In de rij voor karaokende tienermeisjes

Tokyo Idols

In Japan zijn ‘idols’, zingende tieners in meisjesgroepen, erg populair. Ze zijn begaan met hun fans, samen willen ze succes boeken.

Een Japanse idolgroep bij het Tokyo Idol Festival 2017. De meisjes zingen en dansen op opgenomen muziek. Foto Kjeld Duits

Vijftienhonderd meisjes in suikerzoete kleding treden op in zo’n tweehonderd bands en zullen door tienduizenden fans vanaf vrijdag bekeken worden tijdens het driedaagse Tokyo Idol Festival, een grotendeels gratis muziekfestijn in de hoofdstad van Japan. Vorig jaar kwamen er bijna 80.000 fans af op het evenement. De tienermeisjes, idols genaamd, zijn zo waanzinnig populair in Japan dat je hun gezichten voortdurend tegenkomt, zowel op tv als op supermarktproducten.

Bij de editie van het Tokyo Idol Festival in 2017 is de twintigjarige student Kazumi Hashimoto blij als we elkaar ontmoeten. Hij heeft net een half uur in de rij gestaan en duizend yen (7,70 euro) betaald om drie minuten te mogen praten met zijn favoriete idol Chinami Shinzaki, een lid van de band Highspirits. Nu mag hij haar eindelijk de hand schudden en wordt er een foto van ze geschoten.

De in een keurig geruite jurk geklede Shinzaki begroet Hashimoto bij naam, dit is duidelijk niet de eerste keer dat zij elkaar spreken. In haar linkerhand heeft ze een rode stopwatch die op drie minuten staat. Ze drukt er onmiddellijk op zodra Hashimoto de tent binnenloopt waar groepsleden van Highspirits hun fans begroeten.

Bekijk hier de trailer van het Tokyo Idol Festival 2018:

Geen muzikant te bespeuren

Voor de tent staat een lange rij wachtende fans, meer dan de helft gevormd door mannen. Ieder heeft een bordje in de hand waarop de foto en naam van het bandlid staat waarmee ze willen praten. De tent van Highspirits is slechts een van zo’n tweehonderd tenten waar tegelijkertijd hetzelfde gebeurt met andere groepen en hun fans.

TIF is een van de vijf grootste muziekfestivals van Japan, maar op de vele podia is geen enkele muzikant te bespeuren. Vrijwel alle optredende groepen bestaan uit lieflijk geklede, jonge meisjes die enkel dansen en zingen op opgenomen muziek. De wereld van de Japanse ‘idol’ is in zekere zin veredelde karaoke.

Dat maakt de fans niet minder enthousiast. Velen dansen mee met hun favoriete band en kennen elk nummer uit hun hoofd. Dansroutines zijn eenvoudig gemaakt opdat fans het makkelijk kunnen leren.

Door critici, vooral buiten Japan, wordt de Japanse idol-cultuur soms weergegeven als een soort kinder-porno voor mannen van middelbare leeftijd. Wie het TIF bezoekt, ziet dat dat niet klopt. Van de tienduizenden fans die op het terrein rondlopen, bestaat slechts een klein gedeelte uit mannen boven de veertig. De meesten zijn zelf tieners, of in de twintig of dertig. En hoewel ze in de minderheid zijn, zijn er ook vrouwen aanwezig en zelfs ouders met kinderen.

Leden van de Japanse idolgroep OnePixcel ontmoeten hun fans in een tent tijdens het Tokyo Idol Festival
Foto Kjeld Duits
Veel supporters van Japanse idols zijn mannen die stukken ouder zijn dan de meisjes zelf.
Foto Kjeld Duits

Het woordje „fan” is eigenlijk niet correct zegt TIF-producer Ryo Kikutake. Het zijn supporters. „Ze willen onbekende idolen ontdekken en hen helpen beroemd te worden.”

„Tijdens muziekfestivals dragen fans T-shirts van de bands of het festival zelf. Die verkopen totaal niet op idol-festivals. De supporters zijn er voor het meisje dat ze willen ondersteunen. Ze kopen alleen T-shirts van haar”, legt Kikutake uit. Ze geven hun geld zelfs niet uit aan lekker eten op het festival. „Ze gebruiken al hun geld voor hun eigen idol. Het is uniek consumptiegedrag.”

Hashimoto beaamt dat het inderdaad om het ondersteunen van je favoriete idol gaat: „Ik support Chinami Shinzaki. Het is alsof je je jongere zusje aanmoedigt.” Hij doet dat door haar cd’s te kopen, regelmatig naar haar concerten te gaan en te betalen om met haar te mogen praten en de hand te drukken.

Het gaat niet zozeer om het resultaat of de talenten van de idols, maar om hoe hard zij hun best doen. De toekomstdromen van de idols zijn goed bekend bij hun supporters.

Er groeit een zekere band tussen de idol en de supporter, legt producer Kikutake uit. De supporters helpen hun idol haar doel te bereiken, en de idol toont haar dankbaarheid daarvoor.

Idols zijn al sinds de jaren zeventig populair in Japan, en het fenomeen is niet beperkt tot meisjesgroepen. Er zijn ook veel jongensgroepen. Ze spelen een cruciale rol op de Japanse televisie. De meeste Japanse tv-programma’s bestaan uit infotainment, documentaire-achtig materiaal voorzien van commentaar door een panel van beroemde Japanners, veel van hen zijn idols. Idols zelf zijn ook groot nieuws, en ze spelen een toprol in de oververzadigde Japanse reclamewereld.

„Vroeger stonden deze sterren altijd ver weg van hun fans”, zegt Kikutake. Dat veranderde aan het begin van deze eeuw toen de Japanse producer Yasushi Akimoto de idolgroep AKB48 ontwikkelde. „Hij creëerde het concept van ‘idolen die je kunt ontmoeten’. Opeens stonden ze recht voor je en je kon ze de hand schudden.” Dit was niet gratis. Om je ster de hand te schudden moest je een coupon hebben die je in handen kreeg door een bepaald aantal cd’s te kopen. Veel supporters kochten er honderden.

Een Japanse idolgroep bij Tokyo Idol Festival. Foto Kjeld Duits

Actief je favoriete idol steunen

Door het verdwijnen van de afstand veranderde het gedrag van passief naar sterren kijken op televisie, naar actief je favoriete idol steunen. De al jaren dalende verkoopcijfers in de muziekbranche schoten plotseling weer omhoog. Idols werden populairder dan ooit. Er zijn er nu vele duizenden. „Steeds meer meisjes willen idol worden. Ongelooflijk veel mensen verschijnen op audities”, zegt Kikutake. „Sommigen willen actrice worden, anderen zangeres, of ze hebben andere dromen. De rode draad is dat vrijwel elke idol beroemd wil worden.”

De drie leden van de groep OnePixcel, die binnen een jaar hun middelbare school hopen af te maken, bevestigen dit. „Ik wilde op tv te zien zijn zodat iedereen mij zou kennen”, zegt groepslid Ayaka Den. „Ik wilde bewonderd worden”, valt medelid Nanami Tanabe haar bij.

Hun grootste droom? Een concert geven voor tienduizend of meer fans.

Hun supporters moeten helpen om dat waar te kunnen maken.

    • Kjeld Duits