De toekomst van de Davis Cup staat op het spel

5 vragen over veranderingen landentoernooi Het wereldkampioenschap tennis wordt vernieuwd: geen vijfsetters meer, en één finaleronde. Kosten: drie miljard dollar voor 25 jaar. Donderdag is een beslissende stemming: gaan de plannen door?

Het Zwitserse Davis Cup-team na de zege in 2014 met (vanaf links) Michael Lammer, Marco Chiudinelli, Stan Wawrinka, Roger Federer en coach Severin Luthi. In de finale in Lille werd Frankrijk verslagen. Foto Julian Finney/AFP

De Davis Cup staat aan de vooravond van fundamentele hervormingen. Het landentoernooi, zeg maar het wereldkampioenschap tennis, moet vernieuwd en gemoderniseerd worden. Dat wil de overkoepelende Internationale Tennis Federatie (ITF). Donderdag wordt door de 210 aangesloten bonden gestemd over de plannen tijdens het ITF-congres in Orlando, Florida.

1 Wat zijn de plannen?

De huidige opzet verandert bijna volledig. Vanaf 2019 moet er jaarlijks een finaleronde komen, met achttien landenteams, in één speelstad, in één week rond eind november, met 20 miljoen dollar prijzengeld. Er wordt niet langer om vijf gewonnen sets gespeeld, maar om drie. De eerste editie wordt in Europa gehouden, Lille en Madrid zijn in de race.

Doordat de finaleronde op één locatie wordt gespeeld, verdwijnt het concept met uit- en thuisduels grotendeels op het hoogste niveau, de wereldgroep. Wat nog wel volgens het uit- en thuismodel verloopt, zijn de play-offduels waarbij landen zich in februari kunnen kwalificeren voor de finaleweek. Dat betekent dat – bijvoorbeeld – Robin Haase nog wel in actie is te zien in de Davis Cup in Nederland, mits thuis wordt geloot.

De internationale tennisbond hoopt op deze manier de traditie van de Davis Cup te behouden en tegelijkertijd een brug te slaan naar deze tijd. „We weten dat de huidige generatie toeschouwers en de jeugd anders kijkt naar sport dan misschien mijn generatie”, vertelde de Amerikaanse ITF-voorzitter David Haggerty (61) in gesprek met NRC, onlangs in Londen. „We proberen innovatief te zijn, zonder onze historie te verliezen.”

Als de nieuwe opzet goed bevalt zal ook de Fed Cup – de vrouwelijke equivalent – in 2020 op deze manier worden georganiseerd. Het congres in Orlando begon maandag. De bonden worden in aanloop naar de stemming van donderdag nog in detail geïnformeerd over de plannen, vertelt Erik Poel, algemeen directeur van de Nederlandse tennisbond. De KNLTB staat er positief tegenover. Poel, vanuit Florida: „Er moet iets veranderen aan het huidige model.”

2 Wat is er mis met de huidige Davis Cup?

Het landentoernooi, dat sinds 1900 bestaat, is de afgelopen jaren in aanzien gedaald. Topspelers laten de Davis Cup vaak schieten, omdat zij de voorkeur geven aan hun eigen programma. De fysieke belasting kan in een Davis Cup-weekend enorm zijn, met per speler soms drie vijfsetters in drie dagen tijd. In de nieuwe plannen worden spelers minder belast.

Landen die een thuiswedstrijd organiseren lijden financieel bijna altijd verlies op zo’n ontmoeting, vertelt Poel. Ook Nederland. „Wij hebben nog nooit break-even gedraaid op een Davis Cup-, of Fed Cup-weekend. Dat is krom.” Dit komt deels doordat een organiserend land wordt beperkt bij het contracteren van eigen sponsors en omdat een deel van de kaartverkoop moet worden afgedragen aan de ITF.

Critici zeggen: door de veranderingen verliest de Davis Cup zijn ziel. Thuiswedstrijden met volle stadions, bloedstollende vijfsetters, de verrassingen – dat maakt het toernooi wat het is. „Het gaat om de kwaliteit van de wedstrijd, niet de lengte”, zegt Haggerty over het afschaffen van vijfsetters. „Een slechte best-of-five is niet beter dan een slechte best-of-three: het draait erom hoe competitief de wedstrijd is.”

3 Hoe wordt de Davis Cup nieuwe stijl gefinancierd?

De ITF heeft voor de beoogde toernooiopzet een samenwerking afgesloten met investeringsgroep Kosmos, voor in totaal 3 miljard dollar voor 25 jaar. Kosmos wordt geleid door FC Barcelona-voetballer Gerard Piqué en gesteund door de Japanse miljardair Hiroshi Mikitani. Kosmos zal het toernooi vermarkten, zoals de tv-rechten. Ook de Amerikaanse miljardair Larry Ellison, medeoprichter van softwarebedrijf Oracle en eigenaar van het masterstoernooi in Indian Wells, schaarde zich achter de plannen en heeft toegezegd te investeren.

Financieel is het nieuwe model aantrekkelijk voor bonden. Naast het prijzengeld wordt er jaarlijks, zo is de verwachting, in totaal 25 miljoen uitgekeerd aan de bonden voor de ontwikkeling van het tennis in de verschillende landen. Hoe die verdeling er precies uit gaat zien per land moet dezer dagen duidelijk worden. In het huidige model ontvangen de bonden op het prijzengeld na niks, zegt Poel.

4 Ook de ATP komt met een landentoernooi. Knelt dit?

Ja. De ATP, de organisator van het mannencircuit, wil vanaf 2020 de World Team Cup organiseren in Australië, met 24 landen, in de eerste week van het seizoen in aanloop naar de Australian Open. Dit evenement werd eerder al in Düsseldorf gehouden, maar verdween in 2012. Nu het nieuw leven wordt ingeblazen betekent het dat er straks twee landentoernooien zijn in een tijdsbestek van zo’n zes weken – eind november, begin januari. „Dat zou krankzinnig zijn”, zei ATP-baas Chris Kermode.

Het is de ITF en de ATP niet gelukt om samen één, aansprekend landentoernooi te organiseren – wat voor de sport het beste zou zijn. Haggerty is niet blij dat de ATP nu met een eigen landentoernooi komt. „Het is wat het is. Het is hun beslissing.” Daarbovenop organiseert ook het managementbureau van Roger Federer sinds 2017 de jaarlijkse Laver Cup, een driedaags exhibitietoernooi in september tussen tennissers uit Europa en de rest van de wereld. De kalender loopt steeds voller.

5 Hoe groot is de kans dat er vóór de nieuwe Davis Cup wordt gestemd?

Er lijkt voldoende draagvlak. „Ik denk dat er een goede kans is dat het er door komt”, zegt Poel. Wel keerde de invloedrijke Australische bond zich tegen het plan, maar dat komt voornamelijk omdat zij met de ATP samen optrekken bij de World Team Cup. En Tennis Europe, dat vijftig bonden vertegenwoordigt waaronder de Nederlandse, sprak zich via de Russische voorzitter Vladimir Dmitriev ook uit tegen het voorstel. Poel: „Dat is een eenmansactie geweest. Hij heeft niemand geconsulteerd. Daar is door alle Europese landen verbolgen op gereageerd.”

    • Steven Verseput