Opinie

    • Wilfred Takken

‘Kijken in de ziel’ is de boeiendste tv van deze zomer

Zap Wie uit zijn ongelovige bubbel wilde kruipen, kon in het programma van Coen Verbraak horen hoe religieuze leiders denken over “hete hangijzers”. Het begrip van de niet-kerkelijke kijker werd op de proef gesteld.

Hulpbisschop Everard de Jong in Kijken in de ziel (NTR).

Anale seks is tegennatuurlijk, abortus is moord, en mensen die sterven door euthanasie, komen straks bij hun wedergeboorte zwaar gestresst ter wereld. Wie eens uit zijn ongelovige filterbubbel wilde kruipen, kon maandag in Kijken in de ziel (NTR) horen hoe geestelijke leiders denken over dit soort „hete hangijzers”. Mijn heidense oren klapperden ervan.

In de laatste reeks van zijn interviewprogramma op NPO 2 ondervraagt Coen Verbraak geestelijken van diverse geloven over hun werk – dit is zonder meer de boeiendste televisie van deze zomer. Het begrip en inlevingsvermogen van de niet-kerkelijke kijker werd maandag wel op de proef gesteld, want de geestelijken zeiden allemaal vreselijke dingen.

Vooral Everard de Jong, hulpbisschop van Roermond, maakte het bont. Dat hij zijn onverdraagzaamheid olijk lachend beleed, maakte de zaak er niet beter op. Verbraak moest de geestelijken wel bij de les houden, want de meesten probeerden er onderuit te glippen. Ze begrepen wel dat ze hiermee geen zieltjes winnen.

Dat er binnen de kerken, moskeeën en sjoels heel anders wordt gedacht over dit soort kwesties dan daarbuiten, zal de ontkerkelijking van de afgelopen halve eeuw stevig hebben bevorderd. Kerken denken dat geloofsafval gepaard gaat met morele verloedering. Zonder God geen moraal, is het idee. Maar is een geloof zonder moraal ook mogelijk? Een kerk die zich louter richt op de rituelen? Voor mij zou dat wel schelen.

Lees ook: Grote schoonmaak op tv-zenders publieke omroep

Dat je samenkomt om de schepper te eren, vind ik heel gewoon. En dat de meeste geïnterviewden in Kijken in de ziel in geesten geloven, en deels zelfs actieve ghostbusters zijn, vind ik sympathiek. (Zo zei monseigneur De Jong laatst nog tegen een spook: „In naam van Jezus: en nou deroet!”) Maar dat ze homoseksuelen de liefde verbieden, vind ik onoverkomelijk. En zo onnodig: wat hebben die plaats- en tijdgebonden leefregels te maken met de eeuwige waarheden?

De leiding van de Publieke Omroep gaat flink snijden in de levensbeschouwelijke programma’s. Tot boosheid van de Evangelische Omroep, die een goed deel van de programmering geschrapt ziet. Terwijl die omroep op aarde is om levensbeschouwelijke programma’s te brengen. En het hele omroepbestel is ooit gebouwd op het idee om de diverse levensbeschouwingen zo breed mogelijk op radio en tv te brengen.

Interessant voor ongelovigen

Inmiddels gelooft 58 procent van de Nederlanders niet in God, en 82 procent gaat niet naar de kerk – dus zo gezien is er nog best veel religie op tv. Maar ook voor ongelovigen kunnen dit soort programma’s interessant zijn. Wanneer je over God praat, gaat het al snel over zaken die iedereen raken: de dood, de liefde, opvoeding, ethiek, zingeving. Kijk bijvoorbeeld naar sterke programma’s als Adieu God en De Kist.

Voor de ongelovige kijker is een blik op de religieuze ethiek ook interessant om de eigen gedachten weer eens te scherpen. Abortus moet de vrije keuze van de betrokkenen zijn, maar als hindoepriester Ashis Mathura in Kijken in de ziel vertelt dat gelovigen hem vroegen of ze hun dochter mochten aborteren omdat ze een zoon wilden, krijgt de tolerante geest het weer moeilijk, en ben je blij dat die hindoemeisjes toch geboren zijn.

Liberaal rabbijn Marianne van Praag vertelt haar gelovigen desgevraagd dat het joodse geloof euthanasie afkeurt, maar zij begeleidt mensen die voor deze dood kiezen, wel in hun laatste uur, wat dan weer belangrijker is dan het formele verbod. „Ik ben er om de mensen te steunen, dat is mijn primaire taak”, zegt ze: „Ik zegen ze. En dan merk je, al is iemand areligieus, op dat moment is dat heel bijzonder.”

    • Wilfred Takken