribune gaat vanaf 37,50 gulden. Wie een veldkaart, 45 gulden (20 euro), heeft bemachtigd bij de voorverkoopadressen staat op houten vlonders die de grasmat moeten sparen. Het Acht Uur-journaal heeft een item over de Amerikaanse ‘superstar’. Over hoe piepjonge fans uit alle macht op hun heldin proberen te lijken met visnetjurkjes en de befaamde Madonna-moedervlek – rechts getekend boven hun lip. Over de illegale handel en dat spullen met haar beeltenis waarvoor geen rechten zijn betaald in beslag worden genomen.

Door de wol geverfd

Madonna is alles wat mijn jeugdvriendin Anemoon en ik nog helemaal niet waren. Een stralend door de wol geverfd type. Dan weer kuis, dan weer uitdagend. Als een blok waren we gevallen voor prikkelende liedjes als ‘Like a Virgin’, ‘Borderline’ en ‘Holiday’ en voor haar stijl: onverschrokken vamp in naveltruitjes, zwarte leggings, kanten handschoentjes, veel armbanden en crucifixen.

Een sekssymbool? Och. Daar waren we te jong voor. Wat wij gaaf vonden was dat ze zei wat ze wilde en steeds andere, coole kleren droeg. We plakten onze slaapkamermuur vol, spaarden stickers en verzamelden al haar muziek.

Amanda en Anemoon

Madonna-fans Amanda en Anemoon. Foto Jerry Lampen/AD

Naast muziekrecensies van zowel haar concert in Londen als Rotterdam wil het Algemeen Dagblad ook verslag doen van de ervaringen van enkele fans. Mijn vader, kunstredacteur van die krant, vraagt Anemoon en mij en maakt een reportage over ons bezoek. Ondanks dat we niet echt van die kleine Madonnaatjes zijn, zoals er die tijd veel rondliepen, met naveltruitjes. En het was jammer dat we Madonna, die haar uitbundige kapsel had gekortwiekt én geblondeerd, eigenlijk net een beetje minder gaaf waren gaan vinden. Eerder „tuttig” en „kakkig” zelfs, zoals het artikel vermeldt.

Maar al onze bezwaren verdampen als het optreden begint. De energie van de superdynamische Madonna, die de show opent met ‘Open Your Heart’, komt met een mokerslag binnen. We kunnen al bijna niet geloven dat we haar in het echt zien. Vanaf de eretribune is het gehele stadion goed te overzien. Uit het AD: „De ogen van mijn beide gezellinnen glanzen. Het is beider eerste popconcert, en het is meteen raak.”

Een wervelwind is Madonna, in een van theater doordrenkte show op een zeer breed podium. Veertien liedjes brengt ze met haar band, drie zangeressen, twee dansers en de 13-jarige jongen die elke show met haar danst, Chris Finch. Drie liedjes van haar recente soundtrack-LP, Who’s That Girl. Maar vooral de hits van eerdere platen Like a Virgin en True Blue. Kant-en-klare discopop, met technisch gesproken bepaald geen vlekkeloze zangstem. „Een nogal schelle en dunne stem”, schrijft NRC Handelsblad. „En bovendien valt het niet mee om tegelijkertijd te zingen en te dansen. Wanneer ze buiten adem raakt kan het koortje dat opvangen, maar een vocale tour de force als in de ballade ‘Live to Tell’ is te hoog gegrepen.”

Foto Lex van Rossen

Op school vertellen

Grauw is de lucht boven de Kuip, maar de regen lijkt niet te deren. „Hallo Amsterdam, Rotterdam, Haarlem,… Ik praat snel want het gaat wellicht weer regenen zo. Maar jullie houden me wel warm he?”, roept Madonna.

„Is this the country where everything is possible?”, vraagt Madonna bij ‘Into The Groove’. „Yeahhh”, antwoordt een uitzinnige Kuip. Voor velen waren het dagen geweest van in de rij liggen en aftellen. „Okay, that’s good for me.” Madonna kleedt zich weer om, nu in een telefooncel. In een roze snoepjurk rijgt ze in een medley de liedjes ‘Dress You Up’, ‘Material Girl’ en ‘Like A Virgin’ aan elkaar. Daarna doet ze met haar zangeressen souldansjes op ‘I Can’t Help Myself (Sugar pie, Honey Bunch)’ van Diana Ross & The Supremes.

Volgens mijn vader verslapt onze aandacht geen moment. Anemoon en ik vinden het optreden „fantastisch”. We zijn weer helemaal Madonna-fan. En wat hadden we haar graag nog de hand geschud. Ik zeg: „Het mooiste was toen je het publiek in het licht zag, met al die lichtjes op het podium.” En Anemoon: „Ja, dat wisselende licht en die ontploffingen, maar ook de verschillende kleren die zij droeg. Ik ga het allemaal op school vertellen.”

Close-up

Middels videoschermen is de zangeres close-up te bewonderen; twee joekels aan weerszijden van het podium en twee kleinere, halverwege het veld achter de mixer. Een uitkomst voor wie ver zit. Op het veld klimmen jonge fans op schouders van hun ouders. Tieners balanceren op een omgekeerde emmer.

De superjonge doelgroep overvalt organisator Mojo Concerts een beetje, herinnert directeur John Mulder zich. „Daar dachten we nog helemaal niet aan bij een stadionconcert. De Stones of U2 trokken veel ouder publiek.” De EHBO wordt flink opgeschaald. „Voor de vele flauwvallers natuurlijk.”

Het plaatsen van de videoschermen, waarop beeld en geluid overigens bepaald niet synchroon liepen, is een heel gedoe. Mulder, dertig jaar geleden net een jaar in dienst en productioneel verantwoordelijk voor dit concert, gaat de show eerst ‘advancen’, zoals Mojo dat noemt, in het Yankee Stadium in New York. Dat wil zeggen: vooraf bekijken hoe de show in Nederland uitgevoerd zou moeten worden.

Met de productiemanager van Madonna, Chris Lamb, die Mulder al kende van een Lionel Richie-show, bespreekt hij de technische details: hoeveel gewicht er op de vloer komt, hoeveel stroom nodig is, etcetera.

Candy Dulfer hoopt op een gesprekje, en fantaseert erover Madonna na de show nog mee uit te kunnen nemen

„Nu zijn we gewend aan shows met megadecors, ledschermen, you name it. In die tijd maakten we podia met steigerbuizen, met een dak ertussen waarin we het licht ophingen, en in de stellingen hingen we speakers. Meer was het niet. Deze Madonna-show zou al meer een Vegas-spektakel zijn. Er werd geïnvesteerd in het visuele aspect, met een Broadway-trap, een rolband en video’s.”

Mojo raadt het Madonnateam met klem aan videoschermen in de kolossale Kuip op te hangen. „Op de tweede ring zien ze enkel een stipje.” Jumbotrons – videoschermen aan één stuk – bestaan dan nog maar net. Maar team Madonna ziet die schermen helemaal niet zitten. Onnodig en duur, zo’n 100.000 gulden.

Het wordt een behoorlijk meningsverschil. „Stoer vonden we onszelf dat we ze op de gok toch bestelden in Engeland”, zegt Mulder. „Op trailers kwamen er twee van ruim vier meter hoog voor naast het podium. Dat was nog een logistieke nachtmerrie met viaducten waar ze niet onderdoor konden.” Het blijkt niet voor niets. „Ze vonden het toch wel leuk en hebben ze keurig betaald.”

Wc voor Madonna alleen

Niemand spreekt die concerten met Madonna zelf. De artieste, die in het Hilton Rotterdam verblijft, laat zich op de showdagen weinig zien en wordt op verzoek afgeschermd. Crew mag sowieso niet rechtstreeks met haar praten. In de speciaal ingerichte backstage-area is alles mooi ingericht met palmen en bloemen, speciaal licht, vloerbedekking en banken.

Saxofoniste Candy Dulfer is 17 jaar als ze door Mojo wordt gevraagd voor het voorprogramma. Achter de schermen probeert ze een glimp van de zangeres op te vangen. Ze hoopt op een gesprekje, en fantaseert erover haar na de show nog mee uit te kunnen nemen. Dulfer stuit echter op „een heuse bewaakte nederzetting. Met een mobiele gym, veel kleedkamers en een wc die enkel Madonna mag gebruiken.”

Geestig verhaalt Dulfer in de special van het literaire poptijdschrift Wahwah rondom Madonna’s vijftigste verjaardag over haar eerste kennismaking met het tourleven van een ster van dit kaliber. En over die show met haar eigen bandje. Hoe vlak voor het optreden hun instrumenten en eigen mengtafel vollopen met water als er een stortbui losbarst. Dat ze bijna wil gaan huilen – ze is immers nog maar zeventien hoor – en de geluidstechnicus van Madonna hulp biedt.

Tot Dulfers spijt lijkt het erop dat Madonna ook niet komt kijken. Of toch? Tegen het einde ziet ze naast haar moeder in de coulissen een klein jongensachtig type in een wit bokserjasje, het gezicht verborgen onder een capuchon. Ze is het: een elfje op dansschoentjes met een bustier.

Nu is dat volstrekt andersom, maar in de jaren tachtig gaan artiesten op tournee ter promotie van hun albums, waarvan ze er zoveel mogelijk van hopen te verkopen. Madonna verkoopt van haar studioalbums miljoenen. Evengoed is de tournee volgens het Amerikaanse vakblad Pollstar een groot commercieel succes: 25 miljoen dollar omzet, en anderhalf miljoen bezoekers.

Just another Kuip-show

Maar in financieel opzicht is het just another Kuip-show voor Mojo, herinnert oud-directeur Leon Ramakers. In die tijd maakt Mojo voor dit soort megasterren steeds dezelfde percentage-deals: 90/10. „We verdienden een negende van wat de artiest voor een concert binnenhaalde. Madonna droeg de kosten van het geluid, licht, podiumbouw, transport, crew, de tientallen trailers. Onze kosten waren lokaal: de stadionhuur, heftrucks, security, bouwers, verzekeringen, rijplaten, generatoren, kleedkamerinrichters, catering etc. Een risico was het altijd, maar dit soort grote artiesten kon je gewoon niet laten lopen. Uitverkopen was altijd een opluchting. Tóén en nog steeds.”

Het concertkaartje en programmaboek dat we na afloop kochten heb ik nog steeds. Onlangs vroeg ik mijn jeugdvriendin of zij Madonna nog is blijven volgen. Zeker, zei Anemoon. Al is ze Madonna door haar bijna dwangmatige veranderdrang onderweg ook vaak kwijtgeraakt.

Dat herken ik. Maar altijd ben ik gefascineerd gebleven hoe Madonna als eigengereide artieste overeind is gebleven en ondanks de felle kritiek is blijven staan voor haar seksualiteit. Plus, ze staat nog aan de top als voorbeeld voor menig jonge popzangeres. Haar eigen muziekgeneratie is met het overlijden van Prince, George Michael, Michael Jackson en Whitney Houston stevig uitgedund.

In 2015 was Madonna hier voor het laatst. Op sociale media hint ze veelvuldig op een nieuwe tournee, op haar zestigste. Ik zal erbij zijn.

Fotoredactie
Sarah Kartono en Joyce Siahaya.
Vorm
Koen Smeets.