Dreiging van sancties treft Russische economie

Rusland-VS

Plannen voor nieuwe Amerikaanse sancties, die woensdag bekend werden, leiden in Rusland tot woede en een daling van de roebel.

De Russische ambassade in Washington. Joeri Gripas/Reuters

En weer golfde de paniek over de Russische beurs na een aankondiging van Amerikaanse sancties. Woensdagavond laat maakte het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken bekend dat het inmiddels vaststaat dat Rusland een chemisch wapen (het zenuwgif ‘novitsjok’) heeft ingezet bij de aanslag in Groot-Brittannië op voormalig spion Sergej Skripal en zijn dochter.

Amerikaanse wetgeving uit 1991 schrijft in dat geval sancties voor. De eerste maatregelen worden op 22 augustus aangekondigd, waarna Rusland drie maanden de tijd krijgt om zijn leven te beteren en de voorraden novitsjok op te ruimen. Gebeurt dat niet, dan kan het Witte Huis vérgaande economische sancties afkondigen.

De gevolgen waren donderdag goed merkbaar op de Moskouse beurs. De roebel zakte naar het laagste niveau sinds twee jaar; aan het einde van de dag was een euro bijna 77 roebel waard. De aandelen van Russische staatsbanken, zoals de Sberbank en VTB, leverden fors in. Luchtvaartmaatschappij Aeroflot verloor bijna 8 procent – het Witte Huis kan in theorie al haar vluchten naar de VS schrappen.

Dat alles zal de Russische beleggers angstig bekend voorkomen. In de tweede helft van 2014 klapte de roebel bijna in elkaar nadat zowel de VS als de EU sancties afkondigden naar aanleiding van de annexatie van de Krim en de oorlog in Oost-Oekraïne. Die devaluatie van de roebel was de inleiding tot een korte maar hevige recessie.

Zover is het nu nog niet. Russische analisten verwachten dat als de eerste paniek voorbij is, de Russische munt zich zal herstellen naar het niveau van rond de 70 roebel voor een euro.

‘Schrik af’

Maar daarmee zijn de zorgen op lange termijn niet weggenomen. Afgelopen woensdag al begon de roebel weg te zakken, nadat de Russische krant Kommersant de hand had weten te leggen op een vergaand wetsvoorstel van een zestal Amerikaanse senatoren. DASKA (wat staat voor: Defending American Security from Kremlin Aggression) is bedoeld als antwoord op de vermeende Russische inmenging in de Amerikaanse verkiezingen.

Het wetsvoorstel is meer dan honderd pagina’s lang en bevat maatregelen die diep in kunnen grijpen op de Russische economie. De vergaandste is misschien wel een verbod op transacties in dollars voor Russische staatsbanken. De economische gevolgen daarvan zijn nauwelijks te overzien, zo schrijven Russische kranten.

Nog maar een paar maanden geleden leken dergelijke sancties nauwelijks voorstelbaar. Een draconisch wetsvoorstel van de voormalige presidentskandidaat Marco Rubio (Republikeinen) en de Democraat Chris Van Hollen onder de sprekende afkorting DETER (‘schrik af’) kreeg nauwelijks steun op Capitol Hill.

Maar dat was voor de ontmoeting tussen de Amerikaanse president Trump en de Russische president Poetin, in Helsinki afgelopen juli. Tijdens de persconferentie na afloop leek Poetin Trump in zijn zak te hebben. Zowel Democratische als Republikeinse senatoren reageerden woedend – vooral op de weigering van Tump om in te stemmen met de conclusie van zijn eigen veiligheidsdiensten: dat Rusland geprobeerd heeft invloed uit te oefenen op de presidentsverkiezingen.

Reservefonds

Trump haalde bakzeil. Maar met een woedend Congres in zijn nek – en de tussentijdse verkiezingen voor datzelfde Congres in november voor de boeg – kan de Amerikaanse president zich niet veroorloven om soft te zijn over Rusland. Vooral niet nu het onderzoek van speciaal aanklager Robert Mueller naar Russische inmenging in Trumps verkiezing steeds meer vorm begint te krijgen. Russische analisten verwachten dat Trump een vlucht naarvoren maakt als Rusland eind november geen boete heeft gedaan over de aanslag op Skripal.

Dat alles is slecht nieuws voor de Russische economie. In 2014 beschikte het Kremlin nog over een reservefonds van 75 miljard dollar aan olie- en gaswinsten, om de klappen op te vangen. Dat geld is nu op. In een woedende reactie noemde premier Medvedev de nieuwe sancties een „economische oorlogsverklaring.” Maar Rusland mag dan de grootste kernmacht ter wereld zijn, haar economie heeft de omvang van pakweg de Benelux. Geen goed uitgangspunt voor een uitputtingsslag met de VS.

    • Eva Cukier
    • Steven Derix