‘Nederlandse onderzoekers staan ook in wetenschappelijke rooftijdschriften’

De controle voor publicatie is bij dergelijke tijdschriften minder streng. Auteurs betalen om hun artikelen gepubliceerd te krijgen.

Foto iStock

Wetenschappers in Nederland hebben artikelen gepubliceerd in ‘neptijdschriften’ van grote uitgevers. In tegenstelling tot de meeste gebruikelijke wetenschappelijke tijdschriften moeten onderzoekers betalen voor publicatie en vindt er veelal geen controle door andere experts plaats.

Dat schrijft De Volkskrant woensdag op basis van eerder onderzoek door het internationale consortium van onderzoeksjournalisten, ICIJ.

Het onderzoek richtte zich op de vijf grootste uitgeverijen van wetenschappelijke neptijdschriften. De Volkskrant, die inzage kreeg in de resultaten, schrijft dat het in Nederland voornamelijk gaat om OMICS en WASET, uitgeverijen uit respectievelijk India en Turkije. Zo’n 750 Nederlandse auteurs publiceerden circa 300 artikelen in tijdschriften van OMICS. Bij WASET vond de De Volkskrant zo’n honderd conferentieverslagen van ongeveer 500 Nederlandse auteurs terug.

“Zulke tijdschriften worden ook wel rooftijdschriften genoemd”, zegt Marc van Oostendorp, hoogleraar aan de Radboud Universiteit. “Het is alle betrokkenen, behalve de auteurs, puur om het geld te doen.”

Publicatiedruk

Volgens De Volkskrant gaat het vaak om werk dat eerder elders afgewezen is. Enkele Nederlandse publicaties zijn van prominente wetenschappers, die vaak niet als eerste auteurs zijn vermeld. Daarnaast spreekt de krant over een “lange lijst” van promovendi, postdocs of wetenschappelijke medewerkers. De krant merkt op dat arts-onderzoekers aan ziekenhuizen of ggz-instellingen “opvallend vaak” voorkomen.

Wetenschappers worden volgens het ICIJ-onderzoek actief benaderd door de uitgeverijen. Zo maken ze misbruik van de publicatiedruk die ligt op veelal jonge academici. Andere auteurs die in de tijdschriften staan, hebben mindere nobele doelen. Deze schrijvers proberen snel onderzoeksresultaten gepubliceerd te krijgen, zonder dat er al te kritisch naar gekeken wordt.

Publiceren in deze “neptijdschriften” is geen nieuw fenomeen, wel verdrievoudigde de hoeveelheid geplaatste artikelen in de afgelopen jaren, aldus het ICIJ.

    • Rik Wassens