Van Uhm onderzoekt brandweer

Amsterdams brandweerkorps

De voormalig Commandant der Strijdkrachten zal proberen een doorbraak te forceren in het aanhoudende conflict.

Oud-commandant der Strijdkrachten, Peter van Uhm. Marco de Swart/ANP

Voormalig Commandant der Strijdkrachten Peter van Uhm gaat als „onafhankelijk, strategisch adviseur” onderzoek doen naar de Amsterdamse brandweer. Dat schrijft burgemeester Femke Halsema dinsdag aan de Amsterdamse gemeenteraad. Het onderzoek moet een doorbraak forceren in de modernisering van het brandweerkorps, die dreigt te stagneren vanwege „het aanhoudende verzet en de gespannen interne verhoudingen”.

Deze brief volgt na nieuwe onthullingen van NRC afgelopen zaterdag. Daaruit bleek dat er bij het brandweerkorps Amsterdam-Amstelland sprake is van een machocultuur vol racisme, seksisme en intimidatie. En dat de veiligheid van de stad mogelijk twee keer in het geding was.

Lees ook: Hoe de nieuwe baas van de Amsterdamse brandweer de machocultuur wilde aanpakken.

De vorige (waarnemend) burgemeester, Jozias van Aartsen (VVD), had eind juni de gemeenteraad nog verzekerd dat problemen bij de brandweer geen gevolgen hadden voor „de veiligheid van de stad Amsterdam en de regio”.

Burgemeester Halsema benadrukt in haar brief dat „verandering van de gesloten, interne cultuur effectief wordt tegengehouden door een kleinere groep en het verzet in enkele gevallen ontaardt in onacceptabele intimidatie en bedreiging”.

Na doodsbedreigingen aan het adres van de Amsterdamse brandweercommandant Leen Schaap zei de net aangestelde burgemeester Halsema dat het functioneren van de brandweer „alle voorrang” zou krijgen. Ze sprak „grote verontwaardiging” uit over de doodsbedreigingen en noemde deze „onacceptabel”.

Commandant der Strijdkrachten

Van Uhm (63) was van 2008 tot 2012 Commandant der Strijdkrachten, de hoogste militaire functie in Nederland. Hij krijgt van 20 augustus tot eind november de tijd om onderzoek te doen. Hij zal zich richten op de „uitvoering” van het veranderingsproces dat niet „zonder slag of stoot” verloopt en moet nagaan of en welke „extra maatregelen nodig zijn om de voortgang ervan te bespoedigen”. In het najaar zal hij over zijn bevindingen een „eindadvies” schrijven.

Het onderzoek van Van Uhm zal voornamelijk gericht zijn op de interne strijd tussen de brandweerleiding, aangevoerd door brandweercommandant Schaap, versus de ondernemingsraad, die namens de brandweermannen spreekt. Volgens Halsema is Van Uhm daarvoor de geschikte persoon omdat hij grote ervaring heeft opgebouwd met „complexe, hiërarchische organisaties en de gesloten, naar binnen gekeerde cultuur die kan ontstaan bij risicovol, gevaarlijk werk”.

Lees ook: De Amsterdamse gemeenteraad reageert geschrokken op onthullingen over de Amsterdamse brandweer.

Al op 1 juni 2016 benoemde wijlen burgemeester Van Der Laan de oud-politiecommissaris Leen Schaap om orde op zaken te stellen bij de Amsterdamse brandweer. Die schuwt de confrontatie met zijn eigen manschappen niet. Zo sprak hij over de „maffia van de medezeggenschap” en moesten brandweerlieden volgens hem „even stoppen met huilie-huilie” over veranderingen in hun dienstrooster. Onlangs is hij voor drie jaar herbenoemd als brandweercommandant.

Concrete plannen om de verziekte cultuur te veranderen zijn er sinds 2011, maar mislukten tot nu toe. Wijlen burgemeester Van der Laan wilde een einde maken aan de 24-uursdiensten die brandweermannen in Amsterdam draaien. Deze zouden volgens hem hebben geleid tot een „gesloten cultuur” bij de brandweer.

Lees ook: Zo is het niet overal, zeggen brandweermannen in Rotterdam

Zeker tien brandweerlieden zijn in de afgelopen anderhalf jaar door de korpsleiding ontslagen, berispt of overgeplaatst wegens (ernstig) plichtsverzuim: racisme, diefstal, ondermijning van het gezag en alcoholgebruik op de werkvloer.

    • Mark Middel