EU probeert handel met Iran te redden na sancties VS

De Europese Unie hoopt dat Europese bedrijven zaken blijven doen met Iran, ondanks dreigende Amerikaanse boetes.

EU-buitenlandchef Federica Mogherini (links) en de Nieuws-Zeelandse minister van Buitenlandse Zaken Winston Peters arriveren op een persconferentie na hun vergadering in Wellington. Mogherini zegt dat de EU Europese bedrijven aanmoedigt zaken te blijven doen met Iran. Foto Mark Mitchell/AP

Vlak voor de Amerikaanse sancties tegen Iran van kracht werden, heeft de Europese Unie maandag een aantal stappen aangekondigd in een poging de economische relatie met Iran te redden. Ze hoopt Europese bedrijven er toe te bewegen zaken te blijven doen met Iran ondanks dreigende Amerikaanse boetes. Zo hoopt de EU het nucleaire akkoord met Iran, waarin de regering van president Trump geen heil meer ziet, te handhaven.

Lees ook de column van Carolien Roelants: Sancties brengen Iran een oneindig lange hete zome

Een ‘blokkadestatuut’. Zo heet het Brusselse antwoord op de Amerikaanse sancties tegen Iran waar de Europese Unie zich tegen verzet. Anders dan de VS stelt de EU dat Iran zich houdt aan het nucleaire akkoord waarmee in 2015 sancties tegen Iran werden opgeschort.

Toen Trump in mei dit jaar dreigde met boetes voor Europese bedrijven die zaken met Iran blijven doen, haalde de EU een document uit 1996 boven tafel: een oude handleiding voor een ‘blokkadestatuut’ dat voorschreef dat Amerikaanse sancties, destijds tegen Cuba, niet rechtsgeldig zijn op EU-grondgebied. Het statuut bleef destijds een papieren tijger, want de Cuba-kwestie werd diplomatiek opgelost.

Wat stelt het statuut vandaag, in de Iran-kwestie, voor? De Amerikaanse dreiging om Europese bedrijven in Iran te straffen beschouwt de EU als ‘illegaal’. Bedrijven die toch zwichten voor het Amerikaanse sanctiebeleid overtreden volgens de Europese Commissie het EU-blokkadestatuut en riskeren Europese boetes waarvan de hoogte wordt bepaald in het EU-land waar een bedrijf is gevestigd.

De Iran-deal die president Trump opzegde, was eigenlijk vooral een deal van Europa. Nu de VS vertrokken zijn, kan de EU haar rol hervatten. Lees daarover: Iran-deal: Europa is back in the game

Alleen voor bedrijven die aantonen directe schade te ondervinden bij het ontwijken van de Amerikaanse boycot maakt de Commissie een uitzondering. Welke criteria daarvoor gelden zijn nog onbekend.

Ook is er onduidelijkheid over de beloofde compensatie voor Europese bedrijven met zowel activiteiten in Iran als in de VS. Het EU-statuut volgen en zaken blijven doen in Iran wordt door de VS bestraft met hoge boetes. Een duivels dilemma, weet ook de Commissie, die voorstelt dat bedrijven in dat geval een proces van schadevergoeding beginnen – niet via de Commissie, maar via een rechter in hun eigen land. Over de kans dat bedrijven voor hun schade in de VS worden gecompenseerd laat de Commissie zich niet uit.

Veel Europese bedrijven, waaronder Siemens, Peugeot en Total, namen al het zekere voor het onzekere en trokken zich terug uit Iran. Er bestaat grote twijfel of de Europese tegenaanval nog veel verschil maakt. Voor de meeste bedrijven is de Amerikaanse markt belangrijker dan de Iraanse. De Duitse automaker Daimler schrapt woensdagochtend zijn uitbreidingsplannen in Iran

Donald Trump twitterde dinsdag dat eenieder die zakendoet met Iran, geen zaken zullen doen met de Verenigde Staten

    • Tijn Sadée