Honderden Amerikaanse sites nog steeds op zwart in Europa

Nieuwe privacyregels

Een kwart van de grootste Amerikaanse kranten is onbereikbaar voor EU-burgers vanwege de privacywet. Begrijpen deze media de regels wel?

Europeanen wordt toegang ontzegd tot honderden Amerikaanse nieuwssites. De sites zijn bang niet te kunnen voldoen aan de nieuwe Europese privacyregels. Het gaat om een kwart van de vijftig grootste Amerikaanse kranten en maar liefst de helft van bijna 800 nieuwssites. Dat blijkt uit onderzoek van NRC. Onderzoeksblog Nieman Journalism Lab meldt dinsdag dat het zelfs gaat om meer dan duizend nieuwssites. Ondanks dat de Europese privacyverordening, de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), al ruim twee maanden van kracht is, laten deze sites opgeworpen blokkades staan.

Belangrijke kranten als Los Angeles Times (dagelijkse oplage 650.000) en Chicago Tribune (450.000) zijn onbereikbaar, net als kleine, onbekende titels zoals The Wellsville Daily Reporter. „Het is voor het eerst sinds ik begon als onderzoeker – eind jaren 80 – dat Amerikaanse media ontoegankelijker worden voor Nederlandse onderzoekers”, zegt Eduard van de Bilt, docent Amerikanistiek bij de Universiteit Leiden.

In de AVG staat dat mensen in veel gevallen om toestemming moet worden gevraagd voordat er gegevens over hen worden verzameld. Dat maakt dat nieuwsorganisaties niet zomaar tracking cookies op bezoekers durven loslaten – de techniek waarbij advertentieruimte wordt ingevuld op basis van persoonlijke profielen.

Geen concrete plannen

De meeste grote titels die sinds mei niet meer toegankelijk zijn, behoren tot de Amerikaanse mediagroep Tronc. Het bedrijf is eigenaar van kranten als Chicago Tribune en New York Daily News. „We zijn met de kwestie bezig”, schrijft het bedrijf. „We blijven zoeken naar oplossingen om technisch te voldoen aan de AVG.” Navraag bij het Europese kantoor van Tronc leert echter dat er intern geen concrete plannen bekend zijn om Europese lezers weer toegang te geven.

Ook The Dallas Morning News (met een dagelijkse oplage van 214.000) besloot Europese bezoekers te weren. „De nieuwe wet was te vaag en reikte te ver om zeker te weten dat we aan de regels voldoen”, antwoordt de krant op vragen van NRC. „We wilden geen risico lopen. De boetes lopen op tot 4 procent van de jaaromzet; we zouden meer winst riskeren dan we uit de EU halen.” De krant is onderdeel van het concern A.H. Bello, dat in 2017 een omzet van zo’n 250 miljoen dollar had.

Het is niet de enige Amerikaanse krant die aangeeft de strenge privacy-regels niet helemaal te begrijpen. De St. Louis Post-Dispatch toont Europeanen bijvoorbeeld een waarschuwingspagina en vermeldt dat de site onbereikbaar is om „wettelijke redenen”. Gevraagd naar een toelichting schrijven beheerders: „Het management en onze advocaten hebben besloten om al het EU-verkeer te blokkeren, tot ze er achter zijn hoe ze kunnen voldoen aan de AVG-regels en of dat überhaupt nodig is.” Naast grotere nieuwswebsites blokkeren ook kleinere, lokale kranten de toegang. De Salt Lake Tribune, met een dagelijkse oplage van 85.000, laat een pagina zien met de boodschap: „We’ll be back”.

Veel kleine nieuwssites zijn ontoegankelijk omdat mediabedrijf Gatehouse Media de luiken sloot. Dat is een grote uitgever van lokale journalistiek met bijna 550 lokale dag- en weekbladen en nieuwssites in 38 Amerikaanse staten. Slechts 35 van die sites zijn bereikbaar voor Europeanen.

Ondanks dat veel media met de blokkade voor een radicale oplossing kozen, is het vraag of de angst voor boetes wel terecht is. „Eén van grootste problemen rond de AVG is het adverteren”, zegt Hugo Zylberberg van Columbia University (New York) gespecialiseerd in databescherming. „Nieuwswebsites weten vaak niet waar adverteerders de gegevens van hun bezoekers heensturen en wat ermee gebeurt.”

Tegelijkertijd is het niet duidelijk of de AGV wordt geschonden door software van advertentienetwerken te gebruiken. Software van adverteerders, die informatie over bezoekers van websites bijhoudt, staan wel op websites van nieuwsmedia, maar nieuwsmedia hebben geen inzage of controle over de verzamelde data. Zylberberg: „Er moeten waarschijnlijk klachten bij toezichthouders en rechtszaken aan te pas komen voordat helder is hoe de verantwoordelijkheden zijn verdeeld.”

Mogen cookies wel of niet?

Juristen zijn het oneens of tracking cookies op nieuwssites wel of niet mogen van de AVG. In Nederland koos de Persgroep, uitgever van bijvoorbeeld het Algemeen Dagblad en de Volkskrant ervoor bezoekers beter voor te lichten over cookies en er minder toe te staan. NRC weert actief cookies die worden gebruikt om profielen op te bouwen voor adverteerders.

De Europese Unie werkt aan een nieuwe verordening, ePrivacy, die over online adverteren gaat. Deze regels, waarover de definitieve stemmingen rond 2020 worden verwacht, geven vermoedelijk broodnodige duidelijkheid. Jeroen Terstegge, adviseur bij Privacy Management Partners, zegt dat het daarnaast de vraag is of de strenge Europese regels überhaupt gelden voor Amerikaanse kranten. „De AVG geldt voor goederen of diensten die zich richten op mensen in de EU. Is dat wel het geval bij Amerikaanse kranten, zeker de lokale uitgaven?”

Het blokkeergedrag vanwege privacyregels gaan we vaker zien bij niet-Europese bedrijven, denkt Terstegge. „Europa is een belangrijke markt van 500 miljoen potentiële klanten. Maar met de opkomst van Aziatische landen verandert dat. In India en China samen wonen al 2,5 miljard mensen Je hoeft niet per se zaken te doen in Europa.”

Dat er een middenweg is, laat USA Today Network zien. De kranten van dat media-imperium bieden – in 2017 goed voor zo’n 3 miljoen dagelijkse impressies – een EU-ervaring: de pagina’s die via computers in de Europese Unie opgevraagd worden, zijn afgeslankt (tot zes keer minder zwaar qua kilobytes) en er worden überhaupt geen advertenties getoond.

    • Liza van Lonkhuyzen
    • Rik Wassens