Trump stort Turkse lira in crisis

Koersval

De Turkse lira daalde vrijdag met 20 procent ten opzichte van de dollar. Een toespraak van Erdogan verbeterde de situatie niet.

Minister Berat Albayrak (Financiën) veegde vrijdag zijn voorhoofd af terwijl hij investeerders gerust probeerde te stellen. Foto Mucahid Yapici/AP

De Turkse lira is vrijdag in een vrije val beland. Geldwisselkantoren in Istanbul stopten met het aanpassen van de wisselkoers op hun borden. De prijs waarvoor ze dollars kochten was ruim een dollar lager dan waarvoor ze dollars verkochten. Op de websites van Turkse banken was het zelfs helemaal niet meer mogelijk om lira’s te wisselen voor dollars of euro’s.

Terwijl de lira op de slachtbank lag, presenteerde minister van Financiën Berat Albayrak vrijdag zijn economische plan voor de middellange termijn. Buitenlandse investeerders hoopten duidelijkheid te krijgen over hoe hij de dreigende crisis zou afwenden. Maar de presentatie ontbeerde de benodigde cijfers en beleidsdetails om investeerders gerust te stellen.

„Ik ben helemaal voor een strategie voor middellange termijn”, twitterde Dani Rodrik, econoom aan de Harvard Kennedy School. „Maar een toespraak als die van Albayrak, midden in een valutacrisis, zonder één concrete maatregel, toont een groot gebrek aan begrip van wat er aan de hand is en wat nodig is.”

Terwijl Albayrak zwetend zijn powerpointpresentatie hield, legde de Amerikaanse president Trump een nieuwe bom onder de lira. „Ik heb net de opdracht gegeven om de importtarieven voor staal en aluminium uit Turkije te verdubbelen aangezien hun munt, de Turkse lira, snel in waarde daalt ten opzichte van onze erg sterke dollar!”, twitterde hij. „Aluminium wordt 20 procent en staal 50 procent. Onze relaties met Turkije zijn niet goed op dit moment!”

De NAVO-bondgenoten hebben ruzie over tal van onderwerpen. De meest recente twistpunten zijn de Amerikaanse sancties tegen Iran, de Turkse aanschaf van een Russisch raketsysteem en de aanhoudende detentie van de Amerikaanse dominee Andrew Brunson in Turkije.

In reactie op Trumps tweet kelderde de lira verder. De Turkse munt stond vrijdagavond op 6,5 per dollar, een daling van 20 procent in één dag. Dit is het grootste verlies in één dag sinds de financiële crisis van 2001. Dit hele jaar verloor de lira maar liefst 41 procent ten opzichte van de dollar.

„We zullen deze economische oorlog niet verliezen.”

President Erdogan

President Erdogan lijkt echter niet te beseffen dat de economie op de rand van de afgrond balanceert. Hij hield zich deze week ongebruikelijk stil, terwijl de lira dagelijks in waarde daalde. Donderdag, tijdens een bezoek aan zijn geboortestad Rize, liet hij voor het eerst van zich horen. „Zij mogen dollars hebben, maar wij hebben ons volk en Allah.”

Volgens Erdogan is de koersval van de lira onderdeel van een „economische oorlog” tegen Turkije. Hij riep Turken op om buitenlandse valuta in te wisselen voor lira’s. „Als jullie dollars, euro’s of goud onder jullie kussen hebben liggen, ga naar de bank en ruil ze om voor lira’s. Dit is een nationale strijd. We zullen deze economische oorlog niet verliezen.”

Flitskapitaal

Dat soort uitspraken doet het wellicht goed bij Erdogan’s nationalistische achterban, maar niet bij buitenlandse investeerders. En die heeft hij hard nodig, aangezien de economie afhankelijk is van buitenlandse financiering. Het tekort op de lopende rekening van 6,5 procent wordt grotendeels gefinancierd door flitskapitaal, dat gevoelig is voor crises.

De Kamer van Koophandel en Industrie in Istanbul, waar diverse grote Turkse bedrijven bij zijn aangesloten, riep de regering vrijdag in een zeldzame verklaring op om „urgente maatregelen” te nemen.

De angst groeit dat de crisis in Turkije kan overslaan naar andere landen. „Problemen in opkomende markten zijn belangrijker dan ooit aangezien ze een mondiale groeimotor zijn geworden”, schreef Peter Cecchini, marktstrateeg van investerings Cantor Fitzgerald in New York, in een e-mail. „Dit zal uiteindelijk veel uitmaken voor Amerikaanse markten.”

De Europese Centrale Bank waarschuwde vrijdag dat sommige Europese banken besmet kunnen worden door de crisis in Turkije. De euro daalde vrijdag naar het laagste niveau in dertien maanden ten opzichte van de dollar.

    • Toon Beemsterboer