Heel Nederland kampt nu met watertekort, nieuwe maatregelen nodig

Lokaal wordt bekeken hoe het water wordt verdeeld en of de scheepvaart, landbouw of natuur voorrang krijgt. De drinkwatervoorziening is niet in gevaar.

De bodem van de oever van de Rijn is gescheurd door de droogte. Foto Jasper Juinen/ANP

Door de aanhoudende droogte in Nederland is een “feitelijk watertekort” ontstaan. Dat houdt in dat landelijk een grotere vraag is naar water dan wat er door regen valt en via de rivieren binnenkomt. De drinkwatervoorziening is niet in gevaar. Dat maakten de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat donderdag bekend bij de presentatie van de nieuwe droogtemonitor.

Het neerslagtekort is nu 278 mm en zal naar verwachting de komende twee weken nog verder stijgen naar 308 mm. Dat is hoger dan in het recordjaar 1976. Pas over vier weken wordt een normaler beeld verwacht qua weer en droogte die past bij de tijd van het jaar.

Meteoroloog Hisso Homan van het KNMI verwacht de komende vier weken dat “de situatie iets verbetert” en dat we naar “een normaler weertype” gaan met meer neerslag en lagere temperaturen. Dit zal echter “nog niet voldoende” zijn om de droogte op te heffen.

De kwaliteit van het water is, mede door de hoge watertemperaturen, in het hele land verslechterd. Vooral in het westen van het land neemt de verzilting van het water langzaam toe. Ook zijn er meer meldingen van blauwalg, botulisme en vissterfte.

Lees ook: Het voortdurende gebrek aan regen laat zich gelden

Drinkwater

Omdat voorspeld wordt dat de droogte nog enkele weken zal aanhouden, zijn nieuwe maatregelen nodig. De waterschappen en Rijkswaterstaat zetten op een aantal locaties extra pompcapaciteit in om het waterpeil op niveau te houden. De waterverdeling wordt vanaf nu besproken in het landelijke Managementteam Watertekorten MTW, dus niet meer op lokaal niveau.

Michèle Blom, directeur-generaal van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, zei in een persbijeenkomst op het ministerie dat partijen wel lokaal bepalen hoe water wordt verdeeld. “Op de ene plek kan de scheepvaart voorrang krijgen, op een andere plek landbouw of natuur”, zei Blom. Er is voorlopig zeker geen sprake van een tekort aan water uit de kraan. “Zelfs bij langdurig aanhoudende droogte komt de drinkwatervoorziening niet in het gedrang”, stelt het ministerie.

Volgens Hetty Klavers, bestuurslid van de Unie van Waterschappen, zijn er op dit moment geen acute problemen met de dijken. “Indien nodig maken we ze nat, en als we scheuren zien worden die gerepareerd”, zei Klavers.

Blom riep mensen op zuinig met water te blijven omgaan. “Verspreid je watergebruik over de dag, en verspil het vooral niet.” Over het sproeien van de tuin zei ze: “Denk na of het nodig is om het te doen.”

Ook Arjen Frentz van Vereniging Waterbedrijven in Nederland (Vewin) riep op de tuinen meer gespreid te sproeien, “dus niet allemaal tussen 18.00 en 20.00 uur.” Hij ziet wel een toenemende vraag naar water, ondanks de vakantieperiode.

Boerenorganisatie LTO spreekt van een crisis: ‘Hele percelen zijn al opgegeven’

Maatregelen landbouw

Het watertekort heeft vooral gevolgen voor de landbouw, de natuur, scheepvaart en industrie, doordat er minder voorraad is aan water in rivieren, sloten en meren. Voor boeren en telers is het daarom een “zware en onzekere tijd”.

Minister Carola Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, CU) neemt daarom maatregelen om praktische knelpunten weg te nemen. Zo mogen boeren langer mest uitrijden op akkers. Nederland zal er bij de Europese Commissie op aandringen om ook soepel te zijn met de regels voor het omploegen (scheuren) van grasland en de vergroeningsvoorwaarden.

Ook in Brussel zijn donderdag maatregelen bekendgemaakt om de landbouwbedrijven tegemoet te komen, meldt ANP. Meerdere EU-lidstaten waaronder Nederland hadden daarom gevraagd. De EU-landen mogen nu bijvoorbeeld een deel van de inkomenssteun al in oktober uitbetalen in plaats van december. Ook kunnen de landen boeren bepaalde vrijstellingen geven, waardoor op landbouwgronden die eigenlijk braak moeten liggen nu ook gewassen voor veevoer mogen worden verbouwd. Daardoor zal er later dit jaar meer veevoer beschikbaar zijn.

Overigens kunnen overheden boeren onder voorwaarden al compenseren voor een groot deel van de schade die door de droogte is veroorzaakt. Het gaat om 15.000 euro per boer, die zonder toestemming van Brussel over drie jaar mag worden uitgekeerd. “Ik moedig alle lidstaten aan om alle mogelijke acties en maatregelen te bekijken die de wetgeving biedt”, aldus EU-commissaris Phil Hogan (Landbouw).

    • Pim van den Dool
    • Jisca Cohen