‘Je kunt niet altijd maximaal presteren’

Interview Bart Bennema

Hij loodste Dafne Schippers naar de derde tijd ooit gelopen, brak met haar, en brengt nu Jamile Samuel naar grote hoogten.

Bondscoach Bart Bennema (links) op de opwarmbaan in Berlijn met zijn nieuwe succesatlete Jamile Samuel. „Ik kan van alles over Dafne zeggen, maar ben niet in de positie commentaar te geven.”Foto Erik van Leeuwen

Hardop fluitend komt Bart Bennema (41) restaurant M binnen, de door twee man bewaakte ruimte waar journalisten tijdens de EK atletiek van gedachten kunnen wisselen met de hoofdrolspelers van het toernooi. Eerst een ferme handdruk, daarna gaat hij op zoek naar een kop koffie. Hij zat een dag eerder nog wat verwilderd op de tribunes, maar vond „vannacht” tijd om zich te scheren.

Bennema was tot vorig jaar maart de coach van Dafne Schippers, de vrouw om wie zoveel te doen is de laatste weken, eigenlijk al sinds ze een straatlengte verwijderd blijft van de toptijden die ze liep onder zijn hoede. Haar persoonlijke records dateren van augustus 2015, waar ze op die gedenkwaardige WK in Beijing zilver en goud won, op de 100 en 200 meter. Schippers is al drie seizoenen niet meer de beste versie van zichzelf, maar ze prolongeerde nog wel haar wereldtitel op de 200 meter een jaar geleden, en afgelopen dinsdag pakte ze uit vorm brons op de 100 meter hier in Berlijn.

Onder de Amerikaan Rana Reider, bekend om zijn stevige trainingsaanpak en niet al te vriendschappelijke benadering van zijn pupillen, zoekt ze naar een balans tussen souplesse en kracht. Hortend en stotend, voorlopig. Haar snelheid komt niet langer vanzelf, maar moet vaak uit een verkrampt doch gespierd lijf komen. Bennema ziet het ook, maar wil er niet veel over kwijt. „Dat is niet chique, ik weet niet langer alles van Dafne. Ik kan er van alles over zeggen, maar ik ben niet in de positie commentaar te geven. We hebben het afgerond met z’n allen. Het is nu aan haar en haar coach.”

Lees ook: Faam achtervolgt Schippers.

Bont gezelschap

Sinds Bennema en Schippers na acht jaar van intensieve samenwerking met elkaar braken maakten een aantal atleten juist een omgekeerde beweging: de optimistische sprinter Churandy Martina kwam zijn kant op, net als Liemarvin Bonevacia, de stuiterende specialist op de 400 meter – Bennema: „die heb ik moeten leren anders met zijn energie om te gaan.” En ook Jamile Samuel, de dame die zo vaak in de schaduw van Schippers sprintte, maar daarin lijkt verandering te komen. Het multitalent Nadine Visser begeleidde hij in haar transitie van meerkampster naar volbloed hordenloopster. Bennema verloor zijn paradepaard, maar kreeg er een bont gezelschap voor terug, waarmee hij niet langer min of meer de garantie heeft op eremetaal tijdens een groot toernooi.

„Ik heb hier vier atleten die vierde, vijfde, zesde en zevende zijn geworden”, somt Bennema vrijdagmiddag de score tot dusver op. „Ze winnen geen medailles. Dan ben ik niet alleen maar tevreden. Van Nadine dacht ik echt dat ze dat wel zou gaan doen. Churandy heeft last van de aanhechting van zijn achillespees, maar we hebben hem toch de dubbel laten lopen. Zoveel kansen krijgt hij niet meer. Zo heeft iedere atleet wel een verhaal. Het is makkelijk om te zeggen: ze hebben ooit een medaille gewonnen, dus zullen ze het nu ook wel weer goed doen.”

Jamile Samuel zei dinsdagavond nadat ze op de 100 meter vijfde was geworden breeduit glimlachend dat Bennema’s manier van coachen haar dit jaar boven zichzelf doet uitstijgen. „Hij kijkt naar me, luistert naar me, weet al wat ik nodig heb zonder dat ik ergens over ben begonnen. Hij weet hoe mijn lijf werkt, en hoe hij moet communiceren. Ik heb dat nodig.” Samuel loopt onder Bennema sneller dan ooit: op de 200 meter was ze eind juli tijdens de Diamond League-wedstrijd in Londen met 22,37 seconden zelfs sneller dan Dafne Schippers.

Op dit toernooi zijn ze ineens geduchte concurrenten. Zie ze vrijdagavond allebei met overmacht hun halve finale winnen, beiden vanuit baan 4. Schippers vliegt de eerste 100 en kan daarna op haar gemak naar de finish. Er lijkt ontspanning terug in haar bewegingen. Samuel loopt sneller dan Schippers: 22,58 om 22,69. Ze plaatst zich als tweede voor de finale.

„In het begin was ik misschien iets te voorzichtig met Jamile”, zegt Bennema ‘s middags. „Maar ik ga graag behoudend te werk. Ik heb eerst haar blessures onder controle gekregen, en vervolgens heb ik haar opnieuw moeten leren hoe je een 200 meter loopt. Voorheen liep ze maar gewoon van begin tot eind zo hard als ze kon. Ik heb haar onderwezen: wat houdt jouw onderdeel in?”

Geen blauwdruk

Op de 200 meter kan een atleet niet vol gas sprinten, daarvoor is de afstand te lang. Bennema: „In de eerste vijftig meter moet Jamile hard starten, met ruimte in haar passen; ze wil graag korte pasjes maken, van mij moest ze langer. Daarna begint ze de bocht op te bouwen, aan te vallen, steeds sneller. Bij het uitkomen van de bocht was ze vaak even niet meer gefocust. Ik moest haar daar iets laten doen. Dat heb ik met pionnetjes getraind. Toen zei ze ineens: verrek, ik ga harder.” Bennema heeft geen blauwdruk voor de 200 meter, maar zegt wel: „Ik heb natuurlijk ervaring met andere atleten”. Dafne Schippers loodste hij op de 200 meter naar de derde tijd ooit in de wereld gelopen (21,63 seconden). „Dat was een geweldige periode, een fantastisch succes.” Hij denkt er niet met weemoed aan terug.

Het gaat veel over het toegenomen gewicht van Schippers, bij haar tot uiting gekomen in spiermassa, althans, zo lijkt het. Bennema, oud-meerkamper en bewegingswetenschapper: „Hoe zwaarder je wordt, hoe meer gewicht je moet verplaatsen. Dat moet je wel kunnen.”

Als het over Schippers gaat, spreekt hij in algemeenheden. Een ding wil hij wel over zijn oud-pupil kwijt: „Ik vind dat de buitenwereld, de media, nogal makkelijk verwachten dat iemand altijd maar het maximale niveau heeft. Alsof de rest stilstaat. We weten maar heel weinig van wat er echt aan de hand is.”

Schippers zit in een tussenjaar, zei ze aan begin van dit seizoen. Bennema: „Het is verstandig dat je op die manier je jaren indeelt. Je moet doseren. Net als periodiseren in je training moet je periodiseren in een carrière. Het heeft geen enkele zin om sporters over de rand te duwen.” Schippers’ huidige coach Rana Reider gaf onlangs toe dat hij haar op bepaalde vlakken „heeft overtraind”.

Wellicht zou ze baat hebben bij een terugkeer naar Bennema. Dat ziet de bondscoach echter niet zitten: „Ik zou dat een heel slecht plan vinden.” Waarom wil hij niet zeggen.

    • Dennis Meinema