Opinie

    • Caroline de Gruyter

Stel dat Frankrijk Duitsland was

Europa moet weer in termen van ‘macht’ gaan denken en serieus werk maken van zijn defensie- en veiligheidscapaciteit. Dit is niet vrijblijvend: het móét. Maar het grootste en rijkste Europese land doet niet mee.

Tijdens een NAVO-oefening hadden Duitse tankcommandanten zo weinig machinegeweren dat ze bezemstelen zwart hebben geverfd en daar maar mee zijn gaan ‘schieten’. Van de zes Duitse onderzeeërs was er eind 2017 niet een in gebruik. Alle grote transportvliegtuigen waren toen ook in reparatie. De Bundeswehr-eenheid die voor de NAVO in het Balticum is gelegerd, kan maar negen van de 44 tanks gebruiken. Er zijn ook te weinig tenten, winterkleren, nachtzichtapparatuur en kogelvrije vesten.

Dit zijn maar enkele voorbeelden ter illustratie van de lamentabele staat van het Duitse leger. Ze komen uit een rapport van een parlementaire commissie in Berlijn, eerder dit jaar. Sinds de val van de Muur verwaarloost Duitsland zijn leger stelselmatig. Ook NAVO-statistieken tonen hoe grondig die verwaarlozing is. Frankrijk besteedt 0,42 procent van zijn bbp aan defensiematerieel en onderzoek, het Verenigd Koninkrijk 0,47 procent, en Duitsland 0,17 procent. Geen wonder dat de Amerikanen, die sowieso hun geduld met de Europeanen verliezen, hun pijlen vooral op Duitsland richten.

Maar daarover gaat het hier even niet. Wél over de vraag: waarom hoor je de Fransen hier zelden over?

Veiligheid is een belangrijk issue geworden in Europa. De VS, die decennialang onze verdediging hebben verzorgd, hebben er geen zin meer in. Europa moet zijn eigen bonen doppen, net nu er voor het eerst sinds lange tijd weer ‘dreiging’ in de lucht hangt. Rusland houdt troepenbewegingen langs grenzen met NAVO-landen en toont ambitie in het smeltende, mineraalrijke poolgebied. NAVO-bondgenoot Turkije doet mee aan de oorlog in Syrië. Chinese marineschepen zijn actief in de Middellandse Zee. Europese militairen moeten migranten en vluchtelingen buiten de deur houden.

Europa moet weer in termen van ‘macht’ gaan denken en serieus werk maken van zijn defensie- en veiligheidscapaciteit. Dit is niet vrijblijvend: het móét. Maar het grootste en rijkste Europese land doet niet mee. Bondskanselier Merkel belooft een geleiderlijke verhoging van de defensiebegroting tot 1,5 procent van het bbp. Dat is nog altijd ver onder de 2 procent die NAVO-landen jaarlijks moeten besteden.

Het interessante is dat Duitsland zich met defensie net zo gedraagt als Frankrijk met de euro. Over de euro zegt Duitsland: wij kunnen alleen meer solidair zijn in de eurozone als Frankrijk zich verantwoordelijker gaat gedragen. Als het zijn tekort en schulden echt reduceert en de economie hervormt. En, belangrijk: als het alle geaccumuleerde achterstanden compenseert – ofwel de rekening betaalt van de jarenlange Franse weigering om het Stabiliteitspact serieus te nemen.

In een stuk dat onlangs in meerdere Europese kranten verscheen, constateren Adam Tooze (historicus op Columbia University) en Shahin Vallée (economisch adviseur bij de Soros Foundation) dat Duitsland al jaren meelift op de Franse defensie-bagagedrager, zoals Frankrijk meelift op de Duitse euro-bagagedrager. Duitsland rekent op Frankrijk als kern- en interventiemacht in Afrika, zoals Frankrijk profiteert van de Duitse monetaire garantie. Tooze en Vallée berekenen dat Frankrijk sinds 1990 30 procent meer van zijn bbp aan defensie heeft uitgegeven dan Duitsland.

Wat zou er gebeuren als Frankrijk, als voorwaarde voor meer Europese samenwerking, eist dat Duitsland zijn defensiebudget onmiddellijk verhoogt én het geld compenseert dat de Duitsers sinds 1989 niet aan defensie hebben uitgegeven en de Fransen wel? Wat zou er gebeuren als Frankrijk aanbiedt om met een ondermaats presterend Duitsland in een Europese defensie-unie te stappen, als Duitsland in ruil daarvoor bereid is om met een economisch ondermaats presterend Frankrijk in een ambitieuzere muntunie te stappen?

Europa moet op beide fronten vooruit. Interessante uitruil kan dat worden.

Caroline de Gruyter schrijft wekelijks over politiek en Europa.
    • Caroline de Gruyter