‘Elk jaar 100 doden aan baarmoederhalskanker door niet maken uitstrijkje’

Jaarlijks sterven tot 150 vrouwen aan de ziekte, die geen screening hebben ondergaan. 70 procent van hen zou volgens het RIVM door controle gered zijn.

Een uitstrijkkit en een eendenbek. Beeld ter illustratie. Foto Koen Suyk/ANP

Jaarlijks sterven in Nederland circa honderd vrouwen aan baarmoederhalskanker, terwijl zij het waarschijnlijk hadden overleefd als ze hadden meegedaan aan het bevolkingsonderzoek naar de ziekte. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) bevestigt dat maandagochtend na berichtgeving daarover in het AD.

Vrouwen tussen de dertig en zestig krijgen iedere vijf jaar een uitnodiging van het RIVM om zich te laten testen. Het onderzoek gebeurt door middel van een uitstrijkje door de huisarts of - sinds 2017 - via een zelftest. Het onderzoek laat zien of een vrouw besmet is met het HPV-virus, een belangrijke veroorzaker van baarmoederhalskanker. Omdat de ziekte zich langzaam ontwikkelt, is een vijfjaarlijks uitstrijkje genoeg om er in vrijwel alle gevallen op tijd bij te zijn.

Niet alle vrouwen die een oproep krijgen laten een uitstrijkje maken. Vorig jaar deed het RIVM ongeveer 800.000 uitnodigingen de deur uit. Rond de 500.000 vrouwen lieten zich daadwerkelijk testen. Over het algemeen ligt de uiteindelijke opkomst na vijf jaar tussen de 70 en 75 procent, aldus het instituut.

Lees ook: ‘Test op baarmoederhalskanker kan preciezer met één virusgen’

In de groep die zich niet laat onderzoeken, overlijden jaarlijks 120 tot 150 vrouwen aan baarmoederhalskanker. Ongeveer 70 procent van hen was waarschijnlijk niet gestorven als ze de screening wel had ondergaan. Zo schat het RIVM op basis van berekeningen door het Erasmus MC. Onder vrouwen die het uitstrijkje wel laten doen ligt het sterftecijfer beduidend lager: daar telt het RIVM ieder jaar circa vijftig sterfgevallen.

‘Te druk’

Er zijn allerlei redenen waarom vrouwen niet op de oproep reageren, zegt het RIVM. “Ze kunnen opzien tegen het onderzoek. Soms zelfs omdat ze vroeger misbruikt zijn”, zegt een woordvoerder. “Anderen hebben het druk of zijn het gewoon vergeten.”

Op zijn voorlichtingspagina over het bevolkingsonderzoek zet het RIVM duidelijk de voor- en nadelen van het uitstrijkje uiteen. Té helder, menen kankerexperts volgens het AD. Het RIVM zou niet genoeg benadrukken hoe belangrijk en levensreddend het onderzoek is, en te veel aandacht besteden aan nadelen als een “ongerust gevoel” na afloop.

Het RIVM blijft niettemin achter zijn aanpak staan, zegt de woordvoerder tegen NRC. “Zoveel mogelijk vrouwen aan het onderzoek laten deelnemen is niet ons doel. Dat is de lijn die we volgen voor al onze onderzoeken. We willen vrouwen niet pushen en hen zelf een goede afweging laten maken.”

    • Vincent Sondermeijer