Bardhan moet maar zien te bewijzen dat ze Indiaas is

Nieuw bevolkingsregister Assam

Vier miljoen mensen, veelal Bengalen, raken mogelijk hun staatsburgerschap kwijt.

Een vrouw in Chandamari, in de deelstaat Assam, loopt het nieuwe bevolkingsregister na om te kijken of haar naam er bij staat. Foto Anuwar Hazarika/Reuters

Voor de familie Ahmed begon het nieuwe jaar niet zoals gehoopt. De avond ervoor, op 31 december 2017, publiceerde de regering van de Indiase deelstaat Assam een eerste conceptversie van haar nieuwe bevolkingsregister. Erop stonden 19 miljoen namen. Maar hoezeer de 67-jarige pater familias Shehab Uddin Ahmed ook zocht, zijn naam stond er niet tussen. Zijn vrouw, zijn zoons, zijn kleinkinderen. Niet op de lijst.

Die ontdekking was voor Ahmed, een gepensioneerde ambtenaar, niet alleen pijnlijk, maar ook persoonlijk. „34 jaar heb ik voor de regering gewerkt. En dan wordt ineens gevraagd of ik kan bewijzen dat ik wel echt een Indiër ben?”

De familie was allesbehalve alleen. Van de 32,9 miljoen mensen die zich aanmeldden voor het register, ontbraken op de eerste lijst bijna 14 miljoen namen. Afgelopen maandag, toen de Assamese regering een nieuwe versie publiceerde, verdrongen door heel de deelstaat mannen en vrouwen zich voor geïmproviseerde kantoortjes, om te zien of ze er dit keer wel op stonden.

Hun zenuwen zijn niet voor niets. Want voor wie straks niet in het register voorkomt, dreigt een leven in onzekerheid: zonder rechten, zonder status en met de kans op deportatie.

Klachten over deportaties

Assam, in Indiaas noordoostelijkste uithoek, heeft een gecompliceerde relatie met ‘buitenlanders’. Begin jaren tachtig leidden felle protesten tegen illegale migranten, veelal uit buurland Bangladesh, tot het Assam Akkoord. Afgesproken werd dat iedereen die na 1971 (het begin van de oorlog in Bangladesh) de deelstaat illegaal was binnengekomen, werd gedeporteerd.

Maar tot deportaties kwam het tot nu toe zelden. Tot grote frustratie van de etnische Assamezen, die een groot wantrouwen koesteren jegens de Bengaalse minderheid in Assam, met name de moslims. Oud zeer dat met de nieuwe bevolkingslijst weer naar boven komt. Want terwijl de Assamezen de lijst toejuichen, vrezen vooral de Bengaalse moslims dat zij straks ten onrechte als ‘buitenlander’ worden weggezet.

Bengalen trekken nabij de grens met India naar kantoortjes om het bevolkingsregister in te zien.
Foto’s AP, Reuters

In Silchar, op enkele tientallen kilometers van de grens met Bangladesh, slaat Ahmed maandagmorgen zichtbaar opgelucht met zijn hand op tafel. Hij heeft zojuist gehoord dat zijn naam, en die van zijn elf familieleden, de definitieve conceptversie hebben gehaald. Nu kan hij zich echt een Indiër noemen, grapt de man die in dit deel van de stad verantwoordelijk is voor het registratieproces.

De afgelopen maanden reisde Ahmed daarvoor onder andere tachtig kilometer naar zijn geboortedorp om zijn familiestamboom toe te lichten. Zijn belangrijkste bewijsstuk: de lijst met stemgerechtigden uit 1971, met daarop de naam van zijn vader. „Voor die eerste lijst hebben ze gewoon niet goed gekeken.”

Anderen hebben minder geluk. Buiten het kantoortje wil Abdul Matin Laskar, 66, graag een klacht indienen. Uit een plastic tas haalt hij een stapel papierwerk met de namen en foto’s van zijn familie. Hij wijst naar de jongste twee, zijn kleinzoons van 11 en 8. „Iedereen stond op de eerste lijst, maar nu missen opeens mijn kleinzoons. Waarom?” Elders klinken soortgelijke verhalen.

Prateek Hajela, de coördinator van het nieuwe register, heeft daar wel een verklaring voor. „Het kan zijn dat deze mensen vervalste documenten hebben aangeleverd.” Dat is meer dan eens gebeurd. Kan zijn staf fouten hebben gemaakt tijdens het verificatieproces? Mogelijk. „Daarom is dit ook een conceptversie.” Vier miljoen mensen krijgen de komende maanden nog één kans om te bewijzen dat zij of hun voorouders al voor 1971 in Assam woonden, daarna rest alleen nog de rechter.

Maar met name voor vrouwen ontbreekt het aan administratie die naar hun vader leidt. „Velen trouwden al op jonge leeftijd. Als ze al documenten hebben, staat daar vaak de naam van hun man op”, zegt Hajela. „Maar dat is niet genoeg.”

Religieuze vervolging

De 49-jarige Sima Rani Bardhan kan daarover meepraten, maar haar zoon Abhijit (30) moet dat namens haar doen. Sinds vorig jaar april zit Bardhan vast in een detentiecentrum in de gevangenis in Silchar.

Een speciaal tribunaal bestempelde de afgelopen decennia al ruim 93.000 mensen tot ‘buitenlander’. Velen verdween daarna van de radar, enkele honderden werden vastgezet. Waaronder Bardhan.

Een modderig steegje leidt naar haar huis, waar Abhijit een paar gekreukte kopietjes laat zie, onder meer van de lagere school waar Bardhan naartoe zou zijn gegaan. De rechter wees het af. Een kopie alleen volstond niet. En het origineel? „Verloren gegaan.” Zijn moeder was zestien toen ze met Abhijits overleden vader trouwde. Op haar enige andere document is bij het hokje ‘voogd’ de naam van haar man ingevuld.

Dit is puur tegen de moslims gericht

Shehab Uddin Ahmed oud-ambtenaar

Bardhan heeft haar hoop nu gevestigd op een maas in de wet. Eentje die haar door de huidige regering van premier Modi is aangeleverd. In 2015 voegde zij een clausule toe die het mogelijk maakt voor illegaal verklaarde hindoes als Bardhan (en sikhs, boeddhisten, jaïns, parsis en christenen) om onder deportatie uit te komen „uit vrees voor religieuze vervolging” in Bangladesh.

Modi’s partij BJP wil nu nog verder gaan. Een parlementaire commissie buigt zich over een wetswijziging die illegale migranten uit omliggende moslimlanden alsnog aanspraak laat maken op het Indiase staatsburgerschap, op grond van hun religie. Behalve moslims.

Een man controleert of hij in het bevolkingsregister staat

Foto EPA

In Assam, waar de BJP twee jaar geleden aan de macht kwam met de belofte „alle Bangladeshi’s” de deelstaat uit te zetten, zijn met name de etnische Assamezen woest over deze draai. Vraag maar aan Prafulla Kumar Mahanta, de protestleider en politicus wiens handtekening onder het Assam Akkoord prijkt. „De regering beloofde dat ze de rechten van de etnische bevolking in Assam zou beschermen. Hoe is dit het beschermen van onze rechten?”

Mahanta’s partij, de Asom Gana Parishad, vormt een coalitie met de BJP in de deelstaat. Nog wel. „Als ze dit doorzetten kunnen we onmogelijk met hen blijven regeren”, waarschuwt hij. Niet alleen omdat het voorstel in strijd is met het Assam Akkoord, het ondergraaft ook het nieuwe bevolkingsregister waar Mahanta en zijn protestbeweging ruim dertig jaar op hebben gewacht. „Dan worden wij een minderheid in onze eigen staat”, zegt hij.

Hoop

Oud-ambtenaar Shehab Uddin Ahmed heeft een andere reden om tegen het voorstel te zijn. „Dit is puur tegen de moslimbevolking gericht”, zegt hij. Nu zijn moslims en hindoes in zijn regio redelijk evenredig verdeeld. „Maar hoe is dat straks, als alleen moslims risico lopen op deportatie?” Iedereen in Assam is tegen, zegt hij. Behalve zijn Bengaalse hindoe-buren dan.

Meer wil Ahmed er niet over kwijt. Oud-ambtenaar, politiek. „Straks kom ik nog in de problemen.” Zijn naam mag het dit keer dan hebben gehaald, pas over een paar maanden wordt de definitieve lijst met burgers gepubliceerd. „Tot die tijd voel ik me niet veilig.”

    • Eva Oude Elferink