Opinie

    • Lodewijk Hoekstra

Natuur is het ‘groene’ antwoord op klimaatverandering

Het Klimaatakkoord is te veel gericht op energie, vindt . Oplossingen moeten we zoeken in de natuur. „Een park kan wel tot zeven graden koeler zijn dan de versteende omgeving.”
Foto Istock

Welke parasol bindt fijnstof, dempt het stadslawaai, houdt regenwater in de bodem vast, zuivert de lucht en slaat CO2 op? Juist, een boom. Als we de klimaatverandering en haar effecten willen beperken, laten we dan goed naar de natuur kijken – het kan heel simpel zijn.

Onlangs werden in Nederland de hoofdlijnen gepresenteerd van het beoogde Klimaatakkoord dat voortkomt uit intensief overleg tussen betrokkenen uit politiek, bedrijfsleven en milieubeschermingsorganisaties. Het doel is om de uitstoot van schadelijke broeikasgassen te beperken. Bij de aangekondigde maatregelen moet je denken aan zonnepanelen, windmolens en Nul op de Meter. Allemaal zonder meer lovenswaardig, maar de focus ligt hierbij op het terugdringen van energiegebruik.

Biodiversiteit neemt af

Er is nog iets anders gaande. Biodiversiteit, landschappen en ecosystemen staan enorm onder druk terwijl de inrichting en het beheer van de openbare ruimte zelden op de natuur zijn toegesneden. Zo is volgens wetenschappelijk onderzoek tussen 1989 en 2016 de totale massa vliegende insecten met meer dan 75 procent gedaald. Voor bepaalde weidevogels, zoals de grutto en de veldleeuwerik, is tussen 1990 en 2014 eveneens een teruggang van meer dan 50 procent vastgesteld.

Lees ook over Earth Overshoot Day: De dag waarop we evenveel grondstoffen hebben verbruikt als de aarde in 365 dagen kan produceren

Op dit moment beleven we in Nederland een van de droogste periodes ooit gemeten. In mei hadden we echter nog te maken met hoosbuien, die in het zuiden van het landvoor miljoenen euro’s schade zorgden. Volgens verwachting staan ons meer van dit soort extreme weersverschijnselen te wachten.

Parken zijn er niet voor de sier

Om daarop in te spelen moeten we leren dat we de buitenruimte niet helemaal naar onze hand kunnen zetten, maar veel meer moeten inzetten op zogenaamde ‘nature based solutions’. Dat betekent dat we natuurinclusief moeten gaan denken en handelen. ‘Groen’ heeft nu in de stedelijke omgeving vooral een decoratieve waarde en wordt daarom vaak als kostenpost beschouwd. De inzet zou juist moeten zijn dat natuur de kwaliteit van de leefomgeving, de ecologie en de biodiversiteit verhoogt. Het zorgt niet alleen voor een aantrekkelijke en gezonde plek om te leven en te werken, maar het bewapent ons ook veel beter ten aanzien van het veranderende klimaat.

Het is bijvoorbeeld bekend dat water veel beter in de bodem kan wegzakken op plekken waar geen traditionele verharding is. In deze tijden van intensieve regenval en overstromingsgevaar is het wenselijk om bestrating tot het noodzakelijke te beperken. De vrijgekomen ruimte kan worden ingevuld met groenstroken die de kwaliteit van de leefomgeving bevorderen en tijdelijk water kunnen opvangen. Dat is een mooie vorm van meervoudig ruimtegebruik. Ook is de verkoelende werking van groen niet te onderschatten in stedelijk gebied waar warmte in de stenen en het asfalt opgeslagen blijft. Een park kan wel tot zeven graden Celcius koeler zijn dan de versteende omgeving.

Afhankelijk van de natuur

Groen is niet alleen mooi in onze leefomgeving, het levert ook dienstbare functies waar we van afhankelijk zijn en die we weer moeten gaan waarderen. Biodiversiteit vormt de absolute basis van ons voedsel en van schoon water. Ze is niet alleen cruciaal voor ons overleven, maar ook voor cultuur, identiteit en de kwaliteit van leven. Als we dat kunnen waarderen, leren we dat we te gast zijn in een ecosysteem. Dat ecosysteem moeten we op een fatsoenlijke manier achterlaten zodat de natuur die dienstbare functies kan blijven uitoefenen. Dat is beter voor natuur, milieu én voor de mens.

Nieuwsbrief NRC Groen Schrijf je hier in voor de wekelijkse nieuwsbrief NRC Groen

Mijn oproep als speler in de groene sector en strijder voor duurzaamheid is om de oplossingen van de natuur een plek te geven in het beleid omtrent klimaatverandering. We moeten beginnen te beseffen dat het serieus nemen van natuur minstens zo belangrijk is, om bijvoorbeeld weerbaarder te worden tegen de grillen van het weer. Als we denken vanuit de ecologie, dan merken we dat al deze vraagstukken ten diepste met elkaar zijn verbonden, terwijl oplossingen vaak voor het grijpen liggen.

    • Lodewijk Hoekstra