Is dit echtpaar verantwoordelijk voor de perfecte kunstroof?

Kunstroof Een topstuk van Willem de Kooning verdween 33 jaar geleden. Een ogenschijnlijk keurig echtpaar lijkt achter de roof te zitten.

Jerry en Rita Alter op een beeld uit de documentaire Discovering De Kooning

Het lijkt de perfecte misdaad, het script voor een vrolijke komedie. Jerry en Rita Alter waren vijftigers die New York hadden ingeruild voor het landelijke New Mexico, een van de zuidelijke staten in de Verenigde Staten. Het echtpaar vierde in 1985 Thanksgiving bij familieleden in Tucson, in de buurstaat Arizona.

Een dag na de nationale feestdag verdween een topstuk uit het universiteitsmuseum van Tucson, Woman-Ochre van Willem de Kooning. Het doek werd uit het museum gestolen door de eerste bezoekers van die dag, een onbekend echtpaar met een roestkleurige auto.

Een bewaker had de deur geopend voor een medewerker, en in hun kielzog kwam het echtpaar binnen. Zij hield de bewaker bij de entree aan de praat, hij liep naar binnen, sneed het doek uit de lijst, rolde het op, en nam het onder zijn jas mee naar buiten.

Naar de dieven en hun buit werd decennialang vergeefs gezocht. Het museum had in 1985 geen bewakingscamera’s en er werden geen vingerafdrukken gevonden.

In de boedel voor 2.000 dollar

Een jaar geleden dook het gestolen schilderij op bij een meubel- en antiekzaak in New Mexico die voor 2.000 dollar een deel van de inboedel van de overleden Jerry en Rita Alter had gekocht. De De Kooning hing in de slaapkamer van het echtpaar. Als de deur openstond werd het schilderij aan het zicht onttrokken.

Nog geen uur hing het in de antiekwinkel in Silver City, een oud mijnstadje dat nu bekend staat om de vele kunstenaars die er wonen. De ene na de andere bezoeker waarschuwde de eigenaren dat het wel eens een echte Willem de Kooning kon zijn. Zij dachten, zo zei een van hen tegen het lokale tvzender KOB 4, dat zij een „geweldig, cool, jaren vijftig-schilderij hadden gekocht”.

De waarde van ‘Woman-Ochre’ van Willem de Kooning wordt geschat op meer dan 100 miljoen dollar.

Toen zij op internet gingen zoeken, ontdekten ze dat ze een gestolen kunstwerk hadden gekocht. Ze waarschuwden de FBI, die het schilderij onmiddellijk ophaalden. De geschatte waarde: meer dan 100 miljoen dollar. In 2006 werd een vergelijkbare De Kooning voor 137,5 miljoen dollar verkocht.

Een lokale krant, The Arizona Republic, heeft zich in het echtpaar Alter verdiept en publiceerde vorige week een portret van hen.

Kan het zo zijn dat een ogenschijnlijk keurig echtpaar – hij was muziekleraar, zij spraaktherapeut – opeens een kostbaar schilderij uit een museum steelt? De FBI wil hangende het onderzoek niet zeggen hoe de Alters in bezit kwamen van het schilderij.

In stilte genieten

Uit het verhaal in The Arizona Republic blijkt echter dat veel erop wijst dat het echtpaar het kostbare schilderij zelf uit de lijst sneed, met de bedoeling er thuis in stilte van te genieten.

Bij familieleden vond de krant een foto van het echtpaar die een dag voor de diefstal bij het Thanksgivingdiner is genomen. Die portretten vertonen grote gelijkenis met de compositietekeningen die destijds van de dieven werden verspreid. Ook de toenmalige auto van de Alters voldoet aan het gezochte signalement.

Lees ook: Willem de Kooning is grootste kunstdeal ooit

Ten slotte is er nog een merkwaardige toevalligheid, die door de krant als een verkapte schuldbekentenis wordt uitgelegd. Het echtpaar schreef samen drie boeken. Een daarvan is een verhalenbundel. In het verhaal ‘Eye of the Jaguar’ stelen een grootmoeder en haar kleindochter in een lokaal museum een 120-karaats edelsteen. De dieven verbergen het juweel „op enige afstand” van het museum achter een geheim paneel, zodat „twee paar ogen er exclusief van konden genieten”.

Jerry Alter overleed in 2012 op 81-jarige leeftijd. Zijn echtgenote Rita overleed in juni 2017 op 81-jarige leeftijd. Het universiteitsmuseum onderzoekt of Woman-Ochre in de oude lijst kan worden terug geplaatst. Ook zoekt het museum fondsen voor de benodigde restauratie.

    • Arjen Ribbens