NRC checkt: ‘Meeste migranten op Lesbos zijn echte vluchtelingen’

Dat zei hoogleraar Thea Hilhorst vorige week dinsdag op NPO Radio 1.

Foto Aris Messinis/AFP

De aanleiding

De situatie in opvangkamp Moria op het Griekse eiland Lesbos komt geregeld in het nieuws vanwege de barre omstandigheden voor de vluchtelingen. Het kamp is vaak overvol, met vechtpartijen en seksueel geweld tot gevolg, zoals hulporganisatie Artsen zonder Grenzen onlangs nog rapporteerde. Hoogleraar humanitaire hulp en wederopbouw aan de Erasmus Universiteit Thea Hilhorst bezocht het kamp onlangs en vertelde vorige week dinsdag op NPO Radio 1 dat de problemen groot zijn, ook omdat er nog elke week honderden mensen op de Griekse eilanden arriveren. De situatie moet daarom voortvarend aangepakt worden, vindt Hilhorst. Daaraan voegde de hoogleraar toe dat „verreweg de meeste mensen in die kampen uit landen komen die ook echt in oorlog zijn” en dus hulp nodig hebben. In de politieke discussie over de aanpak van de migratie richting Europa blijft dit een twistpunt. Veel radicaal-rechtse partijen stellen juist dat veel migranten economische ‘gelukszoekers’ zijn. We gaan na of de migranten in Moria inderdaad uit landen komen waar zich op dit moment een oorlogssituatie afspeelt.

Waar is het op gebaseerd?

Hilhorst laat weten dat zij sprak over haar eigen ervaringen in kamp Moria op Lesbos en dus niet sprak over de migranten die verblijven op andere Griekse eilanden of elders in Europa. Ze heeft zelf met migranten op Lesbos gesproken en ter plekke gehoord dat er vooral Syriërs, Afghanen en Irakezen in het kamp zitten. Hilhorst verwijst ook naar cijfers over de instroom van migranten van VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR.

En, klopt het?

De UNHCR houdt inderdaad nauwgezet bij hoeveel en waar migranten het Europese vasteland bereiken. De organisatie maakt iedere week een ‘factsheet’ met de laatste stand van zaken. Uit die van de laatste week van juli blijkt dat er 574 migranten op de verschillende Griekse eilanden arriveerden. Het grootste deel daarvan, 252, kwam aan op Lesbos. Van deze groep migranten zijn de precieze nationaliteiten (nog) niet bekend.

Hilhorst sprak specifiek over de migranten die op dit moment in het kamp Moria op Lesbos verblijven. De Internationale Organisatie voor Migratie (IOM), die de meest recente cijfers van de Griekse overheid ontvangt, laat weten dat er momenteel ruim 7.500 migranten in vluchtelingenkamp Moria verblijven. Hun exacte nationaliteiten kent de IOM niet. De factsheet van de UNHCR bevat wel gegevens over de nationaliteiten van de groep migranten die nu op alle Griekse eilanden verblijft. Dat zijn er nu zo’n 16.000, van wie 29 procent Syriër is, 24 procent Irakees en 17 procent Afghaan. Deze drie landen worden op grote afstand gevolgd door de Democratische Republiek Congo (5 procent). UNHCI-cijfers over de hele maand juni laten zien dat „Syrische, Iraakse en Afghaanse families met name op Lesbos arriveerden”. De observatie van Hilhorst dat er op Lesbos vooral migranten uit deze drie landen verblijven, lijkt dus te kloppen.

Dat Syrië, Irak en Afghanistan landen zijn waar sprake is van een oorlogssituatie staat buiten kijf. In de Global Peace Index 2018, een jaarlijkse ranglijst van meest en minst vreedzame landen, bungelt Syrië onderaan, is de voorlaatste plek voor Afghanistan en staat Irak op de drie-na-laatste plaats, vóór Zuid-Soedan.

Conclusie

Exacte cijfers over de nationaliteiten in kamp Moria op Lesbos zijn er niet, maar uit beschikbare gegevens over de Griekse eilanden blijkt dat inderdaad vooral Syriërs, Irakezen en Afghanen op Lesbos aankomen. Het is ook evident dat deze landen in oorlog zijn. We beoordelen de uitspraak van Hilhorst daarom als waar.

Ook een bewering zien langskomen die je gecheckt wilt zien? Mail nrccheckt@nrc.nl of tip via Twitter met de hashtag #nrccheckt

    • Pim van den Dool