Recensie

‘Niet de klucht van de koe’ schiet alle kanten op

Grachtenfestival Bredero’s favoriete ‘Klucht van de koe’ uit 1618 wordt op het Grachtenfestival als opera uitgevoerd. De compositie is gewaagd, het verhaal schiet alle kanten op.

Acteurs in ‘Niet de klucht van de koe’ bewegen over een akker gevuld met zwarte aarde. Daarin zou geld moeten groeien. Foto Robert Verhoeve

De gauwdief is een sopraan en ze zingt met intense overgave: „Ik zeg u uit ervaring: de dichte deur, het verduisterde raam, die zijn gevaarlijk. Ik bevrijd mensen met mijn ambacht.” Zo begint Niet de klucht van de koe tijdens het Amsterdamse Grachtenfestival, geïnspireerd door Bredero’s favoriete Klucht van de koe (1618). De klucht wordt als opera uitgevoerd, op muziek van zangeres en componist Brechtje, met Warre Simons als regisseur. Lisanne van Aert schreef het libretto. Het is deze maand 400 jaar geleden dat Bredero in Amsterdam stierf.

In deze operaversie is de koe, het gestolen dier in de oorspronkelijke klucht, een personage dat zelf verlangens heeft: ze droomt van een grachtenpand, dat ze kan verwerven door de gauwdief tegen haar vrijer, Boertje, op te zetten. Mezzosopraan Merlijn Runia is nogal kinderachtig gekostumeerd, maar ze weet de koe wél gestalte te geven. De tekst neemt vreemde wendingen, met Brabants geïnspireerde passages als: „Houdoe grazen. Hallo flaneren. Houdoe trog, houdoe schuurfeest.” Koe en trog is een oneigenlijk combinatie, en zo is er meer.

Duistere verschijning

De grimmige Bredero waarvoor de regie kiest, krijgt vooral vorm in de sopraan van Laetitia Gerards. Zij is een duistere verschijning die met krachtig versterkte stem de dief vertolkt, die het niet te doen is om de poen maar om de lust van het stelen. De speelvloer is een weiland met daarbinnen een akker gevuld met zwarte aarde, waarin geld zou moeten groeien. Zo schiet het verhaal alle kanten op, met een ensemble waarin viola da gamba even prominent is als elektrische gitaar en slagwerk samenspeelt met blokfluit en klavecimbel. Een echte opera is het niet, daartoe is de muziek teveel een samengebald geheel. Brechtje is vooral geïnspireerd door Frank Zappa, en dat is precies wat je hoort: Bredero ontmoet Zappa. De verrassing is groot.

    • Kester Freriks