Opinie

    • Kim Bos

De secretaresse van Goebbels heeft nooit spijt gehad

Zap

Brunhilde Pomsel praat in ‘A German Life’ over haar tijd als de persoonlijke secretaresse van Joseph Goebbels. De documentaire geeft de kijker de ruimte om te beslissen over haar geloofwaardigheid.

Brunhilde Pomsel in de documentaire A German Life (VPRO)

Is het slecht als mensen doen wat voor henzelf goed is, ook al weten ze dat ze anderen daarmee benadelen? Goede vraag, opgeworpen door de Duitse Brunhilde Pomsel, die zelf het antwoord geeft. „Zo diep dachten we er helemaal niet over na.” Nee. „Onverschilligheid. Kortzichtigheid.” Dat zijn volgens Pomsel verklaringen voor haar geschiedenis.

In de prachtige, trage documentaire A German Life, die woensdag werd uitgezonden en online te bekijken is, zitten we bovenop Pomsels huid als perkament. Ze wrijft met haar handen over haar gezicht, speelt soms met haar ketting. Het is haast alsof ze bij ons in de kamer zit. Een verklaring fabricerend, voor ons en voor zichzelf. „Niemand gelooft me”, zegt ze. „Maar ik wist het niet, van de Jodenkwestie.” Wel dat er concentratiekampen waren, niet dat zij structureel gedood werden. „Met gas of iets dergelijks.”

Pomsel meldde zich bij de NSDAP, naar eigen zeggen alleen maar om in aanmerking te komen voor een baan bij de radio. Later gaat ze in dienst bij Joseph Goebbels, de minister van Propaganda. Een baan waarvan ze geniet. Glimlachend denkt ze terug aan het mooie gebouw.

Pomsel zorgt ervoor dat informatie die de buitenwereld bereikt wordt aangepast in het voordeel van Goebbels; ze schroeft het aantal Duitse vrouwen dat is verkracht door Russen bijvoorbeeld flink op.

De documentaire is gedestilleerd uit dertig uur aan interviews. Pomsel was 103 toen ze voor het eerst uitvoerig haar verhaal deed, vorig jaar overleed ze op 106-jarige leeftijd.

A German Life geeft de kijker de ruimte om te beslissen over Pomsels geloofwaardigheid. Waarom toont ze weinig berouw? Waarom gaat ze maar door over de uitmuntende kledingstijl van die enge Goebbels? Ze vindt dat ze het net zo deed als veel andere Duitsers. Pomsel probeert haar gedrag te duiden door te verwijzen naar haar jeugd. „Als je brutaal was kreeg je slaag.”

Het werd een gewoonte om in het gezinsleven om te gehoorzamen en tegelijk een beetje bedrog te plegen, te liegen, anderen de schuld te geven. Dat maakte dingen bij kinderen wakker die ze eigenlijk niet in zich hadden. „Bij mij is het gebleven.” Het was zo’n ander, beperkt leven, zegt Pomsel. „Dat kunnen jullie niet begrijpen.”

Infowars

In tegenstelling tot Brunhilde Pomsel, heeft de Amerikaanse complotdenker Alex Jones een simpele verklaring voor zijn acties. „Ik doe wat mijn onderbewuste wil”, zegt hij dinsdag in een vier uur durende live-uitzending op zijn online platform Infowars. Begin deze week verwijderden Youtube, Facebook en Apple pagina’s van Jones, onder meer vanwege haatzaaien. Jones had er miljoenen volgers. Zijn dagelijkse show wijdt hij dinsdag en woensdag vrijwel geheel aan de strijd tegen de techgiganten.

Lees ook: De man die het opneemt tegen Amerika’s bekendste complotdenker

Jones is kwaad. Tijdens het praten duwt hij de microfoon om. Wijst met zijn pen naar de kijker. Hij laat geen stilte vallen, er is geen ruimte om zelf te oordelen. Je staat aan zijn kant, of je bent de vijand.

Jones bericht vanaf een typisch nieuwsdecor met een wapperende vlag. „From the frontlines of the information war.” Jones – en gasten – moedigen kijkers aan om Facebook, Twitter en Apple te laten voor wat het is. Dan blijven alleen de „lefties en hun kattenfoto’s” daar over. Hij roept Trump op om samen met Infowars het verzet te vormen tegen „de wereldwijde beweging om de planeet te censureren”.

Jones is berucht omdat hij de aanslag op basisschool Sandy Hook in 2012, waarbij 26 mensen werden gedood, ten onrechte een complot noemt van linkse politici – het zou helpen bij strengere wapenwetgeving.

Drie weken geleden lanceerde Jones een app omdat hij zag aankomen dat zijn kanalen verwijderd zouden worden. Het hoort bij de meest gedownloade nieuwsapps van dit moment.

    • Kim Bos