Profiel

Sevdaliza zangeres

Sevdaliza is een zangeres die niet in een hokje past

Komend weekend staat Sevdaliza op Lowlands. De Iraans-Nederlandse zangeres is ook internationaal succesvol. „Muziek is een zoektocht voor haar, ook naar haar wortels.”

‘Godzijdank is er geen etiket op Sevda te plakken.” Korter kan Harry Hamelink de zangeres en kunstenares Sevdaliza (Sevda Alizadeh, 30) niet typeren. Ze leerden elkaar kennen in het HipHopHuis, een cultureel centrum rondom dans en muziek in Rotterdam, waar hij vijf jaar geleden als muziekprogrammeur aan een project werkte en waar zij in vaste dienst was als marketeer. „Alle ballen moeten op de muziek”, zei Sevdaliza toen tegen hem. Ze was net 25 geworden en zegde prompt haar baan op. Hoewel ze nog geen muziek-, acteer-, of danslessen had gehad, besloot ze dat alles moest wijken voor haar nieuwe plan: ze wilde alleen nog maar zingen, platen maken, clips opnemen en in een enkele korte film spelen. Als autodidact ging ze aan de slag en om kort te gaan: ze slaagde in haar opzet.

Ze begon kortstondig in het Nederlands, maar had al snel haar taal en haar vorm gevonden, en al snel werd Sevdaliza een zangeres die internationaal gehoord en gewaardeerd wordt. Haar bijzondere video’s worden goed bekeken: de succesvolste – Human – is op YouTube al meer dan 12,5 miljoen keer bekeken en ook op Spotify worden haar liedjes miljoenen keren beluisterd.

De internationale muziekpers volgt haar al vanaf de eerste EP’s op de voet, ze werkte samen met de Franse producer Stwo, speelde in New York, Los Angeles en al twee keer – in 2015 en 2016 – op het prestigieuze SXSW-fetival in Austin, Texas. Haar tournee leidde haar deze zomer door heel Europa, komend weekend staat ze op Lowlands.

Toen Sevdaliza vijf jaar was, kwam ze met haar ouders uit Teheran naar Nederland, om hier een veiliger toekomst te vinden. Aanvankelijk belandde ze met haar ouders in twee verschillende asielzoekerscentra. Na een jaar kwamen ze uiteindelijk terecht in een woning in Hardinxveld.

Hoewel ze volgens vrienden niet vaak praat over het immigrant-zijn en over haar tijd in azc’s, heeft Sevdaliza in een enkel interview wel iets losgelaten over haar ervaringen. „Ik heb alleen maar goede herinneringen. Het voelde als één groot vakantiepark waar ik lekker met andere kinderen kon spelen. De mensen hadden er geen zekerheid of ze wel in Nederland konden blijven, maar ik kreeg daar niets van mee. Ik was er veel te klein voor”, vertelde ze in 2015 aan de VPRO.

Als kind op school had ze wel problemen. Ze moest nogal eens nablijven – een feitje waaraan ze de titel ontleende voor haar tweede EP Suspended Kid uit 2015 – en was vaak alleen omdat ze er toch anders uitzag dan de blonde kinderen om haar heen. Ze ging basketballen, en goed ook: ze speelde vier seizoenen als prof en haalde het Nederlands team. Maar het ging om de muziek; in 2015 volgde nog een EP (Children of Silk) en vanaf dat moment werkte ze aan haar debuutalbum, ISON (2017), dat prompt voor een Edison werd genomineerd.

Zelfdiscipline

„Dat haar ouders indertijd zijn gevlucht, zit toch ergens in haar”, denkt Emmanuel Adjei, een vriend en de regisseur van de clips bij haar muziek. „De drijfveer om dit te doen en er zo hard voor te werken, komt voort uit een survivalmentaliteit. Ze heeft haar eigen stem moeten vinden – dat heeft ze in creativiteit omgezet.”

Die mentaliteit wordt door verschillende mensen in haar omgeving benadrukt, Adjei kent geen enkele artiest met zoveel zelfdiscipline. Het kind dat in Hardinxveld vorm moest geven aan het nieuwe leven dat zij en haar ouders probeerden op te bouwen, is nu terug te zien in haar liedjes waarin het zoeken naar identiteit en gender een rol speelt. „Want to be that other girl”, zingt ze.

De muziek van Sevdaliza zit ergens in de traditie van elektronische pop en R&B, en vertoont ook invloeden uit de triphop, die loom swingende muziek die vooral dankzij Portishead in de jaren negentig populair werd. Maar vooral de eigenzinnigheid valt op. Ze breekt structuren open zonder het liedje helemaal te laten varen.

Dankzij haar niet-opdringerig imposante stem is de associatie met eigentijdse soul en R&B nooit ver weg, maar muzikaal vertoont ze net zoveel verwantschap met de elektronica die bij Warp Records of door Radiohead wordt gemaakt. Uit zowel de muziek, de teksten als de clips blijkt dat hier iemand aan het werk is met een visie die ze wil overdragen.

Die innerlijke drive – zoals producer Mihai Puscoiu, met wie ze nauw samenwerkt in de studio, het noemt – zorgt ervoor dat van het begin af aan duidelijk was dat het zou gaan lukken. Haar leven staat totaal in het teken van muziek en het dagritme is strak: ontbijt, sportschool, studio en danstraining. Ze gaat zelden uit, daar is geen tijd voor.

Decreet van Trump

Hoewel ze volgens Mihai Puscoiu nooit erg onzeker is geweest, zijn er ook veel clips die opvallen omdat er met maskers wordt gewerkt of waarbij gezichten (identiteiten) op andere manieren worden verborgen. Twee weken geleden verscheen de video voor Shahmaran, van haar debuutalbum: een mini-epos over onderdrukking, slavernij en identiteit. „Muziek is een zoektocht voor haar, ook naar haar wortels. Uit die maskers, je verstoppen, is haar herkomst te herleiden. Met haar liedjes is ze ook het politieke pad opgeslagen. Ze heeft het bijvoorbeeld over gender. Een vrouw uit Iran zal dat niet snel doen, en ook daarom doet zij dat juist wel.”

Haar lied Bebin, tot nu toe het enige dat ze in het Farsi zong, was een rechtstreeks antwoord op Trump toen hij het reisverbod aankondigde. Het typeert haar, vindt Harry Hamelink. „Ze voelt niet alleen aan wie goeie muzikanten, technici, of regisseurs zijn en welke mode op dat moment relevant is, maar ze heeft ook een haarscherp gevoel voor actualiteit. Het lied over de manier waarop de Amerikaanse president haar land van herkomst zwart maakte, was twee dagen na Trumps decreet af. In het buitenland wordt bij optredens expliciet om dit lied gevraagd, zeker door mensen die ook nadenken over hun achtergrond of identiteit.” Bebin was volgens Hamelink cruciaal voor haar en de oosterse invloeden in haar laatste nummers zijn er niet voor niets.

Elke plaat die ze maakt, is een hoofdstuk uit haar leven, legt Adjei uit, waarin ze ethiek en esthetiek wil verweven. Aan de hand van archetypen geeft ze elke keer een ander beeld op het mens-zijn en wat het betekent om een identiteit te hebben. Inmiddels is ze al weer met nieuw werk bezig, en er ligt nog van alles op de plank. Mihai Puscoiu: „Ze kent de weg, maar het eindpunt nog niet.”

    • Toef Jaeger