Het vingerwijzen is al begonnen bij instorting Morandibrug in Genua

Debat over infrastructuur Terwijl de omvang van de ramp in Genua nog niet eens vast staat, beginnen politici al met het aanwijzen van de verantwoordelijken.

Reddingswerkers tilden dinsdagmiddag slachtoffers uit de berg verwrongen staal en beton die resteerde na het instorten van de Morandibrug in Genua. Foto’s ANDREA LEONI/AFP, LUCA ZENNARO/EPA

De brug was ruim een halve eeuw oud, met een wegdek dat bijna vijftig meter boven het riviertje de Polcevera uittorende, en hing aan drie negentig meter hoge pijlers van gewapend cement. Iets over half twaalf dinsdagmorgen, in zware regenval, stortte het wegdek ineens over een lengte van ongeveer 200 meter naar beneden, en kort daarna ook een van de pijlers. Daarbij vielen zeker 35 doden, waarschijnlijk allemaal inzittenden van het dertigtal personenauto’s en de drie trucks die op de brug reden op het moment dat deze bezweek.

„Het is een enorm tragedie”, zei minister van Infrastructuur Toninelli. Onder het ingestorte deel van de brug lagen vooral de rivier, een spoorlijn en twee loodsen. Een aantal huizen en bedrijven is ontruimd wegens twijfels over de stabiliteit van het deel van de brug dat nog overeind staat. Reddingswerkers waren ook woensdagmorgen naar slachtoffers aan het zoeken tussen de enorme brokken gewapend beton en de in elkaar gedrukte personenauto’s en vrachtwagens.

Lees hier het laatste nieuws over de bruginstorting in Genua

Sommigen hebben de val van tientallen meters naar beneden overleefd. Een man en een vrouw kwamen ondersteboven tussen de brokken gewapend beton terecht en konden door de brandweer worden bevrijd. Een auto bleef halverwege tussen de kabels van de brug hangen; met een helikopter kon een van de twee inzittenden er levend worden uitgehaald. En de 33-jarige ex-profvoetballer Davide Capello, oud-doelman van Cagliari, kon na een val van zo’n veertig meter zelf uit de wrakstukken van zijn auto stappen.

De hangbrug in de A10 was een essentiële schakel in de verbindingen langs de Italiaanse bloemenriviera en werd ook veel gebruikt door toeristen in het gebied. Het was de verbinding tussen Genua en het noordwesten van Italië en Frankrijk, van levensbelang ook voor de haven van Genua. Alternatieven zijn er niet veel in het bergachtige gebied. Ook wie vanuit de Tyrrheense kust via Genua naar het noordwesten wil, zal ver moeten omrijden of genoegen nemen met grote vertragingen. Verwacht wordt dat het verkeer jarenlang hinder zal ondervinden van deze ramp. De restanten van de brug zullen worden afgebroken.

Reddingswerkers tilden maandagmiddag slachtoffers uit de berg verwrongen staal en beton die resteerde na het instorten van de brug. Foto LUCA ZENNARO/EPA

Enkele getuigen zeiden dat de brug vlak voor hij instortte, door de bliksem werd getroffen. Het bedrijf Autostrade, verantwoordelijk voor onderhoud van de snelweg en gecontroleerd door de familie Benetton, liet weten dat er geen aanwijzingen waren voor urgente problemen, maar ook dat er aan de brug werd gewerkt, volgens een normaal onderhoudsschema.

Deskundigen speculeren nu over mogelijke oorzaken van de ramp. Sommigen wijzen erop dat er onvoldoende controle is op het gewicht van de vrachtwagens die over de brug gaan. Al in 2011 werd gewaarschuwd dat veel vervoerders sjoemelen en met veel zwaardere vrachtwagens over bruggen gaan dan is toegestaan. Ook is het verkeer sterk toegenomen. In 1979 gingen er nog 6,5 miljoen voertuigen over de brug, vorig jaar waren dat er 18 miljoen.

Ook elders in Italië zijn de afgelopen jaren bruggen ingestort, maar nooit was dat zo’n belangrijke verbindingsweg als hier en nooit vielen er zo veel doden.

Lees ook de column van Ilja Leonard Pfeijffer: Genua is nu in tweeën geknipt

Anderen vroegen zich hardop af of de brug, in 1967 geopend, niet al aan het einde van zijn natuurlijke levensduur was gekomen. Er moest in de loop der jaren veel, ingrijpend en kostbaar onderhoud worden uitgevoerd. Al een paar jaar geleden is er van verschillende kanten gewaarschuwd dat de brug gevaarlijk was geworden. In 2012 voorspelde de president van de lokale afdeling van werkgeversorganisatie Confindustria, die voor aanleg van alternatieve wegen in het tegen de bergen gebouwde Genua was, dat de brug „binnen tien jaar” zou instorten. Leden van de Vijfsterrenbeweging, toen daar in de oppositie, nu in Rome in de regering, deden dat toen af als bangmakerij.

NRC Studio

Minister Toninelli nam een voorschot op de uitkomst van het technische onderzoek en legde de schuld bij het bedrijf Autostrade. „Ik vind het heel erg, als Italiaans burger, vast te stellen dat er qua regulier onderhoud niet voldoende wordt gedaan en deze gebeurtenissen zijn daar helaas het bewijs van. Dit soort tragedies mogen in een beschaafd land als Italië niet gebeuren. Onderhoud komt op de eerste plaats.” Hij vond dat topmanagers van Autostrade moeten en aftreden en dreigde met financiële sancties en intrekking van de concessie.

Minister Salvini, Binnenlandse Zaken, suggereerde dat Italië zijn infrastructuur niet goed kan onderhouden omdat budgeteisen van de EU beperkingen opleggen aan de overheidsuitgaven. Toninelli zei dat het kabinet alle bruggen en viaducten die zijn gebouwd tussen de jaren vijftig en zeventig, toen Italië economisch een enorme sprong vooruit maakte, zullen worden gecontroleerd. Er is toen veel gebruik gemaakt van relatief nieuwe technieken met gewapend beton. Vraag is of bij het onderhoud daarvan voldoende rekening is gehouden met de veroudering en de sterk toegenomen verkeersintensiteit.

De brug werd op verschillende manieren aangeduid. De officiële naam is Ponte Polcevera, naar het riviertje. Hij werd ook wel Ponte Brooklyn genoemd, omdat hij zo gezichtsbepalend was en iets weghad van de brug tussen Brooklyn en Manhattan in New York. Maar de meeste Genovezen spraken van de Ponte Morandi, naar ingenieur Riccardo Morandi, in 1989 overleden. Hij had de brug ontworpen, volgens technieken die hij eerder in Venezuela en Libië had toegepast. Overigens is van die Urdanetabrug in Venezuela in 1964 een deel ingestort nadat een tanker ertegenaan was gevaren.

De afgelopen twintig jaar is een dergelijk ernstig ongeluk één keer eerder voorgekomen in Europa. In 2001 kwamen in Portugal 58 mensen om toen een eeuwenoude brug in Castelo de Paiva, bij Porto, instortte en een bus en drie auto’s in de rivier de Douro terechtkwamen.

De hangbrug was een essentiële schakel in de verbindingen in de regio.
    • Marc Leijendekker