Kap van ‘monumentale’ bomen aan Scheveningseweg begonnen

Bomenkap Een groot deel van de bomen langs de ruim twee kilometer lange Scheveningseweg in Den Haag worden gekapt. „De waarde wordt door de politiek onderschat.”

Op de Scheveningseweg is begonnen met de kap van bomen langs de trambaan. Foto David van Dam

Het stille protest is al maanden aan de gang. Gifgroene hartjes op dikke boomstammen langs de ruim twee kilometer lange Scheveningseweg in Den Haag. Wie niet beter weet, denkt aan vandalen. Maar de hartjes zeggen ‘hier gaat de zaag in’.

Maandag is het zover: de kap van 121 van de 323 bomen, in een van de groenste straten van de stad, is begonnen. Nog eens dertig bomen zullen worden verplaatst. De voorzieningenrechter wees afgelopen donderdag een verzoek van onder meer de Bomenstichting af om met de kap te wachten tot de bezwaarprocedure was afgerond. Aan de kapvergunning gingen al denktanksessies, brieven, inspraakavonden, gemeenteraadsvergaderingen, moties, stemmingen en demonstraties vooraf.

Want zodra het over bomen gaat, kunnen Hagenaren zich vreselijk opwinden. Er is zelfs een website, laatmijstaan.nl, waarop alle kapvergunningen staan en waarop wordt uitgelegd hoe je bezwaar kunt aantekenen. Er wordt gedemonstreerd: toen vijf kastanjes op het Toernooiveld gekapt zouden worden, toen Madurodam wilde uitbreiden ten koste van een deel van de Scheveningsebosjes.

Over de bomen op de Koekamp, tegenover het Centraal Station, die verplaatst of gekapt zullen moeten worden om er stadspark van te maken, halen tegenstanders de Acte van Redemptie uit 1576 erbij. Daarin beloofde Willem van Oranje dat het Haagse Bos, waarvan de Koekamp onderdeel is, „geredimeerd en geaffecteerd” zou blijven: oftewel nooit verkocht om te kappen.

Bomen zijn Haags kapitaal

„De waarde van bomen wordt onderschat door de politiek”, zegt Peter Drijver, architect, voorzitter van SOS Den Haag en meestal betrokken bij de protesten. „Het zijn niet zomaar wat bomen, ze zijn een monumentaal deel van Den Haag. Het kapitaal van deze stad.”

Hij zegt dat er geen strijd woedt tussen zand en veen, tussen welgestelde Hagenaars en armere Hagenezen. „Al kom je uit Transvaal of Laakhaven, we zitten allemaal in de tram en zien die onvoorstelbare schoonheid. Door die bomen is Den Haag niet één grote pindakaas van bebouwing.” En de Scheveningseweg, zegt hij, is een van de groene aders die de stad zo groen maken.

De actieclubs – er zijn er meerdere in Den Haag – vinden dat de gemeente té veel en té gemakkelijk kapt. De gemeente reageert dat geen stad zo zuinig is op zijn bomen als Den Haag en dat er „terughoudend” omgegaan wordt met het afgeven van kapvergunningen. In het collegeakkoord is 10 miljoen euro begroot voor vier jaar aan extra straatbomen en groen.

Clara Visser van de Bomenstichting is sceptisch. Ze zegt: „Jij en ik betalen 60 euro voor een boom bij het tuincentrum. De gemeente 1.500 euro – maar hoe groter een boom hoe duurder. Tien miljoen in vier jaar is 6.666 bomen. Als dat geld alleen aan bomen wordt besteed. Afgelopen jaar zijn er alleen al 900 populieren gekapt.” Haar bezwaar is bovendien dat grote bomen plaatsmaken voor nieuwe jonge bomen, die minder CO2 opnemen.

„Als bomen ziek zijn en om dreigen te vallen, dan is het begrijpelijk dat ze worden gekapt. Maar bij bouwplannen roept kap veel emotie op, zeker als het anders kan”, zegt Visser. En volgens haar was dat op de Scheveningseweg nu juist mogelijk geweest.

Columnist Christiaan Weijts was bij de zitting van de voorzieningenrechter. Lees ook: Heetste stad

Stuifzand uit duinen tegenhouden

Die weg is, zo erkende ook de voorzieningenrechter vorige maand, niet zomaar een weg. De route van Den Haag naar Scheveningen door „’s Graven Wildernis” werd in 1653 ontworpen door Constantijn Huygens. Op de kaft van zijn gedicht Zee-straet is te zien hoe de weg zou moeten worden omringd door acht rijen bomen, vooral om het stuifzand uit de duinen tegen te houden.

Eind jaren tachtig werd, nadat de iepziekte eerdere bomen had geveld, overal in het land gezocht naar grote volwassen kastanjes en oude lindes voor de weg. Dat ze nu worden gekapt, is nodig om de tramrails die op de Scheveningseweg liggen te vervangen, zeggen gemeente en vervoersbedrijf HTM.

Die noodzaak zag ook de denktank van omwonenden, wijkverenigingen en natuurclubs in: de rails zijn verzakt, trams kunnen er niet harder dan 30 kilometer per uur rijden en de HTM waarschuwt dat al te lang doorrijden op dit spoor een te groot veiligheidsrisico is.

Maar toen moest beslist hóé de rails zouden worden vervangen. Twee opties lagen voor: een nieuw spoor op de huidige plek of het verplaatsen van de rails. De denktank was verdeeld, de gemeenteraad stemde vorig jaar november in met optie twee, en dat betekent dat er meer bomen gekapt moeten worden.

Toen de bomen goed werden bekeken, werd geconstateerd dat een aantal kastanjes aan bloedingsziekte lijdt. Opnieuw waren er twee opties: alleen zieke kastanjes kappen of álle kastanjes. De gemeenteraad stemde in met het laatste.

Tot teleurstelling van de actievoerders. De voorzieningenrechter spaarde – voorlopig – wel negen bijzondere bomen. De gemeente moet nog eens goed beargumenteren waarom ook die moeten worden gekapt.

Correctie (13 augustus): Het gedicht ‘Zee-straet’ is niet van Christiaan Huygens, zoals eerst was geschreven, maar van diens vader Constantijn.

    • Titia Ketelaar