In het noorden van Libanon op zoek naar Khalil Gibran

Op bedevaart D66-senator Petra Stienen (53) ging in 2015 met haar dochter Soraya (20) naar het huis van de Libanese schrijver Khalil Gibran.

‘Op mooie, verdrietige en spannende momenten in mijn leven grijp ik altijd terug op het boek De profeet van de Libanese schrijver en filosoof Khalil Gibran (1883-1931). Ik had daar ook veel aan toen mijn vader overleed. De relatie met mijn vader was moeilijk en ik wist niet goed wat ik als oudste dochter moest zeggen op zijn begrafenis. Ik besloot toen het gedicht Kinderen van Gibran voor te lezen. Daarin zegt hij over ouders: ‘Jullie zijn de bogen waarmee je kinderen als levende pijlen worden weggeschoten.’ Dat waren de juiste woorden, want daarmee kon ik mijn vader ondanks alles danken dat hij mij het leven had gegeven.

Drie jaar geleden was ik met mijn dochter Soraya in Beiroet. Het leek me mooi haar ook te laten proeven van het Libanese landschap en de cultuur. Dus besloot ik haar mee te nemen naar het kleine, eeuwenoude klooster dat Khalil Gibran ooit had aangekocht om er zijn oude dag door te brengen. Van die oude dag is het overigens nooit gekomen, hij overleed toen hij 48 was. Hij ligt begraven op die plek en het klooster is nu een museum dat aan hem is gewijd.

Ik zei letterlijk tegen Soraya: ‘Kom, we gaan op bedevaart naar het huis van Khalil.’ Het klooster ligt boven op een berg in Gibrans geboortedorp Besharreh in Noord-Libanon. Het hangt daar min of meer aan een klif en de weg ernaartoe zit vol haarspeldbochten. Ik zal het niet romantischer maken dan het is: we hadden gewoon een taxi genomen in Beiroet en de reis duurde iets van twee uur, maar omdat we zo hoog de bergen in gingen, voelde het als een echte tocht. En we werden rijkelijk beloond.

Gibran brengt werelden samen

Libanon is een mozaïek van religies en culturen die samenleven in een klein gebied. Dat zie je terug in het landschap. Er zijn moskeeën en kerken en mensen gaan heel verschillend gekleed. Het werk van Khalil Gibran past daar perfect in. Hij was zelf christen, maar putte wijsheid uit alle wereldgodsdiensten. Hij was geboren in Libanon, maar hij heeft een tijdlang in Amerika gewoond en brengt die werelden samen in zijn werk. Hij zocht altijd naar de overeenkomsten tussen mensen: dat leverde volgens hem veel meer op dan kijken naar de verschillen.

Het klooster ligt op een afgelegen plek, maar toen wij er arriveerden, was het een komen en gaan van bezoekers. Het museum zelf is een kruip-door-sluip-doorhuis. We moesten veel trappen op en af om alles te bekijken. Tot mijn grote verrassing hingen er allerlei schilderijen die Gibran had gemaakt bij de verschillende hoofdstukken van De profeet. Ik wist niet dat hij ook een begenadigd schilder was en heb er met ontroering naar staan kijken. Zijn vrouwenportretten en naakten zijn heel verfijnd: je ziet dat hij vrouwen als complete mensen ziet, niet alleen als lichamen.

Lees ook: Nu wonen er gewoon mensen in het huis uit Truman Capotes ‘In Cold Blood’

We bezochten ook Gibrans graf, waarop op zijn verzoek een opmerkelijke tekst was geplaatst: ‘I am alive like you and I stand beside you.’ En precies zo heb ik het toen ervaren. Ik ben gevoelig voor de sfeer op bepaalde locaties en ik voelde dat Khalil Gibran op zielsniveau nog steeds op die plek aanwezig is. Het huis heeft een terras dat uitkijkt over een vallei en het is niet moeilijk om je voor te stellen dat hij daar nog steeds zit.

Het museum is klein, maar we hebben er toch tweeënhalf uur doorgebracht. Omdat het zo’n bijzondere, mystieke locatie is. Bij alle grote gebeurtenissen in mijn leven gaf De profeet me altijd de antwoorden. Dankzij die tocht naar Noord-Libanon voelde ik de diepere lagen van Gibrans geschriften nog sterker en kreeg zijn werk nog meer kleur voor mij.”

In deze zomerserie vertellen mensen over hun ‘moderne bedevaart’.
    • Renate van der Zee