Turkse regering lijkt blind voor dalende koers lira

Crisis

Terwijl de koers van de lira aanhoudend daalt, bleef het deze week angstvallig stil in Ankara. Bij investeerders groeit de angst voor een diepe crisis.

Een geldwisselkantoor in het Turkse Istanbul. Foto Yasin AKGUL / AFP

De lira leed maandag zijn grootste verlies in één dag sinds de financiële crisis van 2008. De Turkse munt verloor meer dan 6 procent van zijn waarde ten opzichte van de dollar als gevolg van de oplopende spanningen met de Verenigde Staten. Maar vrijwel geen enkele grote Turkse krant durfde de dramatische koersval de volgende dag op de voorpagina te zetten. In plaats daarvan kwamen ze met nieuwe complottheorieën over Amerikaanse intriges in Turkije.

Amerikaanse dominee

Het al langer sluimerende conflict tussen de VS en Turkije escaleerde vorige week. Het Witte Huis legde sancties op aan twee Turkse ministers wegens de aanhoudende detentie van de Amerikaanse dominee Andrew Brunson in Turkije. Brunson werd na de mislukte coup opgepakt op verdenking van banden met de beweging van imam Fethullah Gülen. Maar de VS zien hem als een politieke gijzelaar die onterecht vastzit.

Daarbij dreigt Turkije meegesleurd te worden in de Amerikaanse handelsoorlog. De Turkse staal- en aluminiumexport naar de VS is met 42 procent gedaald door de Amerikaanse importheffingen in maart. Turkije reageerde met importheffingen op Amerikaanse producten. Als vergelding kondigde Washington vorige week aan dat het de belastingvrije toegang van Turkse producten tot de VS gaat herzien. Het gaat om 1,7 miljard dollar aan Turkse export. Daarop verloor de lira weer een paar procent.

De val van de lira, die het afgelopen jaar 40 procent in waarde is gedaald, leidt tot grote problemen in de reële economie. Turkse bedrijven hebben een gezamenlijke buitenlandse schuldenlast van 218 miljard dollar. En het grootste deel daarvan is niet verzekerd tegen schommelingen van de wisselkoers. Steeds meer Turkse bedrijven, waaronder conglomeraten als Yildiz Holding en energiegiganten als Bereket Energy, kunnen hun schulden niet op tijd aflossen.

Lees ook: Meer dan ooit de republiek van Erdogan

Aangezien er sinds februari sprake is van een kapitaalvlucht uit Turkije, hebben bedrijven moeite om partijen te vinden die hun kortlopende schuldenlast willen herfinancieren. Obligatiehouders die beleggen in de buitenlandse schuld van Turkse bedrijven verloren dit jaar 10 procent. Dat is meer dan in Argentinië, dat recent moest aankloppen bij het IMF voor financiële steun.

De Britse bank HSBC heeft een overzicht gemaakt van de maandelijkse buitenlandse schulden die moeten worden terugbetaald tot mei 2019. Het gaat elke maand grofweg om 5 tot 10 miljard dollar, waarvan het grootste deel voor rekening komt van de particuliere sector. Volgens HSBC moeten banken het komende jaar 51 miljard dollar terugbetalen en bedrijven buiten de financiële sector 19 miljard.

Slechte leningen

De vraag is hoe lang Turkse banken nog in staat zijn kapitaal te verstrekken. Gezien de scherpe koersval van de lira lopen ze het risico zware verliezen te lijden. De hoeveelheid slechte leningen op de balans van banken is met 7 procent toegenomen tot 16 miljard. Maar het is vooralsnog niet aan de orde dat bedrijven massaal in gebreke blijven. En de balansen van de Turkse banken zijn naar verluidt nog stevig genoeg.

Lees ook: Rentebesluit betekent slecht nieuws voor Turkse economie

Desondanks besloot kredietbureau Fitch in juli de Turkse bankensector niet langer als investeringswaardig te bestempelen. Dit „weerspiegelt onze overtuiging dat, in geval van een duidelijke verslechtering van de buitenlandse financiering van Turkije, het risico op overheidsingrijpen in de bankensector, in de vorm van kapitaalcontroles, dicht in de buurt zal komen van een staatsbankroet”.

De Turkse regering lijkt echter blind voor de problemen. „De bankensector is in staat om de financiële fluctuaties effectief te managen dankzij zijn sterke kapitaalstructuur en balanstotaal”, aldus het ministerie van Financiën donderdag. „In tegenstelling tot speculaties hebben banken en bedrijven geen problemen met valuta en betalingsverplichtingen.”

Terwijl bij investeerders de angst groeit voor een diepe crisis en de geruchten toenemen over kapitaalrestricties of steun van het IMF, bleef het deze week angstvallig stil in Ankara. De centrale bank greep niet in om de lira te stutten. Minister van Financiën Berat Albayrak leek weinig moeite te doen om investeerders gerust te stellen.

Wel presenteert hij deze vrijdag een economisch plan voor de middellange termijn. Hij hoopt dat minder groei en een lager begrotingstekort de economie in evenwicht zullen brengen. De financiële markten waren niet overtuigd. Daarvoor ontbreekt het aan vertrouwen in Albayrak. De lira daalde verder naar 5,5 per dollar.

    • Toon Beemsterboer