Volgende stap in inbreukprocedure Polen om schending rechtsstaat

De Europese Commissie geeft Warschau nog een maand, anders overweegt Brussel naar het Europees Hof van Justitie te stappen.

Poolse demonstranten verzamelden zich eind vorige maand voor de deur van de senaat in Warschau. Foto Radek Pietruszka/EPA

De Europese Commissie voert de druk op Polen verder op in de hoop dat het EU-land zijn hervormingen van het Poolse Hooggerechtshof zal herzien. Brussel spreekt van een “systematische bedreiging” voor de rechtsstaat in de Oost-Europese lidstaat en geeft Warschau een maand om stappen te ondernemen. Anders overweegt de commissie naar het Europees Hof van Justitie te stappen.

Het betekent een volgende kleine stap waarmee de EU de koers van de lidstaat poogt te wijzigen. EU-vicevoorzitter Timmermans besloot vorige maand de inbreukprocedure in te zetten naar aanleiding van de wetswijziging, waardoor de pensioenleeftijd van hoge rechters wordt verlaagd van 70 tot 65 jaar. De conservatieve regering van president Duda kon zoals verwacht Brussel niet overtuigen dat de hervormingen niet in strijd zijn met Europees recht.

Lees ook: Brussel neemt Polen met extra ‘inbreukprocedure’ in houdgreep

Door de wetswijziging zouden 27 van de huidige 72 rechters gedwongen kunnen worden om vervroegd met pensioen te gaan, inclusief de huidige voorzitter van het Hooggerechtshof Malgorzata Gersdorf. Haar zesjarige mandaat zou dan vroegtijdig kunnen worden beëindigd.

Volgens de nieuwe wetgeving kunnen rechters de Poolse president vragen om verlenging, waarvoor volgens de commissie niet de nodige criteria zijn vastgesteld. Het Poolse Hooggerechtshof heeft de uitvoering van de wet zelf voorlopig opgeschort.

‘Onverenigbaar met EU-recht’

De commissie schrijft dat “de Poolse wet inzake de organisatie van het Hooggerechtshof onverenigbaar is met het EU-recht”. Daarin is vastgelegd dat rechters niet uit hun functie kunnen worden ontheven. Het gestuurde advies is “de volgende fase van de inbreukprocedure”, schrijft Brussel. De commissie benadrukt dat dit niet betekent dat “de lopende dialoog over de rechtsstaat met Polen wordt stopgezet”.

Het is de vraag of Warschau iets met de laatste verklaring van Brussel zal doen. De Europese Commissie en Polen zijn inmiddels al 2,5 jaar in debat over de kwestie. Warschau kan uiteindelijk zijn stemrecht binnen de EU verliezen als lidstaten daar unaniem mee instemmen. Eerder besloot het Poolse parlement wel om een omstreden ‘Holocaust-wet’ terug te draaien onder internationale druk.

    • Christiaan Paauwe