Foto Jean Paul Goude

Fenomeen Grace Jones: ‘Ik ben een junglemoeder en een sjamaan’

Grace Jones Er is nauwelijks verschil tussen Grace Jones op het podium en in de keuken van haar ouderlijk huis in Jamaica, laat een nieuwe documentaire van Sophie Fiennes over het pop-en-zoveel-meer fenomeen zien. Ze is alleen maar vele uitvergrotingen van zichzelf.

Zodra Grace Jones de bar van een hotel in Toronto komt binnenlopen verwacht je uit de luidsprekers te horen: „Ladies and Gentlemen, Miss Grace Jones…”, net zoals aan het begin van haar beroemdste nummer ‘Slave to the Rhythm’. Maar in plaats daarvan klinkt op de achtergrond zachtjes het commentaar bij de halve finale van de US Open, waarin haar „pal Nadal” het opneemt tegen Juan Martín del Potro.

Jones was in september 2017 samen met regisseur Sophie Fiennes (bekend van The Pervert’s Guide to Ideology met popfilosoof Slavoj Zizek) op het filmfestival van Toronto voor de wereldpremière van Grace Jones: Bloodlight and Bami, een vlieg-op-de-muur-documentaire die tien jaar met de zangeres, actrice en stijlicoon meereist. Van woonplaats New York terug naar geboorteland Jamaica, waar ze (waarschijnlijk) in 1948 werd geboren, en tal van andere locaties. Miss Jones is niet alleen altijd onderweg, ze is ook altijd aan het werk.

Grace Jones: Bloodlight and Bami laat zien hoe er nauwelijks verschil is tussen de Grace Jones op het podium en de Grace Jones in de keuken van haar ouderlijk huis in Jamaica, hoe haar biografie doorzingt in haar muziek. Ze is alleen maar vele uitvergrotingen van zichzelf. De film zeilt van kleedkamer naar opnamestudio tot midden op het podium. En even ben je haar zelf, midden in de spotlights.

Samen staan Fiennes en Jones plukjes journalisten te woord. Fiennes bedachtzaam en genuanceerd, Jones als de regisseur van haar eigen show. De interviews lopen enorm uit, want ze springt voortdurend op om stukjes van de tenniswedstrijd te zien en als ze praat gaan haar gedachten sneller dan haar woorden. Als een helderziende peilt ze razendsnel haar gehoor en kiest ze zelf haar onderwerp. Er zit een duidelijke link tussen religie en haar jeugd in de Pinkstergemeente en performen in de film. Dus als ik haar vraag of optreden voor haar een sjamanistische ervaring is, gaat ze daar snel op in en besluit dat de rest van het gesprek daar dan ook maar over moet gaan.

Jones komt uit een extreem godsdienstige familie, vertelt ze. Als tiener verhuisde ze met haar familie naar New York, waar haar vader een religieuze openbaring kreeg. De kinderen werden vervolgens opgevoed door hun grootmoeder en haar nieuwe man, de tirannieke godsdienstfanaat Mas P, die iedereen niet alleen met woorden uit de Bijbel om de oren sloeg, maar ook met zijn vuisten. Jones heeft een lange carrière achter de rug als fotomodel (onder andere voor Kenzo en Yves Saint Laurent), discokoningin, popster en cultfiguur tegelijkertijd, gay-icoon, actrice (onder andere als Mayday in James Bond-film A View to a Kill), en fenomeen at large.

Terugkijkend op haar jeugd is ze niet bitter, maar ze ontwaart ze er een enorme bron van inspiratie in: „Toen ik mijn eerste filmrol kreeg aangeboden deed ik een cursus bij de Actors Studio in New York [waar onder andere ook Marilyn Monroe en Al Pacino les hebben gehad, red.] Daar ontdekte ik dat er een hoop woede in mij lag opgeslagen ten aanzien van mijn opvoeding en het geweld waar ik mee te maken heb gehad. Die kon ik bij het acteren kanaliseren en gebruiken. Ik hoefde maar een wenkbrauw op te trekken om angstaanjagend over te komen. Hahaha.”

Grace Jones tijdens een concert in ‘Grace Jones: Bloodlight and Bami’.
Filmstill
Grace Jones tijdens een concert in ‘Grace Jones: Bloodlight and Bami’.

Demonen

Jones vertelt hoe in alles wat ze doet, aspecten van acteren zitten. Toen ze ontdekte dat ze het performen kon gebruiken als een manier om haar demonen uit te drijven, moest ze ook erkennen hoezeer haar leven ook nu nog door religie wordt gestuurd. Maar het is een heel persoonlijk geloof geworden, zegt ze. „God is de spirituele kracht in jezelf. Iets wat groter is dan je eigen ego. Maar het is ook maar een woord, een concept dat voor iedereen iets anders kan betekenen. Ik heb geen last van God, maar van de hypocrisie van mensen die religie gebruiken voor hun eigen belang.” Een van de pijnlijkste scènes van de film was daarom om terug in Jamaica naar de kerk te gaan: „Mensen daar zien me als een zondaar. Maar de kerkdienst is net zoals acteren en optreden ook een ritueel. Als ik op het podium sta word ik een sjamaan, en roep ik Mas P ter verantwoording.”

Lees hier de recensie van ‘Grace Jones: Bloodlight and Bami’
Grace Jones: „Toen ik moeder werd trad ik met acht maanden nog gewoon op en ging ik daarna op tournee met mijn zoon.”
Filmstill

Fiennes valt in en vertelt hoe ze Jones benaderde om een film over haar leven te maken. „Ze zei steeds: ‘We hebben geen haast.’ Dat heeft ertoe geleid dat we lang hebben kunnen filmen, lang monteren en dat we ver weg konden blijven van het clichébeeld van de excentrieke of de tragische ster. Grace loopt volkomen vrij door de film, zoals ze volkomen vrij door haar leven loopt. Ze is alleen niet steeds dezelfde persoon. Ze is een performer en ze kiest de rol die bij de situatie past. Die fluïditeit tussen leven en werk heb ik op de voorgrond willen brengen. Grace is zoveel meer dan die schrikwekkende diva. Dat is ook maar een rol die ze graag speelt. En een rol die anderen – vaak mannen – op haar hebben geplakt omdat ze zo buitenissig is. Of liever gezegd: zo volkomen authentiek. Maar als er iemand altijd opkomt voor de waardigheid van vrouwen is zij het.”

Jones, de onconventionele feminist. Is dat een rol waarin ze zich thuisvoelt? We moeten niet overdrijven denkt ze: „Het is nu niet méér ‘women-time’ (vrouwentijd) dan voorheen. Sterker nog: het is altijd ‘wo-man-time’ (vrouw-mantijd) geweest. Toen ik moeder werd trad ik met acht maanden nog gewoon op en ging ik daarna op tournee met mijn zoon, terwijl een van mijn bandleden toen zijn vrouw een baby kreeg een paar maanden vrij wilde nemen. Lieve hemel, wie heeft er nou eigenlijk een baby gekregen? En wie zegt dat de wereld, voor mannen en vrouwen, stil moet staan als je een kind krijgt?! Ik gaf borstvoeding in de studio. Ik heb mezelf altijd een junglemoeder genoemd. Is er hier eigenlijk ergens een televisie?”

En weg is ze weer. Net op tijd om Nadal de wedstrijd te zien winnen.

    • Dana Linssen