‘Natuurlijke leider’ mag het laten zien in zijn nieuwe rol als coach

Johan Cruijff Schaal

Zaterdagavond spelen PSV en Feyenoord om de Johan Cruijff Schaal. De eerste test voor Mark van Bommel, de nieuwe coach van PSV.

PSV-trainer Mark van Bommel tijdens het duel met Valencia vorige week. Foto Joep Leenen/ANP

Gebroederlijk zitten ze naast elkaar. Gehuld in een bijna identiek trainingspak, alleen het logo op de linkerborst wijkt af. Bij Giovanni van Bronckhorst is dat uiteraard het clubembleem van Feyenoord. Rechts naast hem zit Mark van Bommel, de nieuwe coach van PSV. Maatjes uit de kleedkamer, goede jaren bij Barcelona en het Nederlands elftal als herinnering aan hun rijke carrières. Nu elkaars opponent, als trainers van de clubs die zaterdagavond strijden om de eerste prijs van het seizoen: de Johan Cruijff Schaal.

Voor Van Bronckhorst is het inmiddels de derde keer dat hij als coach de seizoensouverture – het duel tussen de bekerwinnaar en de landskampioen – meemaakt. Voor Mark van Bommel wordt het zijn eerste officiële wedstrijd als hoofdcoach. Drie jaar later dan zijn generatiegenoot krijgt hij de kans als hoofdtrainer, net als Gio bij de club waar hij eerder als speler actief was. Na het vertrek van Phillip Cocu naar het Turkse Fenerbahçe handelde PSV snel. Van Bommel moest het worden, de trainer van PSV onder 19, in de zomer nog als assistent van schoonvader en bondscoach van Australië Bert van Marwijk aanwezig op het WK in Rusland.

Nu zijn de rollen omgedraaid. Dinsdag verscheen Van Marwijk voor het eerst op trainingscomplex De Herdgang. Als nestor toegevoegd aan de technische staf. Een ervaren man aan de zijde van Van Bommel, net als Dick Advocaat bij Feyenoord in onzekere tijden zijn voormalige pupil Van Bronckhorst kwam ondersteunen. En net als Guus Hiddink die in het eerste seizoen van Cocu onderdeel was van de technische staf van PSV.

Verstandige zet

Een verstandige zet, vindt analist en oud-trainer Aad de Mos. „Van Marwijks aanwezigheid kan helpen, zeker als het iets minder gaat. Zijn voorganger Cocu was zelf goed in het veranderen van een dip in een positieve periode, maar dat moeten we bij Van Bommel nog zien.”

Ook Huub Stevens, voormalig trainer van onder meer PSV en Schalke 04, ziet de toegevoegde waarde van Van Marwijk. Stevens vervulde afgelopen seizoen zelf de rol van klankbord voor de jonge Domenico Tedesco (32), in diens eerste seizoen als trainer van Schalke. „Je kunt ze advies meegeven, vanuit je eigen ervaring. Maar tegelijkertijd moeten ze wel hun eigen stijl ontwikkelen, dicht bij zichzelf blijven.”

Centrale middenvelder was Van Bommel, bij onder meer PSV, FC Barcelona en Bayern München. Verdedigend en aanvallend denkend, druk coachend, altijd bezig met de spelers om zich heen. Het paste bij die positie, meer dan bij buitenspelers of een spits, de eenlingen in een elftal. „Een natuurlijke leider is hij”, zegt Stevens. „Van Bommel zette in het veld al de lijnen uit, bracht over wat de trainer voor idee had met het team.”

Ook De Mos ziet in Van Bommel „een geboren trainer”. „Hij heeft het in de vingers. Je wórdt ook geen trainer, dat ben je of niet.” De Mos ziet het op de trainingen zelf en in de oefenduels van PSV tijdens de vrij korte voorbereiding die Van Bommel met zijn team in de aanloop naar het nieuwe seizoen had. „De hoge intensiteit op de training, tijdens partijtjes en oefeningen, die heb ik in de jaren van Cocu niet gezien.” PSV-spits Luuk de Jong, dit seizoen aanvoerder, sluit zich daarbij aan: „Van Bommel zit er korter op dan Cocu.”

Meedogenloos

Het lukt Van Bommel om op zijn spelers over te brengen wat hij wil, ook in korte tijd. Hij moet daar soms meedogenloos voor zijn, iets wat hem als speler op het veld ook niet vreemd was. De Mos herinnert zich een wissel van Van Bommel op een jeugdtoernooi met het onder 19-team van PSV. „Na vijf minuten haalde hij een spelertje eraf, die zich niet aan zijn taken hield. De volgende wedstrijd stond hij er wel weer in en voerde die jongen wel uit wat van hem gevraagd werd. Maar niet iedereen maakt die wissel na 5 minuten. Van Bommel wel.”

Een winnaarstype, verliezen is voor hem geen optie. En juist daarin schuilt een valkuil voor Van Bommel als trainer. „Ieder trainingspartijtje, ieder tafeltennispotje, alles speelt hij om te winnen”, zegt De Mos. Maar niet iedere speler heeft datzelfde ‘winnaarsgif’, dat niet is aan te leren. „Als het straks een keer wat minder gaat, moet Van Bommel niet denken dat hij daarop kan terugvallen met zijn ploeg.”

Kleurrijk is hij, geen grijze muis. Zegt in interviews waar het op staat, is niet uit op een vriendschap. „Cocu wist altijd wat hij zelf had gezien, zag de vragen van de media niet als een persoonlijke aanval”, zegt De Mos. „Bij Van Bommel is dat anders.”

Bij de persconferentie donderdag in Zeist in aanloop naar de wedstrijd, wordt dat al duidelijk. Ook daar zet Van Bommel, nieuw of niet, graag de lijnen uit. Als de verslaggever van RTV Rijnmond een bijna één-op-één interview doet met Van Bronckhorst tijdens de (algemene) persconferentie, kijkt Van Bommel na drie vragen met een schuin oog naar de perschef van dienst. „Dit kan toch beter buiten”, fluistert hij. Hij heeft duidelijk geen zin om tijd te verspillen of slechts als figurant aanwezig te zijn.

Nog één vraag krijgt hij. Of Van Bommel de strijd om de Johan Cruijff Schaal als een test ziet? „Een test is als een examen, dan ben je eigenlijk klaar”, antwoordt hij. Maar klaar is de trainer Van Bommel nog lang niet met zijn team. Hij begint pas.

    • Jelmer Kos