Recensie

Zomergast Van Gaal houdt de regie: ‘Ik moet álles vertellen’

Zomergasten

Geen grootse visioenen of brede maatschappelijke thema’s zondag in Zomergasten. Louis van Gaal, de tweede gast van dit seizoen, wil vooral dat de kijkers hem beter leren begrijpen.

Van Gaal tegen Abbring: „Ik heb een zwak voor brunettes zoals jij.” Beeld VPRO

Louis van Gaal kán niet versnellen, wil niks overslaan. „Ik moet álles vertellen.” De uitzending is over de helft, de rode wijn staat net op tafel. De zenuwen van het begin zijn weg en Van Gaal staat op standje monoloog. Abbring onderbreekt hem plompverloren met een vraag die hij nét aan het beantwoorden is.

Van Gaal: „Je interrumpeert me weer.”

Abbring: „Ik probeer je alleen maar te laten versnellen.”

Er zijn Zomergasten die hun uitzending vooral gebruiken om belangrijke maatschappelijke thema’s aan te kaarten, die proberen het wereldbeeld van de kijker te kantelen of die obscure beelden aan het publiek voorschotelen. Dat type gast is Van Gaal niet. Vrijwel alle fragmenten ondersteunen zijn verhaal; we moeten hem beter leren begrijpen.

Even voor de interruptie van Abbring hebben we een fragment van Andere Tijden Sport gezien, over de crisis in het Nederlands elftal onder Guus Hiddink op het EK in 1996, als Edgar Davids naar huis wordt gestuurd. Davids constateert dat spelers met een Surinaamse achtergrond anders worden behandeld. Daar wil Abbring het over hebben. Ging het om een raciale scheidslijn? Die vraag doet niet ter zake, zegt Van Gaal. Dit fragment kijken we omdat Van Gaal de aflevering aan zijn spelers liet zien in de aanloop naar het WK van 2014, waar Nederland derde werd. De bondscoach gebruikt het dan als voorbeeld van hoe het niet moet. „Het individu is ondergeschikt aan het team.”

In slaap bij Titanic

Een quiz waarin pannenkoeken uit een machine vliegen, sfeerbeelden van de Academie voor Lichamelijke Opvoeding, een KNVB-boot op de Gay Pride. De fragmenten van Van Gaal zijn niet verbijsterend. Het spits wordt afgebeten met de ontknoping van blockbuster Titanic. Van Gaal nam zijn vrouw bij hoge uitzondering mee uit, maar in de bioscoop viel hij in slaap. „Ik werd wakker bij de laatste scene, die gaan we nu kijken.” De Zomergast trekt toch een levensles uit die filmflard (spoiler), waarin Jack wegglijdt in het donkere water en sterft. Zijn geliefde Rose weet daarna de aandacht te trekken van een reddingsteam. „De les is dat je als persoon altijd voor jezelf kiest.”

Er is een Zomergast waar Janine Abbring buikpijn van kreeg, zei ze eerder. Van Gaal? Het schuurt soms. Als hij na een fragment uit een soap vertelt over zijn eerste vrouw, zegt Abbring: „Je moet uitleggen dat je niet getrouwd bent omdat je haar hebt bezwangerd.” Van Gaal: „Ik denk dat de kijker slim is, want ik heb dat niet gezegd.” Maar na zo’n ongemak zetten ze het gesprek kranig voort. Van Gaal: „Ik heb een zwak voor brunettes zoals jij.”

Uit de bocht

De Zomergast is vanwege zijn onwil om mee te buigen fascinerend om naar te kijken. Vliegt hij uit de bocht? Ook daar zit ’m de spanning in van deze aflevering. Van Gaal toont – hoogst ongebruikelijk – een fragment over zichzelf tijdens een persconferentie bij Manchester United. Hij spreekt de over zijn vertrek speculerende journalisten kwaad toe: „Hebben jullie niet het gevoel dat jullie excuses moeten aanbieden?” Hij wilde destijds „de achterkant van Louis van Gaal laten zien”.

Een andere, minder stellige Van Gaal krijgen we als Abbring vraagt of hij met pensioen is. „Dat kan ik niet zeggen. Maar die kans is negentig procent groot.” Van Gaal wees onlangs een aanbod van een club, die hij niet noemt, af. In 1997 heeft Truus haar „wereldjob” opgezegd voor hem. „Ik heb op ons huwelijk gezegd dat ik oud wil worden met haar. (…) Moet ik dan weer zo geil zijn om die job te aanvaarden?” Voor Truus laat hij het liefdeslied Voor haar van Frans Halsema zien. Abbring kapt hem af als hij het inleidt. Van Gaal: „Jammer dat ik niet méér mag vertellen.”

    • Kim Bos