De reuzen wandelen, eten en slapen straks in Leeuwarden

Culturele Hoofdstad Leeuwarden maakt zich op voor de komst van drie reuzen. De metershoge marionetten trokken in andere steden bijna een miljoen toeschouwers. „Vooral volwassenen zijn onder de indruk, voor kinderen is het volstrekt logisch.”

Metershoge kraanwagens helpen de marionetten door de stad te bewegen, hier in Montréal. Foto Serge Koutchinsky/Royal de Luxe

De gordijnen op de derde verdieping van je huis openen en plots oog in oog staan met een elf meter hoge reus die je vriendelijk aankijkt, knipoogt en vervolgens verder wandelt naar een plein in de buurt voor een middagdutje. Het kan vanaf komende vrijdag in Leeuwarden. Het wereldberoemde theatergezelschap Royal de Luxe komt in het kader van Leeuwarden-Fryslân Culturele Hoofdstad van Europa met drie van zijn metershoge houten marionetten naar de stad.

De magie van dit Franse straattheater met marionetten die lijken ontworpen door Leonardo da Vinci in een bui van grootheidswaanzin is moeilijk uit te leggen aan wie het nooit live heeft gezien, maar de mensenmassa’s die ze op de been weten te brengen zijn veelzeggend. Zo trokken ze de afgelopen jaren tijdens hun driedaagse bezoeken in zowel Liverpool als Antwerpen 900.000 bezoekers, in het Australische Perth kwamen in 2015 zelfs zo’n 1,4 miljoen kijklustigen opdagen. Leeuwarden verwacht tussen 17 en 19 augustus zo’n 400.000 bezoekers.

Twee weken voor de komst van de reuzen heerst er nog een weldadige rust in de stationsbuurt van Leeuwarden, waar komende vrijdag twee marionetten ‘wakker worden’: het Kleine Reuze Meisje en een hond, De Xolo, van respectievelijk 5,5 meter en 3 meter. Iets verderop, aan de Westerkade, zal de 11 meter hoge ‘Duiker’ later die ochtend uit het water worden gehesen.

Kleine aanwijzingen duiden er wel al op dat de stad zich klaarmaakt voor meer dan alleen een invasie van bezoekers. Uitvoerend producent Jan Gaastra wijst op feestverlichting die is weggehaald, lantarenpalen die zijn omgedraaid en verwijderde vluchtheuvels. Dat alles is noodzakelijk om de reuzen door de stad te laten bewegen met hulp van kraanwagens en 120 rondspringende en aan touwen sjorrende, in het rood geklede „lilliputters” – het Franse gezelschap liet zich voor die benaming inspireren door personages uit het boek Gullivers reizen.

De excentrieke oprichter en regisseur van Royal de Luxe, Jean-Luc Courcoult, beslist welke steden zijn reuzen doorkruisen. Hij bezocht Leeuwarden een eerste keer in 2015, onderzocht of het een decor kon zijn voor de verhalen en of een doortocht technisch haalbaar was. Zijn gezelschap strijkt zo’n drie keer per jaar ergens ter wereld neer en in hun vaak drie dagen durende sprookjesachtige spektakel komen elementen terug uit de lokale geschiedenis.

In Leeuwarden vond Courcoult de strijd van de Friezen tegen het water fascinerend, vertelde hij in fleurig bloemetjeshemd tijdens een persconferentie begin juli. Die strijd zal dan ook, net als bijvoorbeeld verwijzingen naar de Elfstedentocht, terugkomen in het opgevoerde spektakel. „Voor die strijd moet je een bepaalde koppigheid hebben en die koppigheid herken ik.” Courcoult komt naar eigen zeggen uit een plek met diezelfde onverzettelijkheid, namelijk Bretagne, en dat ligt ook aan de zee. Wat Leeuwarden eveneens een interessant decor maakt: het is de stad met de smalste straatjes die het gezelschap ooit heeft aangedaan. Zijn reuzen zullen er waarschijnlijk nog groter lijken dan in andere steden.

In oktober 2009 bezochten de reuzen Berlijn, om de val van de Muur te herdenken.
Foto Laurent Weyls/Argos
De Duiker in Antwerpen, het bezoek van de reuzen aan die stad in 2010 trok 900.000 bezoekers.
Foto Pascal Victor/ArtComArt
In oktober 2009 bezochten de reuzen Berlijn, om de val van de Muur te herdenken De Duiker in Antwerpen, het bezoek van de reuzen aan die stad in 2010 trok 900.000 bezoekers.
Foto Pascal Victor/ArtComArt, Laurent Weyls/Argos
Lees ook: Als de Elfstedentocht lukt, moet Culturele Hoofdstad ook goed gaan

Afgesloten straten

We rijden – nu kan het nog, vanaf vrijdag is de binnenstad tussen zeven uur ’s ochtends en acht uur ’s avonds volledig verkeersvrij – samen met productieleider Jan Gaastra weg van de meer moderne stationsbuurt richting de winkelstraten en historische pleinen, waar de reuzen de komende dagen „alles doen waarmee gewone mensen hun dagen vullen”, van wandelen, douchen en eten tot slapen.

Gaastra liep mee bij verschillende evenementen van Royal de Luxe in andere wereldsteden, om te leren hoe hij een bezoek in goede banen leidt; zoals welke obstakels moeten verdwijnen en welke mogen blijven. Zo zal tijdens een van de meest spectaculaire momenten in Leeuwarden een van de figuren met een 70 meter hoge kraan over een brug worden getild. „De liveband speelt dan toepasselijk de muziek van Mission: Impossible”, vertelt Gaastra. Voor het passeren van een klimop tussen twee gevels of het wandelen tussen monumentale bomen met laaghangende takken is dan weer geen extra kraan nodig, daarvoor gaan de reuzen graag door de knieën of buigen ze voorover, legt hij uit. „Dat respect voor de natuur past bij de geest van het gezelschap.”

De reuzen zullen zich ook buiten het centrum van Leeuwarden begeven. Royal de Luxe begon eind jaren zeventig met straattheater omdat het volgens hen gemakkelijker is om publiek te bereiken door zelf de straat op te gaan, dan mensen een donkere zaal in te slepen. Het gezelschap vindt het nog steeds belangrijk dat iedereen, ook mensen in buitenwijken, van de show kunnen genieten. In Leeuwarden vonden ze dat idee passen bij het thema van hun feestjaar, Iepen Mienskip of ‘open gemeenschap’. Verder mogen er geen dranghekken staan tussen de reuzen en het publiek, dat moet zorgen voor een intieme sfeer ondanks duizenden bezoekers. Tientallen vrijwilligers houden met slechts een lint bezoekers op gepaste afstand. „En Courcoult wil tijdens de tocht zo min mogelijk politie-uniformen of -wagens zien”, vertelt Gaastra. „Die benemen maar het zicht op zijn reuzen.”

Het Meisje in Montréal.
Foto Serge Koutchinsky/Royal de Luxe
De Xolo tijdens een optreden in Liverpool in 2014.
Foto Pascal Victor/ArtComArt
Het Meisje in Montréal en hond De Xolo tijdens een optreden in Liverpool in 2014.
Foto’s Pascal Victor/ArtComArt, Laurent Weyls/Argos
Lees ook: Culturele Hoofdstad moet investering in toekomst Friesland zijn

Kosten: 3,5 miljoen euro

De komst van de reuzen zal in totaal ongeveer 3,5 miljoen euro kosten. Zo’n 70 procent van dit bedrag keert volgens de organisatoren in de Friese economie terug via bijvoorbeeld de inzet van ‘Friese’ kraanwagens en hotelovernachtingen, daarbovenop komen nog de uitgaven van bezoekers in de stad en omgeving.

„Een goede investering”, noemt de Belg Patrick De Groote het. Hij heeft al verschillende doortochten van de reuzen in Antwerpen georganiseerd en geanalyseerd. Meer dan de inkomsten die worden gegenereerd door horeca in die dagen, benadrukt De Groote dat de investering klein is ten opzichte van de hoeveelheid mensen die met de voorstellingen wordt bereikt. En de indruk die het op hen maakt. De Groote: „Het klinkt lullig, maar het mooiste bij iedere doortocht in Antwerpen is dat vreemden plots met elkaar beginnen te praten, omdat de hele stad met hetzelfde bezig is. Opmerkelijk is dat vooral volwassenen onder de indruk zijn, voor kinderen is het volstrekt logisch dat er reuzen rondlopen.”

Niet alleen door de uitvergroting worden alledaagse dingen in de stad bijzonder – zo maakt een wildplassend meisje meer indruk als ze met haar plasje de halve straat blank zet, ook de traagheid van de reuzen maakt dat mensen op een andere manier naar de stad kijken, volgens hem. „De reuzen ‘slapen’ op pleinen in de stad en in Antwerpen merkte ik hoe mensen ’s nachts tot wel twee uur bij een snurkend meisje stonden te kijken. Terwijl ze daar stonden, keken ze soms ook met andere ogen naar het plein waar ze zo vaak zonder nadenken overheen wandelen, en zagen plots hoe mooi dat eigenlijk was.”


Aanvulling (16-08-2018): In een eerdere versie stond dat de hele stad dit weekend overdag verkeersvrij wordt gemaakt, bedoeld werd de hele binnenstad. Dat is aangepast.

    • Sabeth Snijders