In ‘The Guilty’ kan agent Asger Holm (Jakob Cedergren) zijn oordeel alleen vormen door wat hij hoort over de telefoon.

‘Ik raakte gefascineerd door 911-filmpjes’

Gustav Möller De Deense regisseur maakt een droomdebuut met thriller ‘The Guilty’: een Hitchcock in de dop. Alle suspense komt uit de telefoon.

Een debuutfilm met een extreem laag budget, en dan de publieksprijs winnen op het prestigieuze Sundance Festival én op het filmfestival van Rotterdam. Een sprookjesscenario voor elke filmstudent: het overkomt in januari de 29-jarige Gustav Möller, ruim twee jaar na zijn afstuderen van de Deense Filmacademie.

The Guilty (Den skyldige) maakte hij met zijn oude klasgenoten: de producer, cameraman, editor en coschrijver werkten ook aan zijn afstudeerfilm I mørke (In de duisternis). „Het is fijn om zo te werken”, zegt Gustav Möller. „Je hoeft elkaar niet tien minuten uit te leggen wat je wilt, tien seconden is genoeg. Wij hebben ons eigen steno ontwikkeld omdat we honderden uren in de kroeg over films hebben gekletst.”

Möller, een serieus ogende, methodisch formulerende jongeman met zware basstem, lijkt in Rotterdam kalm onder het gejubel over The Guilty. Een thriller die roept om een Amerikaanse remake, lees ik voor uit de Amerikaanse filmpers. Met Ryan Gosling of Michael Fassbender in de hoofdrol liefst. Een nieuwe Hitchcock is opgestaan.

Möller: „Grappig, ik ben zelf niet zo’n Hitchcock-fan. Maar indirect is iedereen die een thriller maakt door hem beïnvloed, neem ik aan. Die enthousiaste reacties zijn natuurlijk geweldig, maar niet volledig onverwacht. We wisten dat onze film goed was, daarom begonnen we bewust al een half jaar geleden aan onze volgende film. Zodat wij dan niet in verleiding komen ons trucje over te doen.”

Die truc is extreme beperking. The Guilty speelt zich af in ‘real time’ in een saai kantoortje van de alarmcentrale in Kopenhagen. Daar zit agent Asger Holm (Jakob Cedergren) achter de telefoon: hij is tijdelijk van de straat gehaald vanwege een rechtszaak. Holm heeft zijn oordeel snel klaar en is kortaf tegen een dronken lor of een beroofde hoerenloper. Tot een vrouw hem in paniek belt. Haar man heeft haar ontvoerd, thuis is iets afschuwelijks gebeurd. Dan ontwaakt de redder in nood.

Lees ook een eerdere column van Coen van Zwol over Gustav Möller: ‘Een Deense Hitchcock, net van de Filmacademie’

Bij The Guilty komt de suspense uit de telefoon. En hoe. Möller kreeg het idee nadat hij „was gestruikeld” over een YouTube-clipje. „Ik raakte gefascineerd door 911-filmpjes, dat is een soort genre. Ze roepen heel veel spanning op terwijl je niets ziet. Het verhaal vormt zich in je eigen hoofd: bij een vrouwenstem zie je direct een gezicht voor je. Ik vond dat een geweldige premisse voor een speelfilm.”

Dat gezicht van die vrouw verandert tijdens uw film…

„Exact! Het concept is beperkte informatie, het thema vooroordeel. Dat we moeten oordelen op basis van heel beperkte informatie. Onbewust vallen we dan terug op archetypes: dit is de held, de schurk, de vrouw in nood. Ik wil die zwart-witbeelden geleidelijk deconstrueren naar de grijze realiteit. De uitdaging is dan kijkers eerst net zo bevooroordeeld te maken als agent Holm.”

U legt uzelf vrij strikte visuele beperkingen op. Is dat de erfenis van Dogme ’95? (De Deense ‘kuisheidsgelofte’ die filmmakers uitdaagt zichzelf aan extreme restricties te onderwerpen).

„Stilistisch is The Guilty natuurlijk geen Dogme. Ik gebruik kunstlicht en het is een genrefilm, dat mocht toch niet van Dogme? Maar in diepere zin klopt het dat ze je op de Deense Filmacademie nog steeds continu uitdagen om jezelf vrijwillige grenzen op te leggen. Ik kan me erg goed vinden in die ‘less is more’-benadering.”

Want?

„Beperkingen dwingen je tot creatieve oplossingen en nauwkeurigheid. Er zijn geen ‘shortcuts’, je kan niet even een flashback inlassen of naar een andere locatie wegsnijden om cruciale informatie aan je film toe te voegen. Dan moet je jezelf net zolang pushen tot elk detail klopt.”

Uw geluidsman heeft het gemakkelijker dan uw cameraman, lijkt me zo.

„Integendeel. Voor de cameraman was het een visuele uitdaging in dat kantoortje te filmen. Zijn grenzen zijn helder: we hebben maar dertien dagen gefilmd. Het ‘sound design’ van de film kostte ons achttien weken, want daar waren de grenzen helemaal niet duidelijk. Elk gesprek kan je honderd keer veranderen, je kan zomaar geluid van storm, gierende remmen of blaffende honden toevoegen. Op welke basis kies je dan?

„Ik besloot vooraf dat ik een concreet beeld van de hele film in mijn hoofd moest hebben. Als de sound designer dan met een geluid kwam, kon ik zeggen: ‘Nee, zo klinkt die auto niet.’ De grap is natuurlijk dat hetzelfde geluid in uw hoofd weer een heel ander beeld oproept.”

Uw script zit vol surprises en suspense. Wat waren uw uitgangspunten?

„Ten eerste dat het script zelf een ‘page turner’ moest zijn, dat je wilt doorlezen. The Guilty is een thriller met een simpel uitgangspunt: gaat agent Holm de gekidnapte vrouw redden? Maar, dat is mijn tweede punt: het moest echt ‘character driven’ zijn. Die term wordt vaak onjuist gebruikt. U weet wel: een agent handelt impulsief of heeft een onverwerkt trauma, en belandt dan in een situatie waarin hij dat allemaal overwint. Wij wilden iets anders: de escalatie van de plot moest een logisch gevolg zijn van het karakter van de hoofdpersoon.”

Lees hier de recensie van ‘The Guilty’

Heeft u als filmmaker een idool?

„Een beetje saai, maar Martin Scorsese. Niet dat hij zichzelf zoveel beperkingen oplegt, maar Scorsese focust extreem op de psychologie van zijn hoofdpersoon. Hij gebruikt amusement, humor, actie of suspense, om kijkers een heel donkere kamer in te lokken. Dat is ook mijn ambitie.”

Zou u dat in Hollywood willen doen?

„Natuurlijk wil ik graag een Amerikaanse film maken, wie niet? Omdat daar zoveel talent is en omdat je zo’n enorm publiek kan bereiken. Maar ik zie mezelf geen superheldenfilm maken, ik film liever mijn eigen scripts op een schaal die ik kan overzien. De volgende wordt een heistfilm (overvalfilm) die zich afspeelt in Zweden, binnen 48 uur. Op meerdere locaties dit keer, maar we houden ons nu met andere beperkingen in bedwang.”

    • Coen van Zwol