NRC checkt: ‘Kuikens die nog in het ei zitten, mogen niet worden gedood’

Dat zeiden kunstenares Tinkebell en ondernemer Jan Hak in de Volkskrant.

De aanleiding

In een dubbelgesprek in de Volkskrant spraken kunstenares Tinkebell (Katinka Simonse) en ondernemer Jan Hak over een kunstproject van Tinkebell uit 2007. Daarmee stelde ze ‘eendagshaantjes’ aan de kaak: legkuikens die binnen een dag worden gedood, omdat ze niet van waarde zijn voor de voedselindustrie – haantjes leggen immers geen eieren. In Nederland zijn dit er jaarlijks tussen de dertig en zestig miljoen.

Hak vertelde dat er een oplossing is: een methode waarbij bevruchte eieren worden gescand om te zien of er een hennetje of een haantje in zit. De eieren met haantjes kunnen dan voor iets anders worden gebruikt, of worden vernietigd.

„Ja!”, reageerde Tinkebell. „Mag niet, volgens een commissie van het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselveiligheid. Want een kuiken dat niet in het ei wordt verkocht, heeft het recht geboren te worden.”

Hak: „Om de haantjes een uur later toch dood te maken. Ze zijn hartstikke gek.”

Lees ook: Zo werkt de methode-Tinkebell

We checken of een kuiken dat niet in het ei wordt verkocht, het recht heeft om geboren te worden – en dus niet mag worden vernietigd.

Waar is het op gebaseerd?

Tinkebell hoorde van de scanmethode via Wouter de Heij, oprichter van het Wageningse voedselinnovatiebedrijf Top BV, vertelt ze desgevraagd. Een burgercomité, dat hierover zou zijn bevraagd door het ministerie, zou ethische bezwaren hebben tegen de methode. „Dat comité vindt dat de haantjes toch geboren mogen worden.”

En, klopt het?

We bellen Wouter de Heij, de bron van Tinkebell. Hij is ruim twintig jaar actief in de voedseltechnologie en volgt het dossier rond eendagshaantjes nauwgezet. „De opmerking van Katinka is wat kort door de bocht”, zegt hij. „Maar het klopt dat het ministerie innovatie frustreert.”

Tien jaar geleden kwamen ondernemers al met oplossingen voor eendagshaantjes, zegt hij, maar vanwege gebrek aan steun haakten ze af. „Het ministerie wilde eerst uitgebreid onderzoek doen naar hoe consumenten tegen ethische gevolgen aankijken. Dat remt af: je wilt als technologiebedrijf niet het gevoel hebben dat je geblokkeerd gaat worden. Je hebt de overheid hard nodig om door de landbouwsector te worden geaccepteerd.”

Wouter Bruins, oprichter van In Ovo, een bedrijf dat de methode in 2020 op de markt wil brengen, beaamt dat. „Er is heel lang gepraat; dat heeft de techniek in de weg gezeten.”

Het ministerie van Landbouw, dat subsidie verstrekte aan In Ovo, zegt dat er publieksenquêtes zijn geweest en een ‘stakeholdersdialoog’.

Lees ook dit opiniestuk van Roos Vonk: ‘Bioindustrie vergelijken met de Holocaust is niet zo raar’

Volgens Bruins zijn sommige onderzoeken naar de oplossing voor het probleem met eendagshaantjes slecht uitgevoerd. Als je mensen zonder context vraagt hoe die eruit moet zien, zegt hij, dan kiezen ze voor een oplossing zonder ethische bezwaren. „Maar die bestaat niet. Want dan moet je voorkomen dat er eieren worden gelegd met haantjes.”

De oplossing van In Ovo, zegt hij, is niet perfect, maar wél haalbaar. „Wij zien op dag negen welk geslacht er in het ei zit. Dan dood je dus een embryo – onwenselijk volgens sommigen. Maar wat mij betreft is dat beter dan de huidige situatie: haantjes geboren laten worden om ze te vergassen of versnipperen.”

Het doden van kuikens die zich nog in het ei bevinden is niet verboden, zegt een woordvoerder van het ministerie. Dat valt onder een Europese verordening over de bescherming van dieren tijdens het doden. In de verordening staat ook welke methoden mogen worden gebruikt.

Conclusie

Het is ondernemers niet gemakkelijk gemaakt om een techniek op de markt te brengen waardoor eendagshaantjes niet gedood hoeven te worden, zeggen twee betrokkenen. Maar verboden is die techniek niet. We beoordelen de bewering daarom als onwaar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt
    • Mirjam Remie