Koersval Bayer na uitspraak Roundup

Onkruidverdelger

Beleggers vrezen dat vele miljoenenclaims zullen volgen, nu een rechtbank heeft geoordeeld dat Roundup giftig is.

Bayer moet 289 miljoen dollar (254 miljoen euro) betalen aan de 46-jarige Dewayne Johnson, die jaren met Roundup werkte en lijdt aan terminale kanker. Foto Josh Edelson / AP

Bijna 10 miljard euro. Zoveel verloor het grote Duitse chemieconcern Bayer maandag aan beurswaarde. De koersval van ruim 10 procent werd veroorzaakt door het nieuwste bedrijfsonderdeel van Bayer: het Amerikaanse Monsanto, maker van de omstreden onkruidverdelger Roundup.

Vrijdag heeft een jury in de Amerikaanse staat Californië geoordeeld dat Monsanto 289 miljoen dollar (254 miljoen euro) aan schadevergoedingen moet betalen omdat Roundup kanker heeft veroorzaakt. De 46-jarige Dewayne Johnson, die lijdt aan terminale kanker, houdt het bedrijf verantwoordelijk voor zijn ziekte, en kreeg gelijk.

Johnson werd in 2014 ziek, nadat hij Roundup jarenlang tot dertig keer per jaar gebruikt had. Hij werkte op een schoolterrein in de buurt van San Francisco.

De zaak is versneld voor de rechter gekomen, omdat Johnson volgens zijn artsen niet lang meer te leven heeft. Volgens zijn advocaat blijkt uit interne documenten dat het bedrijf wist dat Roundup kanker kan veroorzaken.

Monsanto houdt echter stellig vol dat Roundup, een van de meest gebruikte bestrijdingsmiddelen ter wereld, niet giftig is. Ondanks dat het bedrijf „begrip” heeft voor Johnson, zo schrijft het, claimt het niet verantwoordelijk te zijn voor zijn ziekte. Monsanto wijst op „meer dan 800” studies waaruit zou blijken dat de onkruidverdelger niet schadelijk is. Het bedrijf gaat tegen de uitspraak in beroep en zal Roundup „hevig” blijven verdedigen.

Maandag was de eerste handelsdag sinds de uitspraak. Beleggers vinden het weerwoord van Monsanto kennelijk niet overtuigend. Aandeelhouders vrezen dat er, na deze uitspraak, nog veel meer miljoenenclaims zullen volgen. Volgens Johnsons advocaat zullen er nog 4.000 vergelijkbare rechtszaken volgen, zo berichten Amerikaanse media.

Twijfels rond glyfosaat

Ook in Europa was glyfosaat – de werkbare stof in Roundup – onderwerp van debat. Eind vorig jaar besloot de Europese Unie glyfosaat in elk geval nog vijf jaar toe te staan. Een eerder voorstel om toestemming te verlenen voor tien jaar had het eerder niet gehaald. Nederland heeft wel voor beide voorstellen gestemd.

In Nederland is het gebruik van glyfosaat de afgelopen jaren wel teruggedrongen. Zo mogen gemeentes en waterschappen er geen gebruik meer van maken. Het verbod geldt niet voor boeren en particulieren.

Monsanto wekt vaker woede. In 2016 trof het een schikking van 80 miljoen euro met de Amerikaanse beurstoezichthouder SEC, vanwege fraude met de omzetcijfers van Roundup. En niet alleen de onkruidverdelger zorgt voor problemen. Monsanto is ook een grote veredelaar van zaden. Critici vinden dat het bedrijf te veel macht heeft over boeren, en over de wijze waarop voedsel wordt geproduceerd. Actievoerders protesteren geregeld tegen het bedrijf.

Ondanks deze problemen deed de Duitse chemiereus Bayer in 2016 een overnamebod op Monsanto. 66 miljard dollar had Bayer ervoor over. Naast farmacie hield Bayer zich ook al bezig met landbouw, op dat terrein wilde het groter worden. Samen zouden Bayer en Monsanto een „wereldleider in de landbouw” worden, zo verklaarden ze bij de aankondiging van de overname. Toen al ontstonden er direct zorgen dat Monsanto wel eens een groot risico kon zijn voor Bayer.

Lees ook: Waarom wil Bayer Monsanto zo graag, en waarom zou dat een slecht idee zijn?

Afgelopen juni is de overname helemaal afgerond. Bayer heeft wel direct afscheid genomen van de naam Monsanto. „Bayer zal de naam van het bedrijf blijven. Monsanto zal niet langer een bedrijfsnaam zijn”, schreef het in een verklaring.

    • Teri van der Heijden