De hele nacht sjezen de agenten door de wijk

Een nacht met de politie Dinsdag praten de politiebonden over het uitbreiden van acties. Want de politie is overbelast en onderbetaald. NRC liep een nacht mee met agenten in Utrecht.

Foto: Olivier Middendorp

Gemiddeld acht agenten bewaken in deze nacht van zaterdag op zondag de orde in Utrecht-Zuid. Met vier politieauto’s rijden ze door het ruim honderdduizend inwoners tellende gebied met wijken als Kanaleneiland, Lunetten en Lombok. Wijkagent Yasmine (32) en hoofdagent Jarno Boomgaars (38) gaan zaterdagavond om 18.00 uur samen op pad met wagen 4421. Om 03.00 uur ’s nachts zal de dienst eindigen.

Een onverlaat heeft bij het festival Utrecht Drijft – waarbij bewoners massaal met rubberbootjes door de grachten drijven – een persfotograaf uit Dordrecht met al zijn apparatuur in het water geduwd. Dat is de eerste melding waar 4421 op af wordt gestuurd. Het slachtoffer is al uit het water geholpen. Omwikkeld door goudkleurige folie, is hij bezig de schade aan zijn apparatuur te monsteren. Twee verzopen camera’s en een laptop, enige tienduizenden euro’s. De dader wordt verderop door beveiligers vastgehouden. Betrokkenen en omstanders worden gehoord. De lucht van alcohol is penetrant.

De dader toont zich bereid via zijn WA-verzekering de schade te vergoeden. Er worden gegevens uitgewisseld. Agent Boomgaars geeft zijn mailadres en belooft te assisteren bij de administratieve afwikkeling. Met die minnelijke oplossing gaat iedereen akkoord. „Tijdwinst voor ons allemaal”, zegt Boomgaars. Aangifte en aanhouding had betekend dat koppel 4421 zomaar anderhalf uur van de straat was geweest. De fotograaf krijgt een lift naar het station.

Lees ook: Er komen meer agenten, maar Grapperhaus gaat de politie niet veranderen

Meer flexibele inzet

Op het politiebureau aan de Marco Pololaan van basisteam Utrecht-Zuid zitten even later acht agenten in de centrale ruimte de inhoud van hun broodtrommel, maaltijdsalades van de supermarkt of yoghurt in alle soorten te nuttigen. Even is er tijd voor onderling overleg. Boomgaars en Yasmine (ze wil om haar privacy te beschermen niet met haar achternaam in de krant) draaien vier nachtdiensten van negen uur achter elkaar.

Als het aan de minister en de korpsleiding ligt, gaat dat veranderen. Zij pleiten voor een meer flexibele inzet. Het plan is agenten diensten van niet vier keer negen, maar vijf keer acht uur te laten draaien. Agenten zijn tegen dit plan. Ze vrezen nog meer te moeten werken.

De onderhandelingen over een nieuwe cao duren al vijf maanden. Onderbezetting bij de politie is volgens Boomgaars, tevens kaderlid bij de Nederlandse Politiebond, nu het grootste probleem van de Nationale Politie. Het eerste weekeinde van augustus kon ternauwernood worden voorkomen dat in Utrecht Bureau West bijna het hele weekeinde dicht ging vanwege „een capaciteitsprobleem”. Dergelijke kwesties worden nog nijpender omdat 14.000 agenten op een totaal van zo’n 60.000 agenten de komende jaren vanwege de vergrijzing met pensioen gaan. „Het zou echt fijn zijn als de nieuwe cao een beter salaris oplevert, maar ik vind het nog belangrijker dat de bezetting op orde is”, zegt Boomgaars. „Toch zou een betere financiële waardering voor het politiewerk ook wel heel fijn zijn”, vult Yasmine aan. Maandelijks verdienen ze allebei rond de 2.400 euro netto.

‘Jullie geven geen boetes toch?’

Buiten is het donker geworden. De agenten inspecteren de tippelzone, sussen een verkeersruzie, praten met mensen die opvallend vaak in auto’s zitten te „chillen” en brengen een verrassingsbezoek aan een 16-jarige jongen. Hij heeft van de rechter, in afwachting van zijn berechting wegens heling, nachtelijk huisarrest opgelegd gekregen. Zo moet worden voorkomen dat hij contact onderhoudt met leden van de criminele jeugdbendes de Drakengroep of de Gravinnengroep. De 16-jarige staat in Marokkaans gewaad twee jongens te knippen bij de voordeur van de ouderlijke flat. De personalia worden nagetrokken. Niets aan de hand.

Het regent meldingen over overlast. Op veel straathoeken hangen uiterst mondige tieners rond. Wijkagente Yasmine – die opgroeide in Lombok en Marokkaanse wortels heeft, de meeste inwoners in Utrecht-Zuid hebben een migratie-achtergrond – kent veel van de jongeren die ze tegenkomt. Ze bejegent ze tactvol. „Jullie geven geen boetes toch, vanwege de acties”, zegt een jongen op een scooter. Yasmine beaamt het. „We vinden onder andere dat we als politie te weinig salaris krijgen”, zegt ze. „Daar kies je zelf voor”, grapt de jongere.

Niet alle burgers zijn op de hoogte van de acties. Twee studentikoze types die staande worden gehouden als ze op de Kanaalstraat door rood licht fietsen, zijn hoogst verbaasd als ze een nepprent krijgen waarop actienieuws staat: „Wij laten ons niet uitpersen.” Heel fideel, vindt de fietser. „Kan ik nog iets voor u betekenen?”, zegt hij tegen agent Boomgaars. Als de fietser op sociale media laat weten dat de politie een betere cao verdient, zou dat fijn zijn.

Lees ook: Voor de politie is de cao-ruzie een druppel in een te volle emmer

„Wij zijn de soldaten, wij doen het werk”, zegt Boomgaars over de agenten die op straat werken. Maar door tekorten bij ondersteunende diensten worden ze nu ook vaak ingeschakeld om een baliedienst te draaien of om in het cellencomplex maaltijden uit te delen aan arrestanten. Kip of kaas? Daarom zit de wijkagent nu ook in de noodhulp. „We moeten extra mensen erbij, want nu kunnen we geen boeven vangen. We sjezen alleen maar door de wijk, van incident naar incident”, zegt Boomgaars.

Ook Yasmine zou graag meer aanhoudingen doen. „Een heterdaadje is de krent in de pap”, zegt ze. Tegenwoordig is de politieagent meer huisarts dan smeris. Zoals tegen middernacht als er een melding komt dat op de Leidseweg een man niet goed is geworden. Een 19-jarige jongen zit kacheldronken ineengedoken op de stoep. Met veel moeite helpen de agenten hem op de been. De jongen scheldt Boomgaars drie keer uit voor lelijke idioot. Yasmine weet te bereiken dat de dronkaard zijn moeder belt om hem op te halen.

Als de ouders met een Audi aankomen, wil de zoon niet mee. De tiener is alcoholverslaafd, zegt de vader. „Het is een hel.” Met geweld wordt de jongen in de auto geduwd. Bij het wegrijden duwt hij het portier weer open, springt uit de auto en gaat midden op straat staan met zijn handen in de lucht. „Neem me mee. Ik ben een crimineel.”

De jongen wordt alsnog aangehouden wegens openbare dronkenschap en naar het cellencomplex gebracht op het hoofdbureau. De insluiting duurt een uur. Bij het weggaan gaat Boomgaars nog één keer kijken bij de jongen die snikkend in zijn politiecel zit. Op zijn knieën bij de celdeur weet de hoofdagent een gesprek aan te knopen. De jongen vertelt openhartig over zijn psychische nood. „Praat er met je ouders over”, zegt Boomgaars. Hij geeft hem een hand.

Er is een nieuwe melding. Door de stad loopt een man met een grote hamer.

    • Marcel Haenen