Air France-KLM zucht onder stakingen

Halfjaarcijfers Een nieuwe topman heeft Air France-KLM nog steeds niet, maar dat betekent niet dat het bedrijf stuurloos is.

De top van Air France-KLM, met van links naar rechts Pieter Elbers, Frédéric Gagey en Franck Terner. Foto Benoit Tessier / Reuters

De perspectieven zijn weleens beter geweest bij Air France-KLM. Na een sociaal conflict aan Franse kant raakte het bedrijf dit voorjaar zijn bestuursvoorzitter kwijt en nog altijd is geen opvolger benoemd. Het conflict met de vakbonden over salarissen is nog niet opgelost en laait na de zomervakantie gegarandeerd weer op. De staking van vijftien dagen heeft het bedrijf zo’n 335 miljoen euro gekost, bleek woensdag uit de halfjaarcijfers.

„Als je die bedragen ziet”, zegt KLM-topman Pieter Elbers in de marge van de presentatie van de resultaten, „dan word je wel heel erg geconfronteerd met wat een staking doet met een bedrijf. Het beperkt je investeringsruimte. KLM zit in een positieve spiraal doordat we kunnen investeren.” Air France niet. „Staken is een recht, maar staken geeft ook een grote verantwoordelijkheid die niet lichtvaardig is op te vatten.”

Lag de nettowinst in het tweede kwartaal vorig jaar nog op 593 miljoen euro, nu was dat nog maar 109 miljoen. De omzet bleef met zo’n 6,6 miljard euro gelijk, vooral dankzij een toename van het aantal passagiers. Daarbij had vooral Air France ironisch genoeg juist weer enig voordeel van een ander arbeidsconflict: dat bij het Franse spoorbedrijf SNCF, waar 37 dagen gestaakt werd. De verschillen tussen Air France en KLM waren niettemin weer groot: de Franse tak kwam tot een bedrijfsresultaat van 13 miljoen, KLM tot 328 miljoen.

Maar het driemanschap dat sinds mei de leiding heeft, wil bovenal niet de indruk wekken dat er geen piloot in de cockpit zit.

Op de vraag, van een Duitse journalist, of het niet „surrealistisch” is dat op de persconferentie over de cijfers wel over plannen met blockchain en artificiële intelligentie gesproken wordt, maar niet over een oplossing van het arbeidsconflict, antwoordt Air France-directeur Franck Terner formeel dat een sociaal akkoord valt of staat bij een nieuwe strategie – en dat voor een strategie een nieuwe topman- of vrouw nodig is. Nadat de afgelopen maanden twee Franse namen lekten, lijkt de Franse regering, dat 14,3 procent van de aandelen bezit, bereid een buitenlandse baas met ervaring in de sector te accepteren.

Meteen na Terners uitleg neemt Elbers het woord. Hij is in Franse media de laatste maanden regelmatig genoemd als de mogelijke topman die juist die ervaring heeft en zou volgens het magazine Challenges steun hebben van financieel groepsdirecteur Frédéric Gagey. Hij lijkt deze ochtend in zijn element, maar weigert zich in de benoemingsprocedure te mengen. De vraag van de Duitse journalist is „terecht”, zegt hij. „Maar die eindeloze speculatie is niet zo relevant. Het bedrijf is niet tot stilstand gekomen.” De drie, Elbers, Terner en Gagey, zitten tijdens de toelichting op de cijfers bovendien aan „een iets kleinere tafel dan anders”, grapt Elbers. „Dus we werken nauwer samen.”

Terwijl Elbers en Terner zich in het verleden strikt over hun eigen bedrijfsdelen uitlieten, zijn de taken bij gebrek aan een groepshoofd nu verdeeld: Elbers neemt de uitleg over allianties voor zijn rekening en licht de woensdag aangekondigde intensievere samenwerking op trans-Atlantische routes met het Spaanse Air Europa toe. Terner vertelt over digitale ontwikkelingen, maar wordt ruw onderbroken door boormachines in het hotel. „Sabotage”, mompelt hij. „Jij had dat niet, Pieter.” Even later is het Elbers die zich namens het bedrijf verontschuldigt voor de geluidsoverlast. „Iemand wil voor de vakantie begint zijn werk klaar krijgen.”

Dat is de raad van commissarissen van Air France-KLM, verantwoordelijk voor de benoeming van een bestuursvoorzitter, niet gelukt. De verwachting is dat uiterlijk in september knopen worden doorgehakt, ook over mogelijke wijzigingen in de bestuursstructuur. Elbers zegt aan de vooravond van het honderdjarig bestaan van KLM te hopen dat het „interne gedoe” snel voorbij is en in de groep weer de positieve sfeer van direct na de fusie in 2004 terugkeert. De topmannen van toen, Jean-Cyril Spinetta en Leo van Wijk, „vormden een perfecte combinatie van visie, camaraderie en uitvoering”, zegt hij. „Hun ambitie, waarbij Air France-KLM gezamenlijk zijn plaats op het wereldtoneel versterkt, is ook de mijne.”

    • Peter Vermaas